DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7888 E.  ,  2024/1043 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7888
Karar No : 2024/1043

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Sarıyer İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresindeki işyeri için işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 30/03/3018 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; mülkiyeti Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü'ne ait olan ve kullanım hakkı 49 yıllığına ... Spor Klübü Deneği'ne (Yeni Ünvan: … Vakfı … Spor Klübü Derneği) tahsis edilen taşınmazla ilgili olarak davacı ile anılan dernek arasında imzalanan 01/01/2013 tarihli kira sözleşmesi ile 5 yıllığına kullanılmak üzere davacıya kiralandığı, davacı tarafından yapılan 30/03/2018 tarihli başvuru ile restoran faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesinin talep edildiği, söz konusu başvurunun kira sözleşmesi süresinin dolduğu ve yenilenmediği gibi kiralayan dernek tarafından kira sözleşmesinin yenilenmesine muvafakat edilmediği ve kiracılık ilişkisinin devam ettiğine dair mahkeme kararı bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, 10/08/2005 gün ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı hükmüne yer verildiği; 12. maddesinde ise sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği, başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek aynı gün içinde verileceği hükmü ile yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere kiracılık ilişkisinin tarafı olmayan davalı idarece, kanun gereği bir yıl uzatılmış sayılan kira sözleşmesinin feshine yönelik mahkeme kararı bulunmamasına rağmen, aksi yorumla özel hukuk (kiracılık) ilişkisinin devam ettiğine yönelik mahkeme kararı bulunmadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yapının İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca özel yapı şeklini gerektirdiği ve yapı kullanma izin belgesinin alınması gerektiği, öte yandan … Vakfı Gençlik ve Spor Klübü Derneği tarafından idarelerine sunulan 05/02/2018 tarihli dilekçede; davacıya kiraya verilen çok amaçlı salonun kira sözleşmesinin 01/01/2013-31/12/2017 tarihleri arasını kapsadığı ve beş yıllık olduğu belirtilip, sözleşmenin yenilenmediği ve yenilenmesine muvafakatlerinin olmadığının bildirildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
İstanbul ili, Sarıyer İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresindeki işyeri için davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 30/03/3018 tarihli başvurunun reddine ilişkin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyelerin yetkili olduğu; 5. maddesinde, iş yeri veya işletme açmak isteyen kişinin, işin özelliğine göre Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak iş yerini düzenledikten sonra ruhsat başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz edeceği; bu başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek kişiye verileceği ve kişinin bu ruhsata dayanarak iş yeri açabileceği kurala bağlanmıştır.
10/08/2005 gün ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı hükmüne yer verilmiş olup; 12. maddesinde, sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği, başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek aynı gün içinde verileceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belgenin istenemeyeceği ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemlerinin sonuçlandırılacağı, ilgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsatın müktesep hak doğurmayacağı hüküm altına alınmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 347. maddesinde; "Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir" hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; mülkiyeti Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü'ne ait olan ve kullanım hakkı 49 yıllığına ... Spor Klübü Deneği'ne (Yeni Ünvan: … Vakfı ... Derneği) tahsis edilen İstanbul-Sarıyer İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi No:… adresindeki (tapuda eski … pafta, … ada, … parselde kayıtlı taşınmazın 8.200 m²'lik kısmı) taşınmazla ilgili olarak davacı ile anılan dernek arasında imzalanan 01/01/2013 tarihli kira sözleşmesi ile 5 yıllığına kullanılmak üzere davacıya kiralandığı, söz konusu işyeri ile ilgili olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebi ile davacı tarafından 30/01/2018 tarihinde başvuruda bulunulduğu, yapılan başvurunun kira sözleşmesi süresinin dolduğu ve yenilenmediği gibi kiralayan dernek tarafından kira sözleşmesinin yenilenmesine muvafakat edilmediği ve kiracılık ilişkisinin devam ettiğine dair mahkeme kararı bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, İdare Mahkemesince de kanun gereği bir yıl uzatılmış sayılan kira sözleşmesinin feshine yönelik mahkeme kararı bulunmamasına rağmen, aksi yorumla özel hukuk (kiracılık) ilişkisinin devam ettiğine yönelik mahkeme kararı bulunmadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; davacı tarafından aynı yere ilişkin İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 29/01/2018 tarihli başvurunun işleme alınmamak sureti ile reddine dair (dava konusu işlem ile aynı gerekçe) işlemin iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… sayılı açılan dava sonucunda, … tarih, K:… sayılı karar ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusu sonucunda … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; bakılan uyuşmazlıkta, kiralayan tarafça kira sözleşmesinin uzatılmayacağı yönünde 29/06/2017 tarihli noter onaylı ihtarname çekildiği, dolayısıyla kira sözleşmesinin sona erdiği 01/01/2018 tarihinden önce çekilen bu ihtarname nedeniyle Borçlar Kanununun yukarıda aktarılan hükmü uyarınca kira sözleşmesinin bir yıl süreyle uzamış sayılamayacağı, diğer bir ifadeyle kira sözleşmesinde belirlenen kiralama süresinin sona erdiği 01/01/2018 tarihinde kiracılık ilişkisinin sona erdiği dikkate alındığında, 01/01/2018 tarihinde kiracılık ilişkisi sonlanan davacının 29/01/2018 tarihinde yaptığı ruhsat başvurusunun, kira sözleşmesi süresinin dolduğu ve yenilenmediği gibi kiralayan dernek tarafından kira sözleşmesinin yenilenmesine muvafakat edilmediği ve kiracılık ilişkisinin devam ettiğine dair mahkeme kararı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık; dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf talebinin kabulüne, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiş olup, bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
Bu durumda; 01/01/2018 tarihinde kiracılık ilişkisi sonlanan davacının 30/03/2018 tarihinde yaptığı ruhsat başvurusunun, kira sözleşmesi süresinin dolduğu ve yenilenmediği gibi kiralayan dernek tarafından kira sözleşmesinin yenilenmesine muvafakat edilmediği ve kiracılık ilişkisinin devam ettiğine dair mahkeme kararı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık; aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 19/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.