DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7589 E.  ,  2023/6737 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7589
Karar No : 2023/6737

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, beton santrali olarak faaliyet göstermek üzere tanzim edilen … tarih ve … sayılı ruhsatın iptalinden dönülmesi talebine dair 18/05/2022 tarihli başvurusunun reddine ilişkin işlemin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve …sayılı Uşak Belediye Başkanlığı işleminin ve bunların bildirimine ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulurken davalı idareye sunulan başvuru formunda, işyeri kullanım alanının 43.000,00 m2 olarak gösterildiği ve idare tarafından düzenlenen … gün ve …sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatında da işyerinin kullanım alanının yine 43.000,00 m2 olarak belirtildiği, buna mukabil, … gün ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesine ilişkin işlem dosyasında, sahada bulunan hiçbir binanın/yapının (ruhsatlı/yapı kullanım belgesine sahip ya da ruhsatsız olduğu farketmeksizin) herhangi bir şekilde fonksiyonlandırılmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının sahada bulunan yapılara özgülenmediğinin görüldüğü, bu durumda; … gün ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilişkin olduğu 43.000,00 m2'lik sahada, davacı adına işyeri ruhsatı düzenlenmesinden önce ruhsatsız olarak yapıldığı hususunda tereddüt bulunmayan ve bu sebeple 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca bizzat davalı idarece mühürlenen yapıların, zaten davacı adına düzenlenen iş yeri açma ve çalışma ruhsatı kapsamında olduğunun kabulüne hukuken olanak bulunmadığı, davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca mühürlenen yapılara özgülenerek düzenlenmediği, söz konusu yapıların idarece mühürlendikleri 03/10/2019 tarihinden itibaren hiçbir suretle kullanılabilmelerinin, herhangi bir izne konu olmalarının mümkün olmadığı, bizzat davalı idarece yıkım kararı alınan yapıların bağlı yetki içerisinde olunmasına rağmen yıkılmamış olmasının, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde zikredilen davacıya atfedilecek bir noksanlık ve hata olarak değerlendirilmesine imkan bulunmadığı, … gün ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihten önce 03/10/2019 tarihinde zaten bizzat davalı idarece mühürlenmiş olan ruhsatsız yapıların davacı tarafından yapıldığı kabul edilmek ve Yönetmeliğin 13. maddesi hükümleri işletilmek suretiyle ruhsatın iptali ile bunun iptalinden dönülmesi istemli başvurunun reddine dair işlem ile söz konusu işlemlerin bildirimine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen taşınmazda 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca ruhsata aykırı olarak yapılmış yapılar olduğu, bu yapılara dair alınan yıkım ve imar para cezaları kararları bulunduğu, imara aykırı hususların giderilmesi amacıyla davacıya süre verilmesine karşın verilen sürede aykırılıkların giderilmediği, sonrasında dava konusu işlemin tesis edildiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesi uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği, dava konusu işyerinde bulunan imara aykırı yapılar hakkında taşınmazın maliki tarafından (dava dışı üçüncü kişi) yapı kayıt belgesi alındığı iddiası bulunduğu fakat bunlardan bir tanesinin iptal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacı şirket tarafından, beton santrali olarak faaliyet göstermek üzere tanzim edilen … tarih ve … sayılı ruhsatın iptalinden dönülmesi talebine dair 18/05/2022 tarihli başvurusunun reddine ilişkin işlemin, İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak Belediye Başkanlığı işleminin ve bunların bildirimine ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesinde, "Yapı; karada ve suda, daimi ve muvakkat, resmi ve hususi, yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir," şeklinde tanımlamış olup, 21. maddesinde; bu Kanun'un kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu, 32. maddesinde ise; bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumunun tespit edileceği, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı, durdurma yapı tatil zaptının yapı üzerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tebligatın bir nüshasının da muhtara bırakılacağı, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı ruhsata uygun hale getirilirse veya ruhsat alınırsa inşaatın devamına izin verileceği, aksi takdirde ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde; "Kanunun amacının, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi, işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu" belirtilerek, aynı Kanun'un 3. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili olan merciler" sayılmış, aynı Kanun'un 4. maddesinde ise; "İznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı" vurgulanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir. İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur..." hükmüne, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır..." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinde gayrisıhhi müesseseler için işyeri açma ve çalışma ruhsatının il özel idareleri/belediye başkanlıkları tarafından verileceği, bu iş yerlerini açmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin Örnek 2’de yer alan formu doldurarak ilgili idareye başvuracakları, başvurularda bu formda yer alanlar dışında başka bir bilgi ve belge istenilmeyeceği belirtilmiş, bu formun 7. maddesinde ise "iş yerinin kullanım alanının ....kapalı ve ......açık alan" olmak üzere ayrı ayrı bildirileceği başvuru için gerekli bilgiler arasında sayılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Uşak İli, … Mahallesi, … Sokak No:… adresinde bulunan taşınmazın davacı şirket tarafından 27/01/2020 tarihinde taşınmaz sahibinden kiralandığı, akabinde, daha önce de beton santrali olarak faaliyette bulunulan taşınmazda yine beton santrali faaliyetinde bulunulmak istenildiğinden bahisle davacı şirket tarafından davalı idare nezdinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi isteminde bulunulduğu, davacı başvurusunda işyerinin kullanım alanı olarak 43.000,00 m2'nin gösterildiği, davalı idare tarafından davacı başvurusuna istinaden 43.000,00 m2 kullanım alanında beton santrali olarak faaliyette bulunulabilmesi için … gün ve … sayılı 2. sınıf gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, sonrasında, davalı idare Zabıta Müdürlüğünce … gün ve …sayılı yazıyla İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden uyuşmazlığa konu işletmenin bulunduğu alanda ruhsatsız yapı bulunup bulunmadığının tespitinin istenildiği, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … gün ve …sayılı yazısıyla, evrak üzerinden yapılan incelemede işletmenin bulunduğu alanda "prefabrik tek katlı yapı içerisinde iki adet idari binanın kaçak bina olduğu" ve bu yapılar için … gün ve … sayılı zabıt varakası düzenlendiği hususunun bildirildiği, Zabıta Müdürlüğü'nün … gün ve …sayılı yazısıyla davacı şirkete söz konusu yapıların kaldırılması için 15 günlük süre verildiği, İmar ve Şehircilik Müdürlüğü ekiplerince bu kez yerinde yapılan denetimde ruhsatsız yapıların kaldırılmadığının tespit edildiğinden bahisle … gün ve …sayılı yazıyla durumun Zabıta müdürlüğüne bildirildiği, Zabıta Müdürlüğünün … gün ve … sayılı yazısıyla davacı şirkete söz konusu aykırılıkların yıkılarak giderilmesi için ek süre verildiği, sonrasında yapılan denetimlerde davacı tarafından yıkılması istenilen ruhsatsız yapıların halen yıkılmadığının tespit edildiği belirtilerek, ... gün ve ... sayılı Başkanlık oluruyla, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca "verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıkların giderilmediği" gerekçesiyle davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin sebep unsurunu teşkil eden, işletme sahasında bulunan ve 3194 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak ruhsatsız bir şekilde yapıldığı tespitine konu olan yapılar hakkında tesis edilen işlemler incelendiğinde, davacıya ait işyerinin daha önce de aynı faaliyet türünde beton santrali olarak işletildiği, davalı idarece 03/10/2019 tarihinde yapılan denetimde sahada "içerisinde idari kısım bulunan betonarme prefabrik bina ile prefabrik bina bitişiğinde ilave 2 katlı bina" inşa edildiğinin tespit edildiğinden bahisle aynı tarih ve ... sayılı mühürleme tutanağıyla söz konusu yapıların mühürlendiği, akabinde … gün ve … sayılı encümen kararıyla 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca, yapı sahibi olarak belirlenen ve o tarihte aynı zamanda işletme sahibi de olan dava dışı ...'ın toplam 158.219,84 -TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ve de aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca imara aykırı yapılara ilişkin olarak ruhsat alınabilmesi için yapı sahibine 30 günlük süre verilmesine, verilen süre içerisinde ruhsat alınmadığı takdirde idarece yıkılmasına karar verildiği, söz konusu encümen kararının kesinleştiği ve İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Yapı Kontrol Şefliğinin … gün ve … sayılı "…" başlıklı yazısıyla, … gün ve … sayılı encümen kararına konu olan ruhsatsız yapıların verilen süre içerisinde yapı sahibi tarafından yıkılmadığı, ruhsat alınabilmesi için başvuruda da bulunulmadığı gerekçesiyle "kaçak yapıların" yıkılarak yerin eski haline getirilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda söz konusu işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsat sahası içerisinde imar mevzuatına aykırı olarak ruhsatsız yapıldığından bahisle eski malik adına 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıkıma ve 42. maddesi uyarınca para cezasına ilişkin düzenlenen encümen kararlarına dava açılmayarak kesinleşmiş olduğu, bu yapıların imar mevzuatına uygun hale getirilmediğinin davalı idarece tespit edildiği, ruhsat verildikten sonra davalı idare tarafından yapılan kontrollerde de bu yapıların mevcut olduğu, söz konusu imara aykırılıkların giderilmesi amacıyla davacıya verilen sürede imara uygun hale getirilmediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiş olup, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararının istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında usul ve hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 04/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.