DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/191 E.  ,  2025/2220 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/191
Karar No : 2025/2220

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde bulunan Hazineye ait taşınmazın 250 m2'lik kısmının restorant, kafe- tek katlı sundurma yapı ve bahçe olarak kullanmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 26/07/2014-14/08/2017 dönemine ilişkin 376.394,64-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin; 26/07/2014-28/12/2015 dönemine ilişkin kısmı ile ilgili olarak, beş yıllık süreler geçirilerek zamanaşımına uğrayan ecrimisil alacağına yönelik olarak düzenlenen dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, 28/12/2015-28/12/2020 dönemine ilişkin kısmı ile ilgili olarak ise, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce izinsiz kullanılması halinde fuzuli işgalden söz edilebileceği, 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi uyarınca ecrimisl bedeli tahakkuk ettirilebilmesi için, öncelikle kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilmesi, aksi halde ecrimisil alınması gerektiğinden bahisle, dava konusu taşınmazın kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesinin 14.maddesindeki "Kira süresinin sona ermesi veya sözleşmenin feshi halinde taşınmaz idareye teslim edilmezse, geçen her gün için cari yıl kira bedelinin yüzde biri oranında ceza itirazsız olarak ödenir." hüküm ile tahliye edilemeden kullanılan her gün için cezai şart kararlaştırıldığı, dolayısıyla davacıdan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesine göre sözleşmenin sona erdiği tarihten işgalin sonlandırıldığı tarihe kadar geçen süre için sözleşmede belirlenen ceza tutarının hesaplanarak tahsil edilmesi gerekirken ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinafa konu Mahkeme kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 26/07/2014-28/12/2015 dönemine ilişkin kısmında; davacı adına tahakkuk ettirilen ecrimisiller nedeniyle 14/08/2017, 03/01/2020 ve 28/12/2020 tarihli tespit tutanaklarının düzenlendiği, komisyon kararının ve dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin hangi tespite dayalı olarak düzenlendiği açık olmamakla birlikte; gerek davacının savunmasından gerekse de dosyaya ibraz edilen belgelerden, ecrimisil belirlenirken 14/08/2017 günlü tespit tutanağının dikkate alındığı belirtilerek, bu tarihten itibaren en fazla beş yıl (ecrimisil zamanaşımı) geriye doğru gidilerek, genel zamanaşımı (10 yıl) süresi içinde idarece ecrimisil istenebileceği gerekçesiyle hukuki isabet bulunmadığı, bu nedenle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin fahiş olup olmadığının incelenmesi gerekliliğinden bahisle; davacının, aynı taşınmazın 11/12/2010 -25/07/2014 tarihleri için 80 m2'lik kısmının işgaline yönelik olarak düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda, dava konusu edilen ecrimisil ihbarnamesinin kısmen iptaline, kısmen reddine karar verildiği, anılan yargı kararının kesinleştiği, söz konusu dava dosyasındaki bilirkişi raporundaki hesaplamalar dikkate alınmak suretiyle Dairelerince yeniden yapılan hesaplamada, dava konusu taşınmazın 26/07/2014-14/08/2017 işgal dönemi için 250.275,87-TL ecrimisil getirisi olabileceği belirtilerek, dava konusu işlemin 250.275,87-TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 126.118,77-TL kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davalı idare istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 126.118,77-TL'lik kısmının iptaline, 250.275,87-TL'lik kısmına yönelik davanın ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: İdare Dava Dairesince bilirkişi incelemesine başvurulmaksızın yapılan hesaplamanın hatalı olduğu, tespit edilen bedelin fahiş olduğu, işlemin tamamının usul ve hukuka aykırı olduğu hususları belirtilerek, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, ecrimisil bedeli tespit edilirken bir önceki döneme ait kira sözleşmesinin son dönemi için ödenilen kira bedellerinin dikkate alınarak, bu kira bedellerinin altına düşülmeyecek şekilde bedel takdiri yapıldığı hususları belirtilerek, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur..." düzenlemesi yer almış bulunmaktadır.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, öncelikle de kira bedellerinin dikkate alınması gerektiği konusunda duraksama bulunmamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davaya konu ecrimisil bedelinin istenildiği yerle ilgili davacı ile davalı idare arasında 26/07/2009 tarihli beş yıl süreli kira sözleşmesinin mevcut olduğu, davaya konu ecrimisil istenilen dönemin ise hemen kira sözleşmesinin sona erdiği tarihi izleyen 26/07/2014-14/08/2017 dönemine ilişkin olduğu, davalı idare tarafından davaya konu ecrimisil bedelinin; anılan kira sözleşmesindeki son yıl (2013-2014) kira m2 bedelinin dikkate alınarak hesaplandığı, hesaplama yapılırken de, peşin ödemede %35'lik indirim miktarının uygulanmasıyla, kira sözleşmesinin son yılında ödenen kira bedelinin altına düşülmemesi hususunun da göz önünde tutularak ilk yıl ecrimisil bedelinin tespit edildiği, bu bedele de yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle davaya konu ecrimisil bedelinin tamamının tespit edildiği görülmektedir.
Bu durumda; davalı idare tarafından yukarıda yer verilen mevzuatta belirtilen usullere uygun davranılarak, dava konusu taşınmaza ilişkin yapılan kira sözleşmesindeki bedeller dikkate alınmak ve bunlara yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle bedel tespitinin yapıldığı 26/07/2014-14/08/2017 dönemine ilişkin dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...-TL'sine yönelik davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...-TL'sinin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 09/04/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.