DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7903 E.  ,  2023/7508 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7903
Karar No : 2023/7508

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Bağcılık Alkollü İçecek Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Selçuk ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi'nde bulunan ... sayılı parselde atölye mahiyetinde şarap üretim tesisi çalışma ruhsatı talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı talep ettiği atölye mahiyetinde şarap üretim tesisinin; tarımsal nitelikli tesis olarak nitelendirilmesi sebebiyle İzmir ili, Selçuk ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi'nde bulunan ... parselin bulunduğu alandaki planda yer alan kullanım kararının yapılaşma koşulları ve çekme mesafeleri gibi plan tekniğine ilişkin hususlarda herhangi bir değişiklik gerektirmeyecek olmasına rağmen Selçuk Belediye Meclisi tarafından 2015 yılında alınan kullanım türü değişikliği kararının üst ölçekli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı 7.13 no.lu plan hükmünde sözü edilen yoğunluk artışına sebep olmayacağı tespiti karşısında sosyal ve teknik altyapı gereksinimini de yaratmayacağı sonucuna varılmakla, davacının ruhsat talebinin reddine gerekçe oluşturan plan notu hükümleri sebebiyle tesis edilen dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, soğuk hava deposu, pazarlama ve satış alanı kullanımında kalan ... parselin şarap üretim alanı yapılabilmesi amacıyla tarımsal ürün işleme kullanım kararının 29/04/2015 tarihinde meclis kararı ile ilave edildiği, onanmak üzere İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığına gönderilen kararın 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı kararları ile genel ilke ve hükümlerine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle uygun bulunmadığı, uygulamada tereddüte düşüldüğü, yoğunluk artışı ve kullanım türü değişikliği gerektiren plan değişikliklerinin 1/100.000 ölçekli plan notlarında yasaklandığı, bu hüküm doğrultusunda tesis edilen dava konusu işlemin yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde; "Kanunun amacının, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi, işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu" belirtilerek, aynı Kanun'un 3. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili olan merciler" sayılmış, aynı Kanun'un 4. maddesinde ise; "İznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı" vurgulanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir. İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmelik'e uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur..." hükmüne,

"İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz..." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, bir işletmeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra işyerinin imara ve imarla ilgili düzenlemelere uygun olması gerektiği, diğer şartlarla birlikte bu hususun da işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulacağı açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; İzmir ili, Selçuk ilçesi, ... Köyü, ... mevkiinde kain ve tapunun ... parselinde kayıtlı 19/03/2014 tarihli yapı kullanma izin belgesi bulunan 1288 m² yözölçüme sahip yapıya davacı şirket tarafından şarap üretim tesisi açmak için (2. sınıf G.S.M) davalı idareye başvuruda bulunduğu, yapının bulunduğu taşınmazın 1/1000 ölçekli mevzi imar planında "soğuk hava deposu, pazarlama ve satış alanı" kullanımında kaldığı, taşınmazda "şarap üretim alanı" yapılabilmesi amacıyla "Tarımsal Ürün İşleme" kullanım kararının ilave edilmesinin Selçuk Belediyesi Meclisinin ... tarih ve ... nolu kararı ile kabul edildiği, söz konusu kararın onanmak üzere İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına gönderildiği, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... karar no'lu kararı ile plan değişikliği önerisinin; "değişikliğe konu olan mevcut imar planının hukuki geçerliliğinin irdelenmemesi ve talebin İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Plan Kararları ile Genel İlke ve Hükümlerine aykırılık teşkil ettiği," gerekçesiyle uygun bulunmadığına karar verildiği, bunun üzerine taşınmaz üzerinde iskan ruhsatı bulunan bir yapının bulunduğundan uygulamalar konusunda ... tarih ve ... sayılı yazı ile İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün görüşüne başvurulduğu, cevaben ... tarih ve ... sayılı yazı ile plan değişikliği talebinin arazi kullanım türü değişikliği getirecek plan değişikliği/revizyonu kapsamında olduğu ve 1/100.000 ölçekli plan uygulama hükümlerine aykırılık teşkil edeceğinin bildirildiği, aynı şekilde ... tarih ve ... sayılı yazı ile Mekansal Planlar Genel Müdürlüğünden görüş talep edildiği, cevaben ... tarih ve ... sayılı yazı ile arazi kullanım türünde değişiklik yaratacak olması nedeniyle İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı kararlarına uygun olmadığının bildirildiği, Selçuk Kaymakamlığına muhatap ... tarih ve ... sayılı işlem ile taşınmazı da içine alan mevzi planlarda, yoğunluk artışı olmadan sosyal donatı ve altyapı gerektirmeyen ve üretime ilişkin arazi kullanım türü değişikliğine ilişkin plan notlarının yeniden gözden geçirildikten sonra 3194 sayılı Kanun ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğine uygun olması halinde ruhsat verileceğinin bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkemenin 12/01/2018 tarihli ara kararı uyarınca İzmir Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünden ... tarih ve ... sayılı, Tarımsal Amaçlı Tesisler konulu İzmir İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yazısı ile 5403 sayılı Kanun’un 3. maddesinin k bendinde yer alan “Bakanlık tarafından tarımsal olduğu kabul edilen entegre nitelikte olmayan diğer tesisler” ifadesi kapsamında ... tarih ve ... sayılı Bakanlık talimatı ile yetkilendirilen “İl Müdürlükleri kendi illeri için tarımsal amaçlı yapı kabul edilen tesisleri belirleyerek Valilik oluru alacaktır” hükmü gereğince İl Müdürlüğünce Tarımsal Amaçlı Yapılar belirlenmiş, bu kapsamda “4. Bitkisel Üretim Tesisleri, d. (….) Şarap Üretim Tesisi” olarak belirtilen tesislerin 5403 sayılı Kanun’un 3. maddesinin k bendi kapsamında Tarımsal Tesis olarak belirlenmesine ilişkin genel bir olurun dosyaya ibraz edildiği görülmüştür.
Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunun sonuç bölümünde; ... tarih ve ... sayılı, Tarımsal Amaçlı Tesisler konulu İzmir İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü görüşü gereği söz konusu tesislerin Tarımsal Amaçlı Yapılar olarak değerlendirilmesi gerektiği, tarımsal tesis olması halinde dava konusu alandaki “Şarap Üretim Tesisi”ne ilişkin plan değişikliği talebinin üst ölçekte İzmir – Manisa Planlama Bölgesi 1/100000 ölçekli Çevre Düzeni Planı “Tarım Arazisi” plan kararına ve “Tarımsal Amaçlı Yapılar” konulu 8.7 hükmüne aykırı olmayacağı, yoğunluk artışına neden olunmayacağı, entegre tesis niteliğinde kabul edildiğinden üst ölçekli plana ilişkin herhangi bir hüküm değişikliği gereksinimi bulunmadığı, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı hükümlerinde mevzi planlara yönelik 7.13 sayılı plan hükmü itibariyle herhangi bir sakınca bulunmadığı; ancak davadaki temel itiraz konusunu 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğinin değil, dava konusu alanda ruhsat talebinin reddine ilişkin işlemin oluşturduğu, tespit ve değerlendirmelerinde bulunmuş, ancak; söz konusu alana ilişkin “Atölye mahiyetinde Şarap Üretim Tesisi” amaçlı bir 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği’nin dosyasında bulunmaması nedeniyle, yürürlükteki (mevcut) 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı kararları kapsamında parseldeki yapılaşmalara “Atölye mahiyetinde Şarap Üretim Tesisi” ruhsatı düzenlenemeyeceğinin belirtildiği görülmüştür.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için söz konusu yerin imara uygunluk kriteri taşıması gerekmekte olup, bu kritere uygunluk arz etmeyen yerlere işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmeyeceği açıktır.
Olayda, davacının ruhsat başvurusunda bulunduğu taşınmazın 1/1000 mevzi imar planında soğuk hava deposu, pazarlama ve satış alanı olarak kabul edilen alanda kaldığı davacıya da bu kapsamda yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin verildiği, diğer 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının 7.13 plan notunda ise, "...ancak bu alanlarda bu plan kararlarına aykırı olarak yoğunluk artışı ve arazi kullanım türü değişikliği getirecek plan değişikliği/revizyon ve tevsi yapılamaz." hükmüne yer verilmiş olmasına karşın davacının 1288 m²'lik yapı için imar planlarına aykırı olarak atölye mahiyetinde şarap üretim tesisi için işyeri açma ve çalışma ruhsat talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; Mahkemece bilirkişi raporu uyarınca şarap üretim tesisinin İzmir İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı genel oluru kapsamında tarımsal nitelikli tesis olarak nitelendirilmesinden dolayı dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, 1/1000 lik mevzi imar planının soğuk hava deposu, pazarlama ve satış alanına yönelik olması ve davacının talebi üzerine talep edilen "tarımsal ürün işleme" kullanım kararının ilave edilmesinin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... nolu kararıyla uygun bulunmamasına ilişkin kararı gözönüne alındığında mevcut imar planlarına aykırı olarak davacının ruhsat talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun'un 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.