DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/8554 E.  ,  2023/6628 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8554
Karar No : 2023/6628

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:… adresinde, "..." isimli işyerinde, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı olmadan faaliyet gösterildiğinden bahisle, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca ruhsat alınıncaya kadar işletmenin faaliyetinin men'ine ve davacıya 227,00-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Odunpazarı Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğunun Zabıta Müdürlüğü tarafından düzenlenen 22/06/2017 tarihli tutanakla tespit edildiği, aynı gün davacı tarafından durum tespit tutanağının tebliğ alındığı, davacı tarafından ruhsat için gerekli olan iş yerindeki eksikliklerin giderilmesi adına herhangi bir girişimde bulunulmadığı, öte yandan, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile, Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre idari para cezası verme yetkisinin Belediye Encümenine tanınan yetkilerden biri olduğu hususları belirtilerek, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyete başlanıldığının sabit olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; işyerinin çalışma ve faaliyet konusunun ruhsatında yer alan "konu" ile sınırlı olduğu, ruhsat haricindeki konularda faaliyet gösterilmesinin ancak bu konuda alınacak yeni bir ruhsatla mümkün olduğu, ayrıca İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağına ilişkin özel hükümleri düzenleyen 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin değiştirilerek Kabulüne Dair kanunda ve işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin yukarıda belirtilen yönetmelik hükümlerinde açıkça düzenlenmiş olması nedeniyle uyuşmazlığa 1608 sayılı kanun hükümlerinin uygulanma kabiliyeti bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmaksızın faaliyette bulunulduğunun zabıta ekiplerince yapılan denetimde tespit edilerek tutanak altına alındığı, davacının da bu durumu kabul ettiği, Belediye Encümenince 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca ve 1608 sayılı Kanun uyarınca verilen yetkiler kullanılmak suretiyle, ruhsatsız faaliyet gösterdiği sabit olan davacıya karşı tesis edilen dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Dosyanın incelenmesinden; bakılan davanın, Odunpazarı Belediye Başkanlığı zabıta ekiplerince yapılan denetimlerde "Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:…" adresinde, "..." isimli işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunulduğunun 22/06/2017 tarihli tutanakla tespit edilmesi neticesinde Odunpazarı Belediye Encümeni tarafından 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca ruhsat alınıncaya kadar işletmenin faaliyetinin men!ine ve davacıya 227,00-TL para cezası verilmesi üzerine açıldığı görülmekte, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararının, dava konusu olaya 1608 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanma kabiliyetinin olmadığı gerekçesiyle kaldırılarak, dava konusu işlemin iptali yönündeki Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması istemiyle temyiz edildiği anlaşılmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı verme yetkisinin Belediyelerde olduğu belirtilmiş; 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde ise, sıhhî işyerlerini, 2' nci ve 3'üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Aynı Kanunu'nun 34. maddesinde; "...Kanunlarda öngörülen cezaları vermek..." encümenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3'üncü maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler sayılmış, 4'üncü maddesinde; iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak, kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı, 5'inci maddesinde ise; işyeri veya işletme açmak isteyen kişinin; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3'üncü maddede belirtilen mercie ibraz edeceği, başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, ilgilinin, bu belgeye dayanarak işyeri açabileceği hükme bağlanmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyerinin açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı kuralı yer almıştır.
Yukarıda yazılan mevzuat hükümlerinden, 5393 sayılı Kanunla belediye encümenlerinin, görevleri dahilinde Kanunlarda öngörülen cezaları verebilecekleri, 1608 sayılı Kanun'la da, belediye encümenlerinin, kendilerine belediyeyle ilgili kanun, nizam ve talimatnamelerle verilen yetkiler dairesinde almış oldukları kararlara uyulmaması durumunda ve konuya ilişkin özel Kanunlarında da ayrıca hüküm bulunmaması şartıyla, Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin men'ine karar verebilme yetkisinin verildiği anlaşılmaktadır.
3572 sayılı Kanun'da, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te öngörülen kriterlere uygun olarak başvuru yapılması halinde yetkili idarelerce işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, ilgilinin bu belgeye dayanarak işyeri açabileceği hususu hükme bağlanmış ancak, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın işyeri açılarak faaliyet gösterilmesi durumunda nasıl bir yaptırımın uygulanacağı düzenlenmemiştir, bu itibarla yukarıda yazılı mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işyerlerine belediye encümenlerince 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesine istinaden yaptırım uygulanabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda; davacı tarafından işletilen işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği 22/06/2017 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen tutanakla tespit edilmiş olduğundan, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca ruhsat alıncaya kadar işletmenin faaliyetinin menine ve davacıya 227,00-TL para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yapılan istinaf talebinin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline yönelik Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı hususunun 3572 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte düzenlenmiş olması nedeniyle ruhsatsız olarak faaliyet gösteren işyerlerinin ancak söz konusu mevzuat hükümleri uygulanmak suretiyle mühürlenmesi/kapatılması ve/veya faaliyetine son verilmesi mümkündür. Her ne kadar dava konusu işlemde anılan mevzuat hükmü yerine 1608 sayılı Kanun uygulanmış ise de 3572 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik uygulamalarının söz konusu maddi olaya ilişkin olarak aynı maddi sonucu doğurduğu sonucuna varıldığından uyuşmazlık konusu olaya uygulanan mevzuat hükmünde hataya düşülmüş olması, dava konusu işlemi sebep unsuru yönünden hukuka aykırı kılmamakla birlikte ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği sabit olan işletmenin faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin iptalini gerektirmeyeceğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.