DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/8083 E.  ,  2024/122 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8083
Karar No : 2024/122

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Eğitim Hizmetleri ve Proje Geliştirme Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir İli, Konak İlçesi,…(…) Sokak,No:… adresinde tapunun … ada … parselinde kayıtlı taşınmazında davacı şirket tarafından içkili lokanta olarak işletilen işyerinin … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirketin kiracısı olduğu ruhsatlı yapıda, yapının ruhsat ve eki mimari projesine aykırı tadilat yapıldığının tespiti ve verilen süre içinde bu aykırılığın giderilmemesi nedeniyle davalı idarece yapılan denetimde tespit edilen bu durumun işyeri açma ve çalışma ruhsatına aykırı bir faaliyet olarak değerlendirilmesi sonucunda davacı şirkete ait işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmişse de; 3194 sayılı Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca belediyece, yapı ruhsatı ve eki mimari projesine aykırı tadilat yapıldığının tespiti nedeniyle idari para cezası ve yıkım kararı verilebileceği ve ruhsata aykırılık giderilmediği takdirde masraflarının ilgilisinden tahsil edilmek suretiyle belediye tarafından giderilebileceği hükmü gereğince, idarece aykırılık teşkil eden imalatların kaldırılması suretiyle giderilmesine yönelik olarak herhangi bir işlem tesis edilmeyerek daha ağır bir yaptırım olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu taşınmazdaki imara aykırılıklar nedeniyle 02/02/2016 tarihinde yapı tatil zaptı düzenlendiği,12/05/2016 tarihinde yapılan denetimde mahzurun giderilmediğinin görüldüğü, yapı tatil zaptıyla tespit edilen mahzurlar giderilmediğinden ruhsatın 03/06/2016 tarihinde iptal edildiği, ruhsatı iptal edildiğinden ruhsatsız hale gelen işyerinin ruhsat alınıncaya kadar kapatılmasına karar verildiği, tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne,
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ... " hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
İzmir İli, Konak İlçesi, … (… ) Sokak, No:… adresinde, tapunun … ada, … parselinde kayıtlı taşınmazda davacı şirket tarafından içkili lokanta olarak işletilen işyerinde imar mevzuatına aykırı izinsiz ve ruhsatsız imalatlar yapıldığının 02/02/2016 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, daha sonra 12/05/2016 tarihinde yapılan denetimde mahzurun giderilmediğinin belirlenmesi üzerine 18/05/2016 tarihli Denetim Tutanağı ile söz konusu mahzurların giderilmesi için 15 gün süre verildiği ve aksi durumda yasal işlemlere başlanacağının ihtar edildiği, işyerinde tespit edilen imara aykırılıkların verilen sürede giderilmediğinden bahisle davacı şirkete ait … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı davalı idare işleminin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu gibi işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının, ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı, tespit edilen imara aykırılıkların verilen on beş günlük süre içerisinde giderilmemesi halinde ise işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin mühürlenmesi şeklinde yaptırıma bağlandığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince her ne kadar ruhsat eki mimari projeye aykırılık halinde, aykırılığın kaldırılması için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesine göre işlem tesis edilmesi gerektiği, imara aykırılık sebebi ile son derece ağır bir yaptırım olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, inşaat ruhsatı ve mimari projesine aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında imar mevzuatı uyarınca tesis edilen veya edilecek olan işlemlerin bu yapıda faaliyet göstermekte olan işyerleri hakkında işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuat kapsamında ayrıca işlem tesisine engel oluşturmayacağı açıktır.
Öte yandan, dava konusu işlemin dayanağı olan, İzmir İli, Konak İlçesi, … Sokak, No:… adresinde ve tapunun … ada … parselinde kayıtlı taşınmazda, davacı tarafından ruhsatlı binanın arka bahçe çekme mesafesinde ruhsat ve eki projesine aykırı olarak imalatlar yapıldığından bahisle anılan imalatların mühürlenmesine ilişkin 02/02/2016 tarihli yapı tatil zaptının iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih E:… K:… sayılı davanın reddi kararının, … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesi'nin … tarih E:… K:… sayılı kararıyla onandığı ve kararın kesinleştiği görülmektedir.
Bu durumda, konu ile ilgili yargı kararları dikkate alınarak ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikteki hükümler uyarınca, imar mevzuatına aykırı imalat yapıldığının tespiti halinde işyeri ruhsatının iptal edilmesi mümkün olduğundan, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 10/01/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.