DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/1300 E.  ,  2025/458 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1300
Karar No : 2025/458

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem 19/06/2014 tarih ve 29035 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 21/05/2014 tarih ve 2014/6412 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Yozgat ili, Yenifakılı ilçesi, .../... Köyünde yer alan ve davacının maliki/hissedarı olduğu ... ada, ... parsel (yeni ... ada, ... parsel) ve ... ada, ... parsel (yeni ... ada, ... parsel) sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporundaki tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmaz ile kök parseli olan ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların davalı idarece sunulan AT1 (toplulaştırmaya giren eski parsel malikler listesi) ve AT8 (yeni oluşturulan parsel malik listesi) listesinde davacının yer almadığı, toplulaştırma işlemi sonucu oluşan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 2022 yılında satış yoluyla davacı adına tescil edildiği, buna göre, davacının, eski ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazda malik ya da hissedar olmadığı, davacının yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazın tamamını 2022 yılında satış yöntemiyle edindiği, dolayısıyla toplulaştırma işlemi neticesinde oluşan mevcut durumu bilerek taşınmazı satın aldığı görüldüğünden, dava konusu toplulaştırma işleminin bu taşınmaza ilişkin kısmı yönünden davanın reddi gerektiği; eski ... ada ... sayılı taşınmaza karşılık yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmaz tahsis edilerek çiftçi tercih formunda ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin talebin davalı idarece yerine getirildiği, fakat hisseli durumda bulunan ... ada ... parseldeki davacıya ait hisse miktarının yeni oluşan ... ada ... parsele tahsis edilmesiyle davacıya tam hisseli bir taşınmaz tahsis etme imkanı varken davacının diğer hissedarlar ile müşterek durumda bulunduğu ... ada ... parselin ... ada ... parsele tahsis edilmesiyle davacıya yeni durumda hisseli bir taşınmazın tahsis edilmesinin toplulaştırmanın amacına uygun olmadığı, davacı tarafın hak ve menfaatlerinin tam anlamıyla korunmadığı anlaşıldığından dava konusu toplulaştırma işleminin anılan taşınmaza ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, toplulaştırma işleminin ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davalı idarenin istinaf istemi yönünden, Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı; davacının istinaf istemi yönünden ise, davacının toplulaştırma işleminden sonra taşınmazı satın almasının dava konusu toplulaştırma işleminin hukukilik denetiminin yapılmasına engel oluşturmayacağının açık olduğu, bu kapsamda dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu göz önüne alındığında ilgili mevzuat ile belirlenen kriterlere uyulmayarak davacı tarafın hak ve menfaatlerinin tam anlamıyla korunmadığı anlaşıldığından eski ... ada ... ve eski ... ada ... parsel sayılı taşınmazların yeni ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza tahsisi yönünden dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf isteminin reddine, davacının istinaf isteminin kabulü ile istinafa konu kararın davanın reddine ilişkin kısmının kaldırlmasına, toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının da iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Toplulaştırma yapılan arazilerin bulunduğu coğrafyaların engebeli olmasının teknik olarak taşınmazların 1/3-1/7 en boy oranında olması ve dikdörtgen şekilli olmasına engel teşkil ettiği, davacının taşınmazı toplulaştırma işleminden sonra görüp, bilerek ve isteyerek satın aldığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
... ada ... parsel sayılı taşınmaz yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
... ada ... parsel sayılı taşınmaz yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ... ada ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işlemleri sonucu 15/09/2020 tarihinde tapuya tescillerin gerçekleştiği, davacının ise bu tarihten sonra ...'de yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazı satın aldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından taşınmazın toplulaştırması kesinleştikten sonra ve toplulaştırma ile oluşmuş yeni haliyle edinildiği, mülkiyet hakkı kapsamında Anayasa ile güvence altına alınan meşru bir beklentinin varlığının kabul edilmesine olanak bulunmadığı, bu nedenle işlem tarihinde malik olmayan davacının toplulaştırmaya yönelik meşru ve haklı bir beklentisinin de bulunmadığı, dava tarihi itibariyle taşınmaza malik olan davacının, satın aldığı taşınmazda, satın almadan önce yapılan arazi toplulaştırması işleminin iptalini istemekte mülkiyet hakkı çerçevesinde, güncel, meşru ve kişisel bir menfaatinin var olduğunun kabulüne olanak bulunmadığı açık olduğundan, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasını inceleyerek dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Dava Dairesi kararında anılan parsel yönünden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/01/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.