DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/1123 E.  ,  2024/2536 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1123
Karar No : 2024/2536

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Mermer Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya İli, Finike İlçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde bulunan S:… (ER:… ) ruhsat numaralı 99,52 hektarlık sahanın 24,90 hektarlık kısmında açılıp işletilmesi planlanan "Mermer Ocağı Projesi" ile ilgili yapılan başvurunun Finike Belediye Başkanlığı'nın olumsuz görüşü nedeniyle ÇED sürecinin sonlandırılması ve proje tanıtım dosyasının iade edilmesi suretiyle reddedilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Antalya Valiliği işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu uyuşmazlıkta, davacı tarafından dava dilekçesinde işlemin tebliğ tarihinin 29/05/2023 olduğunun belirtiliği, bu tarihten itibaren 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde yer alan özel hükümde belirtiliği üzere 30 gün içinde yani en geç 28/06/2023 tarihine kadar dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten çok sonra 06/09/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle inceleme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Anayasanın 40. maddesine eklenen 2. fıkra ile bireylerin süre ve merci yönünden mağdur olmalarını engellemek üzere idarece tesis edilen işlemlerde, işlem hakkında başvurulabilecek yargı mercinin ve dava açma süresinin belirtilmesi gerektiği, ancak dava konusu edilen işlemde başvurulacak yargı yerinin ve başvuru süresinin belirtilmediği, Mahkeme Kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacı şirket tarafından, Antalya İli, Finike İlçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde bulunan S:… (ER:… ) ruhsat numaralı 99,52 hektarlık sahanın 24,90 hektarlık kısmında açılıp işletilmesi planlanan "Mermer Ocağı Projesi" için yapılan başvuru ile ilgili olarak kurumlara görüşleri sorulmuş, Finike Belediye Başkanlığı'nın olumsuz görüşü nedeniyle … tarih ve … sayılı Antalya Valiliği işlemin Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi gereği başvuru sürecinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasanın temel hak ve hürriyetlerin korunması başlıklı 40. maddesinin 2. fıkrasında yer alan hüküm ile bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkan sağlanmasının amaçlandığı, son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercii ve sürelerin belirtilmesinin hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk haline geldiği maddenin gerekçesinde belirtilmiştir.
İdari işlemden hak ve menfaati etkilenen kişilere, bu işleme karşı başvurulabilecek tüm idari ve yargısal yolların ve merciilerin gösterilmesi mahkemeye erişim hakkının etkin kullanımı, dolayısıyla hak arama hürriyetinin sağlanması bakımından önem arz etmektedir.
Bilindiği üzere, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 7. maddesinde genel dava açma süresi düzenlenmiş, ancak nitelikleri gereği bazı idari işlemlere karşı yasalarla özel dava açma süreleri getirilmiştir. 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinde öngörülen ivedi yargılama usulü de bu kapsamda yer almaktadır. Anılan maddede ivedi yargılama usulüne tabi işlemlere karşı dava açma süresinin genel dava açma süresinden farklı olarak 30 (otuz) gündür.
Dolayısıyla ivedi yargılama usulüne tabi işlemlerin ilgililere bildirilmesi sırasında, söz konusu işleme karşı 30 gün içinde dava açılması gerektiğinin işlemde açıkça belirtilmesi yukarıda aktarıldığı üzere anayasal bir zorunluluk olup davacıların, kendilerine böyle bir bildirim yapılmadığı sürece, ivedi yargılama usulüne tâbi olan bir işlemi öğrendiklerinde, kaç gün içinde dava açılacağını bilmeleri beklenilmemelidir.
Başka bir ifadeyle, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, ivedi yargılama usulüne tabi işlemin iptali istemiyle 30 gün olan özel dava açma süresi içinde dava açılabileceği hususunun idari işlemde açıklanmaması durumunda, idari işlemin tebliğ tarihinden itibaren, genel dava açma süresi olan 60 gün içerisinde dava açılması gerektiği kabul edilmelidir.
Nitekim Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 15.03.2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararında; “özel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda, vergi mahkemelerinde 30, Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği; aynı şekilde genel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da, 30 ve 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği” hükme bağlanmıştır.
Dava konusu uyuşmazlığın incelenmesinden; davacı şirket tarafından, Antalya İli, Finike İlçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde bulunan maden sahasının 24,90 hektarlık kısmında açılıp işletilmesi planlanan "Mermer Ocağı Projesi" için yapılan e-ÇED başvurusu üzerine ilgili kurumlara görüşleri sorularak, Finike Belediye Başkanlığı'ndan gelen olumsuz görüşü nedeniyle, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi gereği başvuru sürecinin sonlandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Antalya Valiliği işleminin, 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulüne tabi olması nedeniyle, bu işleme karşı dava açma süresinin 30 gün olduğu, dava konusu işlemde dava açma süresinin 30 gün olduğunun bildirilmiş olması gerekirken, bu bildirimin yapılmadığı görülmektdir.
Bu itibarla, dava konusu edilen Çevresel Etki Değerledirmesi sürecinin sonlandırılmasına ilişkin, tebliğ tarihinin 29/05/2023 olduğu belirtilen, … tarih ve … sayılı Antalya Valiliği işlemine karşı 06/09/2023 tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davanın süresinde olması nedeniyle davanın esasının incelenmesi gerektiğinden; davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen Mahkeme Kararında isabet olmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 17/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.