DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/8314 E.  ,  2024/309 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8314
Karar No : 2024/309

TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Esenler ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde içkili lokanta olarak faaliyet gösteren davacıya ait işyerinde konsomatris çalıştırdığından bahisle, davacıya ait 22/10/2010 tarihli işyeri açma ve çalıştırma izin belgesinin iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile 15 gün içerisinde mühürlenerek faaliyetten men edileceğine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E: …, K:… sayılı kararda; dava konusu işyerinin 2010 yılında alınan geçici izin ile içkili lokanta olarak faaliyet gösterdiği, söz konusu belgenin ruhsat yerine geçmediği, ruhsat alma şartlarını yerine getirmek için verilen bir belge olduğu, bu kapsamda dava konusu işletmeye ilişkin olarak verilen geçerli bir ruhsatın bulunmadığı, diğer taraftan davalı idarece işletmede yapılan farklı tarihteki denetimlerde faaliyet konusu dışında işletildiği, işletmede konsomatris çalıştırıldığının tespit edilmesi üzerine geçici süreyle verilen izin belgesinin ruhsata dönüştürülmemesi ve amaç dışı faaliyette bulunulduğundan bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; iş yerinde konsomatris çalıştırılmasının 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6/d maddesi uyarınca idari para cezasını gerektirdiği ve ruhsat iptaline gerekçe olamayacağı, ancak dava konusu işlemle iptal edilen … tarihli … sayılı iş yeri açma ve çalıştırma izin belgesinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'teki şartlar yerine getirilinceye kadar geçici olarak düzenlendiği, dolayısıyla söz konusu belgenin usulüne uygun olarak düzenlenmiş iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olarak görülemeyeceği sonucuna varıldığından, adı geçen belgenin iptali ile ruhsatsız olarak faaliyet gösteren iş yerinin mühürlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, belirtilen bu açıklama doğrultusunda istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, mevzuatta geçici işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin düzenleme olmadığı, bu nedenle işyeri açma ve çalıştırma izin belgesi adı altında verilen belgenin ruhsat olduğu, konsomatris çalıştırma fiilinin ruhsat iptalini gerektirmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6. maddesinde; Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; (...) d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen, İş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verilir. Bu maddede öngörülen idarî para cezaları, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. İdarî para cezaları 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Bu maddede belirtilen aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı halinde, en son uygulanan para cezası bir kat artırılarak uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyelerin yetkili olduğu, 4. maddesinde ise; 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak ve yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/I. maddesinde, sıhhi müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyelerin görevleri arasında sayılmıştır.
10/08/2005 tarihli 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinin açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz (...)" hükmü, 36. maddesinde; "Müşteri ile beraber yiyip içerek müşterinin eğlenmesini sağlayan konsomatrisler sadece pavyon ruhsatlı yerlerde çalışabilir." hükmü, 39. maddesinde; "36 ncı maddeye aykırılığın veya 2559 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen hususların tespiti hâlinde, yetkili idare tarafından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen usûle göre idarî para cezası uygulanır." hükmü yer almaktadır.
Yukarıda düzenlemelerine yer verilen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılmasına ve çalıştırılmasına hukuken olanak bulunmadığı, bu nedenle işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı düzenlenmiştir.
Öte yandan 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun uyarınca çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 39. maddesi uyarınca pavyon ruhsatı olmadığı halde konsomatris çalıştıran işletmeler hakkında idari para cezasının uygulanacağına yer verilmiş, ayrıca işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının da bu sebeple iptal edileceği yolunda bir kurala işaret edilmemiştir.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Esenler ilçesi, Mimarsinan Mahallesi, İstanbul Caddesi, No:24/B adresinde içkili lokanta olarak faaliyet gösteren işletmeye verilen 22/06/2010 tarihli 10.6271-6218 no'lu belgenin altında; ruhsat yerine geçmediği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınıncaya kadar ve işlemleri tamamlanıncaya kadar çalışma izin belgesi ibaresinin yer aldığı ve bu belgenin işyeri açma ve çalıştırma izin belgesi olarak nitelendirildiği, davalı idare tarafından gerçekleştirilen farklı tarihlerdeki denetimlerde söz konusu işyerinin faaliyet konusu dışında işletildiği ve işletmede konsomatris çalıştırıldığı yolundaki tespitler üzerine geçici süreyle verilen izin belgesinin amaç dışı faaliyette bulunulması üzerine iptal edilerek söz konusu işyerinin 15 gün içerisinde mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edileceğinin bildirildiği, bu işlemlerin iptalleri istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar davalı idare tarafından, davacıya ait işyeri için düzenlenen … tarihli … no'lu belgenin geçici süreyle ve ruhsat alınıncaya kadar geçerli izin belgesi olduğu iddia edilmiş ve idare dava dairesince bu doğrultuda karar verilmiş ise de; mevzuatımızda "geçici ruhsat" veya "süreli ruhsat" adı altında herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, belgenin geçiciliğine ilişkin ibarelerin belgeye işlenmek suretiyle ruhsat verilmiş olsa bile bunun yasal düzenlemeye aykırı olması nedeniyle dikkate alınamayacağı, bu itibarla işyerinin, düzenlendiği tarih itibariyle geçerli bir işyeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Diğer yandan, her ne kadar davalı idarece dava konusu işyerinde amaç dışında konsomatrislik hizmeti verilmesi gerekçe gösterilerek davacıya ait işyeri açma ve çalıştırma izin belgesinin iptal edilmesine ilişkin işlem tesis edilmiş ve akabinde işyerinin 15 gün içerisinde mühürlenerek faaliyetten men edileceği davacıya bildirilmiş ise de; konsomatrislik hizmeti verilmiş olması fiilinin ruhsat iptalini gerektirmemesi ve bunun için ilgili mevzuatınca para cezası verilebileceği anlaşılmakta olup, belirtilen sebebe dayalı olarak davacıya ait işyeri açma ve çalıştırma izin belgesinin iptaline ilişkin işlemde hukuka uyarlık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/01/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.