DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/3450 E.  ,  2025/893 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3450
Karar No : 2025/893

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... mahallesinde yer alan ve davacının hissedarı olduğu (toplulaştırma öncesi) ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... ili ... ilçesi, ... mahallesinde bulunan davacının murisi ...'dan intikal eden ... numaralı parsel arazi toplulaştırma projesi kapsamında tam isabet ettiği ... ada ... numaralı parsel davacının kardeşi ...'a tam hisse olarak tahsis edildiği, ... ada ... numaralı parselin ... Mahallesine çok yakın olduğu, davacıya ise köy sınırından 1150 metre daha uzakta bulunan ... ada ... numaralı parsel tahsis edildiği, tahsis işlemlerinin toplulaştırma ilke ve kurallarına uygun olmadığı anlaşıldığından dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, eski ... parselin bulunduğu yerde dava dışı ...'ın 6.288,75 m2 payına düşen alanın olması nedeniyle büyük parselinin bulunduğu yerde planlama yapıldığı, davacının payının ise 675 m2 olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 1. maddesine göre toplulaştırma işleminin amacı, toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlama ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önleme olarak tanımlanmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mülga "Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük" 16. Maddesinden de; tarım arazilerinin rasyonel kullanımı ve parsel büyüklüklerinin optimum ölçülerde olmasının sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatının "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı kısmında, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılacağı belirtilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının murisinden intikal eden ... ili ... ilçesi, ... mahallesi ... numaralı kadastro parselinin, arazi toplulaştırma projesi kapsamında ... ada ... numaralı parsele tahsis edildiği, ... numaralı kadastro parselinin bulunduğu yerde üretilen ... ada ... parselin ise tamamının davacının kardeşine tahsis edildiği, davacı ve geri kalan hissedarların mahalleden uzakta olan ... ada ... parsele taşındığı, uygulamayla yaklaşık % 5.92 oranında kesinti yapıldığı, davacının kardeşi ...'a tam hisse olarak tahsis edilen ... ada ... numaralı parselin ... Mahallesi sınırında mahalleye çok yakın olduğu halde davacıya köy sınırından 1150 metre daha uzakta bulunan ... ada ... numaralı parselin tahsis edilmesinin toplulaştırma ilke ve kurallarına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dosyaya sunulan 28/08/2023 tarihli bilirkişi raporunda, ... ili ... ilçesi, ... mahallesi ... numaralı kadastro parselinin 9.900 m2 olduğu, bu parseldeki davacının hissesine düşen kısmın 675 m2 olduğu, davacının ..., ..., ... ve ... nolu parsellerine karşılık toplulaştırma işlemleri neticesinde ... ada ... parselin tahsis edildiği, davacının ......numaralı parselde 886,36 m2, 204 numaralı parselde 4.782,96 m2, ... numaralı parselde 2.495,46 m2 hissesi bulunduğu, eski ... numaralı kadastro parselinin bulunduğu yerde toplulaştırma işlemi neticesinde ... ada ... numaralı parselin üretildiğinin belirtildiği, davacının kardeşi ...'a tam hisse olarak tahsis edilen ... ada ... numaralı parselin kök parseli olan ... parseldeki ...'ın hissesine düşen kısım hakkında bilgi verilmediği, davalı idare tarafından ...'ın hissesinin 6.288,75 m2 olduğu iddia edilmekle beraber bu hususta dosyaya bilgi ve belge sunulmadığı, davacının ..., ... ve ... nolu parsellerinin konumlarının gösterilmediği, davacıya uzak bir parselden tahsis yapılması dışında, eski ve yeni parsellerinin durumları, toprak yapısı ve tarımsal yönden hiçbir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Toplulaştırma çalışmalarında amaçlanan parçalı hisselerin elden geldiğince toparlanıp, hisse dağınıklığı nedeniyle arazi parçalanmasının önüne geçmek olduğundan, maliklere mümkün olduğunca eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması gerekmektedir. Bu durumda, parsel büyüklüğü yeterli olan bir malike, diğer hissedarlardan ayırarak müstakil parsel verilmesi tek başına toplulaştırma işlemini sakatlayan bir unsur olarak kabul edilemez.
Karara esas alınan raporda, ... nolu kadastro parseline çok uzak bir noktada bulunan ... ada ...parselin davacıya tahsis edilmesi eleştirilmekle beraber, ... ada ... parselin davacının dört parselinin birleşmesi ile oluşan bir parsel olduğu ve davacının ... nolu kadastro parselinde sadece 675 m2 hisse sahibi olduğu dikkate alındığında, davacıya tahsis edilen ... ada ...parselin geldisi olan tüm parsellerinin çakışık haritada gösterilmesi, eski ve yeni parsellerin konumlarının, toprak yapılarının, kesinti oranlarının karşılaştırılarak değerlendirilmesi gerektiği ayrıca dava dışı ...'a tahsis edilen ... ada ... numaralı parselin, bu kişiye hangi parsellere karşılık tahsis edildiği tespit edildikten sonra, ...'ın hisse oranının araştırılması, yeni ve eski parsellerinin çakışık olarak gösterilmesi, maliklerin arazilerinin en yoğun olduğu bölgede birleştirilmesi ilkesi de dikkate alınarak yeni bir bilirkişi raporu düzenlemesi ve ... ile ... ada ... numaralı parseli satın almış olan ...'ye 2577 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca davanın ihbar edilmesi gerektiği anlaşıldığından, eksik inceleme sonucu verilen İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 10/02/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.