DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/9859 E.  ,  2025/894 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/9859
Karar No : 2025/894

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİLLER (DAVALI YANINDA): 1- ... 2- ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... mahallesinde yer alan (toplulaştırma sonrası) ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.... sayılı kararda; davacının babası olan ...’ın vefatı ile mirasçılarına intikal eden ..., ..., ..., ... ... ..., ... ve ... numaralı kadastro parsellerinin hisseli mülkiyetine sahip olduğu, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... numaralı kadastro parsellerinin bir kısım hisseleri uygulamayla birleştirilerek ... ada ... numaralı parseli, ..., ... numaralı kadastro parsellerinin bir kısım hisseleri uygulamayla birleştirilerek ... ada ... numaralı parseli, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı kadastro parsellerinin bir kısım hisseleri uygulamayla birleştirilerek ... ada ... numaralı parseli oluşturduğu, dava konusu kadastro parsellerindeki hisselerin yeni parsellere taşınarak uygulamanın gerçekleştirilmesi gerekirken uygulama ile hisse ayrıştırma yapıldığı, bu durumda; dava konusu toplulaştırma işleminin arazi toplulaştırmasının amacına, dağıtım ilke ve esaslarına uygun olarak yapılmadığı, dava konusu toplulaştırma işleminde uyuşmazlık konusu taşınmazlar yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava dışı ...'ın dava konusu taşınmazların %65'inin maliki olduğu, davacının hissesinin ise %6,82 olduğu, parçalı hisselerin elden geldiğince toparlandığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 1. maddesine göre toplulaştırma işleminin amacı, toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlama ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önleme olarak tanımlanmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mülga "Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük" 16. Maddesinden de; tarım arazilerinin rasyonel kullanımı ve parsel büyüklüklerinin optimum ölçülerde olmasının sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatının "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı kısmında, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılacağı belirtilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının murisinden ... ili ... ilçesi, ... mahallesi ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı kadastro parsellerinin intikal ettiği, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... numaralı kadastro parsellerinin birleştirilerek ... ada ... numaralı parseli, ..., ... numaralı kadastro parsellerin ... ada ... numaralı parseli, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... numaralı kadastro parsellerinin ... ada ...numaralı parseli oluşturduğu, ... ada ... nolu parsel hisseli oluşturulduğu halde, ... ada ... parsel ve ... ada ...parselin müstakil olarak davacının kardeşi ...'a tahsis edildiği, 3083 sayılı kanunun uygulama tüzüğü olan “Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzüğün” Parsellerin Yeniden Düzenlenmesi başlıklı 26. maddesinin c bendinde,“Maliklere ait şerhli ve takyitli, parçalı ve hisseli araziler, bu halleriyle yeni parsellere taşınarak toplulaştırılır.” hükmü gereği dava konusu parsellerde hisseler yeni parsellere taşınarak uygulama yapılması gerekirken, hisselerin ayrıştırılarak yapıldığı ve Tüzüğün ilgili 26. maddesinin c bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dosyaya sunulan 12/11/2020 tarihli bilirkişi raporunda, davacının kardeşi ...' a müstakil olarak tahsis edilen ... parselin ... ve ... numaralı kadastro parsellerinden gelmekle beraber, bu parseller ile çakışık durumda olmadığı, davacının en büyük hissesinin ... nolu parselde (4.782,96 m2) olduğu ve davacının hissedarı olduğu ... ada ... parselin büyük oranda eski ... ve ... parseller üzerinde oluşturulduğu, yani davacıya hisseli olarak tahsis edilen ... ada ... parselin davacının en büyük hissesinin olduğu ... parsele isabet ettiği, yine davacının kardeşi...' a müstakil olarak tahsis edilen ... parselin büyük oranda eski ... nolu parselin üzerinde oluşturulduğu, ...'ın bu parselde 31.761,38 m2 hissesi olduğu, davacının bu parseldeki hissesinin ise 3.409,09 m2 olduğu, raporda eski ve yeni parsellerinin durumları, toprak yapısı ve tarımsal verimlilik yönünden hiçbir değerlendirme ve karşılaştırma yapılmadığı, yalnızca önceden hisseli olan parsellerin, toplulaştırma işlemi sonrasında da hisseli olarak verilmesi yönünden dava konusu toplulaştırma işleminin eleştirildiği anlaşılmaktadır.
Toplulaştırma çalışmalarında amaçlanan parçalı hisselerin elden geldiğince toparlanıp, hisse dağınıklığı nedeniyle arazi parçalanmasının önüne geçmek olduğundan, maliklere mümkün olduğunca eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması gerekir. Bu durumda, parsel büyüklüğü yeterli olan bir malike, diğer hissedarlardan ayırarak müstakil parsel verilmesi tek başına toplulaştırma işlemini sakatlayan bir unsur olarak kabul edilemez.
Davacının eski ve yeni parsellerinin konumlarının, toprak yapılarının, kesinti oranlarının karşılaştırılarak, davacıya eşdeğer bir parsel verilip verilmediğinin değerlendirilmesi gerektiği ayrıca müdahil ...'a tahsis edilen ... ada ...parsel ve ... ada ... numaralı parselin, bu kişiye hangi parsellere karşılık tahsis edildiği tespit edildikten sonra, ...'ın ve ...'ın toplam parsel büyüklükleri hisse oranının karşılaştırılması, müdahil ...'ın ortak muristen intikal eden parseller dışında başka parsellerinin de toplulaştırma kapsamına alınıp alınmadığının tespit edilmesi, davacıya ve ...' a ait yeni ve eski parsellerinin çakışık olarak ayrı ayrı haritada gösterilmesi, maliklerin arazilerinin en yoğun olduğu bölgede birleştirilmesi ilkesi de dikkate alınarak yeni bir bilirkişi raporu düzenlenmesi gerektiği anlaşıldığından, eksik inceleme sonucu verilen Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 10/02/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.