DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2019/15338 E.  ,  2023/9015 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/15338
Karar No : 2023/9015

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı- ANKARA
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF: … Turz. İnş. San. Tic. A.Ş
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:Muğla ili, Marmaris ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … parsel sayılı taşınmaz için 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca 06/08/2010 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile getirilen "… parselde bulunan mevcut yapılar ekonomik ömrünü tamamlayana kadar mevcut çekme mesafeleri uygulanacaktır. Yapıların ekonomik ömrünü tamamlaması ve yıkılıp yeniden yapılması halinde plan üzerinde gösterilen çekme mesafeleri uygulanacaktır." plan notunun kaldırılmasına ilişkin 27/12/2016 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca onaylanan Muğla ili, Marmaris ilçesi, Marmaris ve Çevresi Turizm Alanı sınırları içindeki Armutalan Kesimi 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu, revizyon imar planı öncesinde yapılaşmış olan, inşaat ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunan turizm amaçlı yapıların mevcut halinin korunması amacıyla davacı tarafından yapılan imar planı değişikliği teklifi üzerine 06/08/2010 tarihinde onaylanan uygulama imar planı değişikliği ile "… parselde bulunan mevcut yapılar ekonomik ömrünü tamamlayana kadar mevcut çekme mesafeleri uygulanacaktır. Yapıların ekonomik ömrünü tamamlaması ve yıkılıp yeniden yapılması halinde plan üzerinde gösterilen çekme mesafeleri uygulanacaktır." şeklindeki plan notunun eklendiği, anılan plan notunun, parsel özelinde olduğu, düzenlemenin planlama bütünlüğüne uygun olmadığı gerekçesiyle kaldırılmışsa da, söz konusu plan notu ile yapı ruhsatına uygun olarak inşa edilen ve yapı kullanma izni verilmiş mevcut yapının korunmasının amaçlandığı, bunun da parsel bazında düzenlemeyle mümkün olduğu ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmediği, öte yandan 06/08/2010 tarihinde onaylanan uygulama imar planı değişikliğine ilişkin plan açıklama raporunda mevcut durumdan etkilenen başka parselin bulunmadığı, mevcut yapı yaklaşma mesafelerinin herhangi bir emsal artışı ve yapı yoğunluğu getirmediğinin belirtildiği, … tarihli, … sayılı ve … tarihli … sayılı yapı ruhsatlarına uygun olarak yapılan ve 30/07/1999 tarihinde yapı kullanma izin belgesi düzenlenen otelin söz konusu plan notundan yararlandırılmasında kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmadığı, daha önceki imar plânlarında yer alan anılan plan notunun davaya konu imar plânıyla kaldırılmasını gerektirir muhik bir sebebin olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı idare vekili tarafından, İdari dava dairesi kararının usul ve yasaya uygun olmadığı gerekçesiyle idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :Davacıya ait Muğla ili, Marmaris ilçesi, … Beldesi, … Mevkiinde tapuda … pafta … sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde … tarihli, … sayılı yapı ruhsatı alınarak inşa edilen otelin biten kısımları için (A,B;C Bloklar) 30/07/1999 tarihli yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, bölgenin 1989 yılında turizm alanı olarak ilan edilmesi sonrasında davacıya ait parseli de kapsayan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Revizyon Armutalan Nazım ve Uygulama İmar Planının 14/06/2005 tarihinde onaylandığı, söz konusu revizyon uygulama imar planında turistik tesis olarak düzenlenen davacıya ait parselin planda çekme mesafesi belirtilmediğinden çekme mesafelerine ilişkin belirsizliğin giderilmesi amacıyla davacı tarafından 13/05/2010 tarihli dilekçe ile Kültür Turizm Bakanlığınca değerlendirilmek üzere imar planı değişikliği teklifi sunulduğu, yapılan incelemede, söz konusu parsellerde mevcut olan yapının … tarih ve … sayılı yapı ruhsatı ve 30/07/1999 tarihli yapı kullanma izin belgesinin bulunduğu, parseldeki yapılaşmanın revizyon planı öncesinde olduğu ve yapıya ilişkin turizm işletme belgesi aldığı hususları tespit edilerek … sayılı parselde mevcut otelin bulunduğu taşınmaza ilişkin olarak "… parselde bulunan mevcut yapılar ekonomik ömrünü tamamlayana kadar mevcut çekme mesafeleri uygulanacaktır.Yapıların ekonomik ömrünü tamamlaması ve yıkılıp yeniden yapılması halinde plan üzerinde gösterilen çekme mesafeleri uygulanacaktır." şeklinde plan notu konulması ve çekme mesafelerinin yola bakan cephelerden 5 m olarak düzenlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı doğrultusunda 06/08/2010 tarihinde onaylandığı, sonrasında Marmaris Belediye Başkanlığınca hazırlatılan Muğla ili, Marmaris ilçesi, Armutalan kesimi 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Revizyon Nazım ve Uygulama İmar Planının 27/01/2016 tarihinde onaylandığı, yapılan bu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı plan notlarında da yer alan 2245 sayılı parsele ilişkin plan notunun, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığınca askı süresi içinde yapılan 2245 sayılı parsele ilişkin özel planlama hükmü getirilemeyeceği yönündeki itirazı doğrultusunda 22/06/2016 tarihli 236/14 sayılı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararı ile plan bütününde 2245 sayılı parsele ilişkin çekme mesafelerinin belirlenmiş olduğundan bahisle plan notunun kaldırılması uygun görülerek bu karar doğrultusunda 27/12/2016 tarihinde yeniden onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı plan notlarından kaldırılması üzerine davacı tarafından askı süresi içinde plan notunun kaldırılmasına itiraz edildiği, itirazın Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun … tarihli, … sayılı kararıyla reddedildiğinin Muğla Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının … tarihli … sayılı yazısı ile bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde: "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir" hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava süresi, kamu düzeni ile ilgili olup, hak düşürücü nitelik taşır. Nitekim, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde esasa girilmeden süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği öngörülmüştür (Madde14/3-e ve 15/1-b). Ayrıca, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği de vurgulanmıştır (Madde14/6).
İmar planlarına karşı 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, özel bir Kanun olan 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren işlem tarihi itibarıyla altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde yahut düzenleyici işlem niteliğindeki imar planının, parselasyon, imar durumu, yapı ruhsatı gibi birel işlemler ile tatbik edilmesi halinde imar planına karşı, uygulama işleminin tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde uygulama işlemi ile birlikte ya da tek başına dava açılabileceği kabul edilmektedir.
Uyuşmazlık konusu olayda, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına askı süresi içinde itiraz edildiğine göre, dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 27/12/2016 tarihinde onaylanan Muğla ili, Marmaris ilçesi, Marmaris ve Çevresi Turizm Alanı sınırları içindeki Armutalan Kesimi 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planının Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığında 06.01.2017- 06.02.2017 tarihleri arasında, Bodrum Belediye Başkanlığında 05.01.2017-.03.02.2017 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı sürecinde 02.02.2017 tarihinde yapılan itirazın, Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun … tarihli, … sayılı kararıyla reddedildiğinin Muğla Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının … tarihli … sayılı yazısı ile 19.09.2017 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine, 17.10.2017 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda davacının uygulama imar planına askı süresi içerisinde yaptığı itirazın son ilan tarihi olan 06.02.2017 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde cevap verilmeyerek reddi (7.04.2017) söz konusu olduğundan bu tarihi izleyen altmış gün içerisinde en son 06.06.2017 tarihinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 17.10.2017 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan davacının itirazının reddedildiği ve dava konusu edilen taşınmaz açısından herhangi bir yenilik getirmeyen Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun … tarihli, … sayılı kararının davacıya tebliğinin 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi uyarınca işlemeye başlayan dava açma süresini ihya etmeyeceği açıktır. Zira İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinin ikinci fıkrasında, yetkili idari makamlarca dava açma süresi geçtikten sonra verilen cevap üzerine tebliğ tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği belirtildiği halde 11. maddede, davanın açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, sonradan yetkili makamlarca cevap verilmesi durumunda, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde davanın açılabileceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla yetkili makamlarca ne zaman cevap verileceği belli olmayan bir durumda, dava süresinin yorum yoluyla süresi belirsiz bir zamana kadar uzatılması mümkün değildir.
Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 27/02/2017 tarihli, E:2015/4618, K:2017/842 sayılı kararı da bu yöndedir.
Bu itibarla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin iptali yolunda verilen idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.