DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2019/14814 E.  ,  2023/8475 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/14814
Karar No : 2023/8475

TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALILAR)1-... Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Mensucat Türk A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Barosu Başkanlığı
2- ... Odası (... Şubesi)
VEKİLLERİ : Av. ...
3- ... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Osmangazi İlçesi, ... Mahallesi, ... Stadyumu ve çevresini kapsayan kentsel sit alanına ilişkin Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5.000 ölçekli Osmangazi Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1.000 ölçekli ... Caddesi Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dava konusu işlemlerin davacı Baronun tüzel kişiliğinin doğrudan menfaatini etkilemediği, Avukatlık Kanununun 76. maddesinde sayılan baroların görevleri gözönünde bulundurulduğunda, davacı Baroya böyle bir davanın açılması için yetki ve görev vermediğinden dava konusu işlemle davacı Bursa Barosu Başkanlığı arasında menfaat ilişkisi bulunmadığı sonucuna ulaşılmış, diğer davacılar bakımından işin esası yönünden yapılan incelemede ise, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasının incelenmesinden, dava konusu planlama bölgesinde, 1/5000 ölçekli Osmangazi Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Stadyum Caddesi Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazda öngörülen termal kür merkezinde yapı yoğunluğunun 0.80 katsayısı, yapı yüksekliğinin ise 5 kat ve 21 metre ile sınırlandırıldığı, söz konusu projenin ... fabrikası idari binası ve lojman binası ile su deposu yapısı alanı içeriside mekânsal kurgunun parçası olmadığı, alan içinde geliştirilmesi öngörülen kurgu içinde soyutlandığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde benimsenen bütüncül ve bağlamıyla bütünleşmeyi ön plana çıkaran yaklaşıma uygun olmadığı, özel sağlık tesis alanında (termal kür merkezi) "hasta yakınları için konaklama tesisi yapılabilir" ifadesinin, alanda konaklama tesisi yapılabileceğini gösterdiği, ancak kullanılan ifadenin açık ve net olmadığı, bir sağlık tesisinde hasta yakınları için konaklama birimlerinin oluşturulmasının olağan olduğu, ancak bu durumun sağlık tesisinin bir parçası olarak yapılmasının sağlanması gerektiği, plan notundaki ifadenin, alan içinde ilerleyen dönemde yeni bir konaklama tesisi yapılabileceğini gösterdiği, söz konusu konaklama tesisinin niteliğinin ise belirsiz olduğu, bu tesisin termal kür merkezinden ayrı olarak üretilecek bir yapı da olabileceği, konaklama tesisinin kapasitesi, alan içindeki yapılaşma oranı vb. durumlarına yönelik herhangi bir bilginin sunulmadığı, alanda konaklama tesisi yapılabilmesine yönelik yapılaşmayı denetleyecek planlama kararlarının üretilmediği, benzer sorunların "spor alanında mevcut tesisler korunabilir. ancak güncel ihtiyaçlara bağlı olarak geliştirilmesi, yapı stoğunun azaltılması, avan proje ile kurul görüşü alınarak yapılabilir" ve "eğitim tesis alanında, mevcut yapı stoğu korunacaktır, değişiklikler, avan proje ile kurul onayı ile yapılacaktır" ifadelerinde de bulunduğu, ilk ifadeye göre, alanda mevcut yapıların korunacağı, ancak yapıların aynı zamanda azaltılacağı ve bu azaltma işleminin plan aşamasında sonra gelen proje aşamasına bırakıldığı, ikinci ifade de yapıların korunacağı ancak değişikliklerin yapılacağının belirtildiği, ancak nasıl değişiklikler olacağının netleştirilmediği sürecin proje aşamasına bırakıldığı, plan notlarının belirsizlik oluşturduğu, açık ve net olmaktan ve planları tamamlayıcı olmaktan uzak olduğu, eski ... Stadyumu'nun bulunduğu alanda öngörülmüş olan spor alanı ve ... Lisesi'nin bulunduğu ortaöğretim tesis alanı kullanımı öngörülmüş taşınmazların bulunduğu alana yönelik üretilmiş plan notlarının, bu alanlardaki yapılaşma süreçlerinin tümüyle proje aşamasına bırakıldığı, plan notu ile plan kararları arasındaki ilişki açısından belirsizlik oluştuğu, dava konusu alanda proje geliştirilmesi amaçlanıyorsa bu proje ile elde edilecek yapı yoğunluğu, çekme mesafesi, yapı yükseklikleri vb. değerlerin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtildiği biçimiyle dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı paftalarında gösterilmesi gerektiği,ancak dava konusu 1/1000 ölçekli ... Caddesi Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı İmar Planında eski ... Stadyumunun yer aldığı ... ada ... parsel sayılı taşınmazda öngörülen spor alanı kullanımı, ... Lisesinin bulunduğu ... ada ... parsel sayılı taşınmazda öngörülen ortaöğretim tesis alanı kullanımına yönelik yapılaşma koşullarının belirtilmediği, tüm kararların proje aşamasına bırakılmasıyla dava konusu alanda, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlarda temel plan kararlarının üretilmediği bir plansızlaştırma sürecinin oluştuğu planlama ilkeleri ile şehircilik esasları ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle davanın Bursa Barosu yönünden ehliyet yönünden ret, diğer davacılar yönünden ise dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptaline yönelik yapılan istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, dava konusu Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih, ... sayılı kararı ile Bursa Büyükşehir Belediye Meclisince plan değişikliğine konu alanda önerilen fonksiyonlarda herhangi bir müdahalede bulunulmadığı, sosyal donatı alanlarının kaldırılmasının söz konusu olmadığı, ... stadyumu ve spor tesislerinin spor alanı olarak korunduğu, eğitim tesis alanı işlevinin korunduğu, ... fabrika alanının yanı başındaki termal potansiyelinin değerlendirilmesi adına kür merkezi olarak işlevlendirilmesinin doğru bir plan kararı olduğu, alanda mevcut su deposu, lojman ve idare binası yapılarının korunduğu ve kür merkezi yapılarıyla arasında silüet açısından yeterli mesafe bırakıldığı ileri sürülmektedir.
Davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu imar planı değişikliğiyle önceki imar planı değişikliğinin Mahkemece iptal edilmesi neticesinde Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca uygun görüş alınarak hazırlandığı, herhangi bir sosyal donatı alanının küçültülmesi ve kaldırılmasının söz konusu olmadığı, sosyal donatı alanlarının korunduğu ileri sürülmektedir.
Davalı yanında Müdahil ... Mensucat Türk A.Ş. tarafından, anılan fabrikanın 2012 yılında Bursa Demirtaş Organize Sanayi Bölgesine taşındığı ve eski fabrika alanının terk edildiği, fabrika içerisinde bulunan koruma kurulunca tescili yapılan binalar hariç yapıların yıkıldığı, taraflarınca verilen uzman görüşüne itibar edilmediği, dava konusu plan değişikliğine dayalı olarak yapılmış ve onaylanmış yeni bir projenin henüz bulunmadığı, bilirkişilerce yapılan değerlendirmenin ise önceki planlara yönelik hazırlanan proje olduğundan yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu, dava konusu plan değişikliğinin üst ölçekli planlarla uyumlu olduğu, donatı alanlarının arttırıldığı ve kullanım bütünlüğü sağlandığı, taşınmazlara verilen emsal ve yapı yoğunluğu değerlerinin çevresiyle birlikte uyumlu olduğu ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve anılan kurulun ... tarih, ... sayılı kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmı yönünden onanması,1/5000 ölçekli nazım imar planı ve anılan kurulun ... tarih, ... sayılı kararının 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmı yönünden ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Duruşma yapılmasına gerek görülmedi.

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bursa İli, Osmangazi İlçesi, ... Mahallesinde Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla sınırları belirlenen kentsel sit alanında ... tarih ve ... sayılı anılan kurul kararıyla uygun görülerek ... tarih ve ... sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Meclisince kabul edilen 1/5000 ölçekli Osmangazi Nazım İmar Planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli ... Caddesi Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ve anılan planın tamamına yönelik açılan davalarda verilen iptal kararları ve bu kararların kanun yolları tüketilmesi suretiyle kesinleşmesi neticesinde, dava konusu plan teklifinin sunulması üzerine Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih, ... sayılı kararıyla düzeltilerek uygun bulunan 1/5.000 ölçekli Osmangazi Nazım İmar Planı Değişikliğinin ve 1/1.000 ölçekli ... Caddesi Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylandığı, planlama alanında bulunan Bursa İli, Osmangazi İlçesi,... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın, eski ... stadyumunun bulunduğu ve günümüzde kamuya açık bir şekilde spor amaçlı olarak kullanıldığı, dava konusu 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarıyla da spor alanı kullanım kararı getirildiği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planıyla da "5.Spor alanında mevcut tesisler korunabilir, ancak güncel ihtiyaçlara bağlı olarak geliştirilmesi, yapı stoğunun azaltılması, Avan proje ile Kurul görüşü alınarak yapılabilir" plan notunun getirildiği, ... ada ... parselde mevcutta ... Lisesinin bulunduğu ve dava konusu 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarıyla ortaöğretim tesis alanı kullanım kararı getirildiği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planıyla "6.Eğitim tesis alanında mevcut yapı stoğu korunacaktır, değişiklikler Avan proje ile Kurul onayı ile yapılabilir" plan notunun getirildiği, ... ada ... parsel (yeni durumda 3906 ada 12 parsel) eski ... Fabrikasının yer aldığı kısımda dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planıyla kentsel, sosyal donatı alanı olarak planlandığı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile özel sağlık tesis alanı kullanım kararı getirilmiş ve plan notlarıyla bu alana ilişkin "1.Özel sağlık tesis alanı(Termal Kür Merkezi) hasta yakınları için konaklama tesisi yapılabilir,2.Özel sağlık tesis alanı(Termal Kür Merkezi) yapılaşma koşulları E:0,80,Kat:5,Yükseklik 21.50 m.,3.Özel sağlık tesis alanı(Termal Kür Merkezi) 0 kotunun altında kür merkezine ait üniteler yer alabilir,1.bodrum kat emsale dahil değildir, 4.Uygulama Bursa Büyükşehir Belediyesince onaylanan projenin BKVKB Kurulunca uygun görülmesi halinde uygulamaya geçilecektir." plan notlarının getirildiği anlaşılmıştır.
Planlama alanında bulunan diğer taşınmazlara ve kullanım kararlarına yönelik yapılan incelemede dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile günümüzde Yahudi mezarlığının bulunduğu ... ada ... parsel sayılı taşınmazın mezarlık alanı olarak ,... ada ... ,... ,... ,... ve ... parsel sayılı taşınmazların belediye hizmet alanı olarak, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın rekreasyon alanı olarak planlandığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile de anılan taşınmazlardaki üst ölçekli plandaki kullanım kararları alt ölçekli imar planınına da yansıtıldığı, ... ada ... ve ... sayılı parsellerde öngörülen belediye hizmet alanı kullanım kararının otopark alanı olarak belirlendiği diğer kısımlar yönünden belediye hizmet alanına ilişkin kararın alt ölçekli planla detaylandırıldığı anlaşılmıştır.
Davacılar tarafından, eğitim ve spor tesis alanına yönelik yapılan plan değişikliklerinin Mahkemelerce verilen iptal kararları neticesinde fonksiyon olarak uygulandığı ancak bu alanlara yönelik getirilen plan notları ile bu alanlardaki sosyal donatı alanlarının kaldırılması ve azaltılmasının projeye bağlandığı bu alanlarda yapılan değişikliklerin imar planı değişikliği ile ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği 26.madde koşullarına bağlı kalınarak yapılması gerektiği, ... Fabrika alanının bulunduğu alana yönelik yapılan değişiklik ile birlikte önceki Mahkeme kararlarına aykırı plan notları getirildiği, plan değişikliğine konu alanın kentsel sit alanı olduğu ve uygulama neticesinde çevresine aykırı ve kentsel silüet ve bölgenin tarihi ve çevresiyle birlikte bütüncül yapısını bozucu kullanım kararları getirildiği iddialarıyla görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih, ... sayılı kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısım yönünden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih, ... sayılı kararının 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmı yönünden;
Mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasının incelenmesinden, kullanım kararları açısından, arazi kullanım kararları çerçevesinde dava konusu 1/5000 ölçekli Osmangazi Nazım İmar Planı Değişikliği ile üst ölçekli planlar olan 1/25.000 ölçekli Bursa Büyükşehir Belediyesi Merkez Planlama Bölgesi Nazım İmar Planı ve 1/100.000 ölçekli Bursa Çevre Düzeni Planı kararlarının plan kademelenmesi ilkesi açısından uyumlu olduğu, dava konusu planlama bölgesinde 1/5000 ölçekli Osmangazi Nazım İmar Planı Değişikliği ile 3906 ada 5 parsel sayılı taşınmazda öngörülen termal kür merkezinin, hem kapasite ve ölçeği hem de uzmanlaşmış bir sağlık hizmeti sunacak olması nedenleriyle üst ölçekli sağlık tesisi alanlarına örnek oluşturduğu, sağlık tesis alanının, çevresindeki diğer sosyal donatı alanları, spor alanı ve rekreasyon alanı ile bütünlük gösterdiği, bu kapsamda, arazi kullanım kararı olarak sağlık tesis alanı kullanımı, 1/5000 ölçekli Osmangazi Nazım İmar Planı ve 1/25.000 ölçekli Bursa Büyükşehir Belediyesi Merkez Planlama Bölgesi Nazım İmar Planında bölgede öngörülen sosyal donatı alanlarından oluşan odağın bir parçası olduğu ve bu alanda sağlık tesis alanı öngörülmesinin plan bütünlüğü yönünden bir sorun oluşturmadığı, dava konusu planlama bölgesinde ... ada ... parsel sayılı taşınmazda sağlık tesis alanı kullanımı öngörülmesinin, bölgenin plan bütünü içinde sosyal donatı alanı kullanımlarından oluşan bir odak olmasını güçlendirdiği, ... Stadyumunun yer aldığı ... ada ... parsel sayılı taşınmazda öngörülen spor alanı kullanımının, ... Lisesinin bulunduğu ... ada ... parsel sayılı taşınmazda öngörülen ortaöğretim tesis alanı kullanımının, günümüzde Yahudi mezarlığının bulunduğu 3906 ada 4 parsel sayılı taşınmazda öngörülen mezarlık alanının, üst ölçekli planlarda teknik altyapı kullanımı öngörülen alanda öngörülen belediye hizmet alanı ve rekreasyon alanı ile birlikte sağlık tesis alanı dava konusu planlama bölgesinin üst ölçekli planlarda olduğu kent içinde önemli bir sosyal donatı odağı olmasını sağladığı tespitlerine yer verildiği, dava konusu planlama alanında taşınmazlara verilen fonksiyonların gerek üst ölçekli planlarla gerek çevresiyle uyumlu olduğu tespitlerine yer verildiği, temyize konu kararda dava konusu işlemlerin iptal gerekçesini oluşturan dava konusu kurul kararının 1/1000 uygulama imar planına ilişkin kısmı ve anılan karar doğrultusunda 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazlara verilen fonksiyonlara ilişkin yapılaşma koşullarında ve yapılacak değişikliklerde avan proje ve kurul görüşüne bırakılmasından kaynaklandığı, plan notlarıyla sürecin proje aşamasına bırakılmasının belirsizlik oluşturduğu, planlama süreci sonrasında yapılacak değişikliklerin açık ve net olmaktan ve planları tamamlayıcı olmaktan uzak olduğu, esasen planlama aşamasında plan notlarıyla birlikte sınırları belirli ve planlama yaklaşımına uygun düzenlemesi gereken unsurların dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve anılan kurul kararıyla proje aşamasına bırakılacak şekilde düzenlenmesinin planlama ilkelerine aykırılık oluşturduğu göz önünde bulundurulduğunda planlama alanına ilişkin yapılaşma koşullarına yönelik düzenlemelerin ve getirilen plan notlarının 1/1000 uygulama imar planının ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin anılan kurul kararının konusuna girdiği, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve buna ilişkin kurul kararın da ise taşınmazlara yönelik getirilen fonksiyonlar bakımından aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve bu plana yönelik kurul kararına ilişkin kısmına karşı açılan davanın reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında,Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ve Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih, ... sayılı kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmı yönünden isabetsizlik,1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmı yönünden ise isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen ehliyet yönünden reddine, kısmen iptaline ilişkin Mahkeme kararına ilişkin dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, dava konusu işleme ilişkin Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih, 5915 sayılı kararının ve Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ... /1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmı yönünden ONANMASINA, 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmı yönünden ise BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.