DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/8023 E.  ,  2023/7314 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8023
Karar No : 2023/7314

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Kasap ve Gıda Ürünleri Ticaret sanayi Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait işyerinin faaliyet gösterdiği İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mah. … Sokak, No:… kapı sayılı yerde bulunan yapıda, yapı ruhsat ve eklerine aykırı değişiklikler yapıldığının yapı tatil tutanağıyla tespit edilmesine karşın belirlenen aykırılıklar giderilmediğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile 02/02/2017 tarihli mühürleme işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; davalı idarece tespit edilen aykırılıkların ilgilisine bildirilerek 15 gün süre verilmesi ve süre sonunda yapılacak denetimde eksikliklerin giderilmemiş olması halinde ruhsatın iptal edilip edilmeyeceğinin değerlendirilmesi gerekirken, belirtilen usule aykırı olarak, söz konusu eksikliklerin giderilmesi için 15 gün süre verilmesine rağmen süre sonunda işyerinde usulüne uygun düzenlenmiş tutanak ile denetim yapılmadığının … sayılı ve … tarihli ara kararına gelen cevabi yazıdan anlaşıldığı, dolayısıyla işyerinde usulüne uygun düzenlenmiş tutanak ile denetim yapılmadığı anlaşıldığından, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline dair işlem ile işyerinin mühürlenmesine dair işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: … tarih ve … sıra nolu yapı tatil tutanağı ve 29/06/2010 tarihli projeye uygun hale getirilmesine ilişkin encümen kararının davacı tarafından iptal davasına konu edildiği, ... İdare Mahkemesi'nin E:… K:… sayılı dosyası kapsamında yapılan yargılama sonucunda dava konusu işlemin yapı tatil tutanağına ilişkin kısmı yönünden süre aşımı nedeniyle reddine, yıkıma ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği, bu kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği, söz konusu yerin imar mevzuatı açısından uygun hale gelebilmesi için, Encümen kararının yerine getirilmesi veya tadilat projesinin ibraz edilmesi, usulüne uyulmasının gerektiği, davacının işyeri olarak kullandığı yerde 3 ve 5 numaralı bağımsız bölümler arasındaki duvarın kaldırılmasının mimari projeye aykırı olduğu ve projeye uygun hale getirilmesinin gerektiği, bu duvarın kaldırılması aşamasında herhangi bir tadilat ruhsatının alınmadığı, kat maliklerinin ... İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyası kapsamında müdahil talebinde bulundukları, imara aykırı yapılaşma hakkında icazetlerinin olmadığını açıkça dile getirdikleri belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ... " hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden; Beşiktaş ilçesi, … mahallesi, … sokağı, … pafta, … ada, … parsel sayılı yerde bulunan taşınmazla ilgili olarak 26/05/2010 tarihinde yapılan kontrolde, dava konusu taşınmaz üzerinde ruhsat projesine aykırı olarak zemin katta bulunan 3 nolu ve 5 nolu bağımsız bölümlerin ara bölme duvarının kaldırılarak birleştirildiği ve ayrıca kapı girişleri değiştirilip açık balkon kapatılarak tek mekan haline getirilip dükkana ilave edildiği, 7 nolu dairenin işyerine dönüştürülerek bu bölüme projeye aykırı bir demir merdivenle giriş sağlandığı, demir parmaklıklar yapıldığı, 1. bodrumda bulunan 1 nolu ve 2 nolu bağımsız bölümler birleştirilerek kapı yerlerinin değiştirildiği, 2. bodrum kattaki apartman ortak alanı olan ve daha önce kömürlük olarak kullanılan bölümün işgal edildiği, 2. bodrumdaki deponun duvarları kırılarak sığınak alanına tecavüz edildiği, 2. bodrum ve 1. bodrum arasındaki merdivenin kırılarak merdiven yerinin iptal edildiği, kaçak asansör ilavesi yapıldığı, ortak alanlar işgal edilerek demir kapıyla dışarıya kapalı bir bölüm yapıldığı, önüne izinsiz bir rampa yapılarak kaçak işçi tuvaleti ve müştemilat yapıldığı tespit edilerek … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, … tarih ve … sayılı işlem ile ruhsat ve eklerine aykırı olan imalatın düzeltilerek yapının eski haline getirilmesi için 15 gün süre verildiği, verilen süre sonunda yapılan kontrolde imar mevzuatına aykırılıklar giderilmediği takdirde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca işlem yapılacağının bildirildiği, … tarih … sayılı işlem ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek mühürlenmesi üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Taşınmaz üzerindeki yapının ruhsata aykırı kısımlarının yıkımına ilişkin ... günlü … sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararı ile dayanağı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… K:… sayılı kararıyla; dava konusu uyuşmazlığın çözümü hususunda Mahkemelerince keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiği, yapılan keşif neticesinde dava dosyasına ibraz edilen ibraz edilen Bilirkişi raporunda özetle; yapılan imalatların bir kısmının ruhsat gerektiren bir kısmının ise proje tadilatı gerektiren, bir kısmının ise iç tadilat niteliğinde olduğu, zemin katta bulunan 3 nolu bağımsız bölüm ile 5 nolu bağımsız bölüm arasındaki ara bölme duvarı kaldırılarak birleştirilmiş olması hususu, her iki mekanın da aynı kişiye ait olması, duvarın taşıyıcı unsur bulundurmaması nedeni ile iç tadilat niteliğinde olduğu, bu açıdan ruhsat gerektirmediği, ancak proje tadilatı gerektirdiği, zira iki bağımsız bölümün tam bağımsız bölüm olarak kullanıldığı, cepheden yapılan kapı girişi değişikliği, açık balkonun kapatılarak tek mekan haline getirilip dükkana ilave edilmiş olması ise cephe resmini değiştirdiğinden ve kullanım alanını arttırdığından ruhsat gerektiren işlemlerden olduğu, 7 nolu daire işyerine dönüştürülerek bu bölüme projeye aykırı olarak bir demir merdivenle giriş sağlandığı ve demir parmaklık yapılmış olduğu, 1. Bodrumda bulunan 1 nolu bağımsız bölüm ve 2 nolu bağımsız bölümler birleştirilmiş olması da kullanım alanını arttırdığından ruhsat gerektiren işlemlerden olduğu, 2. Bodrum katta bulunan deponun duvarları kırılarak sığınak alanının kullanılması, 2. Bodrum ve 1. Bodrum arasındaki merdivenin kırılması ve merdiven yerinin iptal edilmiş olması, 2. Bodrum ve 1.bodrum arasına kaçak asansör ilavesi yapılmış olması ise hem alanını arttırdığından hem de ortak mekanların kullanıma dahil edildiğinden ruhsat gerektiren işlemlerden olduğu, tüm imalatlar bir arada değerlendirildiğinde ise yapı tanımına giren bu yer için ruhsat gerektirdiğinin belirtildiği görülmüştür.
Bu durumda dava konusu işleme konu taşınmazda davalı idare tarafından yapılan inceleme sonucunda; ruhsat ve eklerine aykırı olarak davacı tarafından değişiklikler yapıldığı ve yapılan işlemlerin de düzenlenen bilirkişi raporundan anlaşılacağı üzere yapılan keşif tarihinde mevcut olduğu ve ruhsata tabi olduğunun anlaşılması karşısında davalı idarece tesis edilen dava konusu yıkım işleminde hukuka aykırılığın söz konusu olmadığı sonucuna varılarak yıkıma ilişkin kısmı yönünden davanın esastan reddedildiği ve bu kararın kesinleştiği görülmektedir.
İmara ve mimari projesine aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında imar mevzuatı uyarınca tesis edilen veya edilecek olan işlemlerin bu yapıda faaliyet göstermekte olan işyerleri hakkında işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuat kapsamında işlem tesisine engel oluşturmayacağı açıktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı, tespit edilen imara aykırılıkların verilen on beş günlük süre içerisinde giderilmemesi halinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin mühürlenmesi şeklinde yaptırıma bağlandığı anlaşıldığından, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.