DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7491 E.  ,  2023/5795 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7491
Karar No : 2023/5795

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … İnşaat ve Gıda San. Tic. A. Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Konya ili Karatay ilçesi ... Mahallesi ... Caddesi No:... adresinde, "... Otel" unvanıyla faaliyet gösteren davacı şirkete ait işyerinin, birden fazla kez 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’na muhalefet edildiğinden bahisle anılan Kanun’un Ek 1. maddesi uyarınca iptaline ilişkin 08/09/2021 tarih ve 22798 sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E: …, K:…. sayılı kararda; davanın reddi yolundaki kararının, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görevinde olduğu gerekçesiyle kaldırılarak, yeniden bir karar verilmek üzere Mahkemelerine gönderilmesi üzerine; dava konusu uyuşmazlığın, davacı şirkete ait işyerinin 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemden kaynaklandığı ve 5326 sayılı Kanunun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım niteliğinde bir işlem olduğu, 1774 sayılı Kanunda ise, idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli Mahkemenin gösterilmediği, Kabahatler Kanununun 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtilmiş olması karşısında, uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddeleri gereği adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hâkimliğince çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin, … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davalı tarafın istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, uyuşmazlığın, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptaline ilişkin bir idari işlem olması ve 5326 sayılı Kanunun 16. maddesinde belirtilen yaptırımlardan olmaması nedeniyle; uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanında olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Konya ili, Karatay ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde, "... Otel" unvanıyla faaliyet gösteren davacı şirkete ait işyerinde, 13/12/2020 tarihinde yapılan denetimde; 310 numaralı odada N.Y. isimli şahsın konakladığı bilgisinin verilmesine karşın, otelde yapılan denetimde söz konusu odada D.A. isimli başka bir şahsın konakladığının tespit edilerek, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunun Ek 1. maddesi uyarınca 06/01/2021 tarihli idari para cezası karar tutanağı düzenlendiği; 26/08/2021 tarihinde Karatay İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince yapılan denetimde ise, 303 nolu odada kalmakta olan S.D. İsimli şahsın Covid-19 izlem kaydının olduğunun bildirilmesi üzerine, söz konusu odada A.T. ve E.A. İsimli kişilerin kaldığının tespit edilmesi üzerine ise, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunun Ek 1. maddesini ihlal ettiğinden bahisle 06/01/2021 tarihli idari para cezası karar tutanağı düzenlendiği ve davacı şirketine ait otel işletme ruhsatının iptal edilmesi için Karatay Belediye Başkanlığına bilgi verildiği ve davalı Belediye Başkanlığı tarafından davacıya ait … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının, … tarih ve … sayılı Belediye Başkanı Oluru ile iptal edildiği ve anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görevinde olduğuna dair kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 1. maddesinde, bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme, bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin, kimliklerinin tespiti ve bildirilmesinin, bu Kanun hükümlerine göre yapılacağı ve askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evlerinin Kanunun kapsamı dışında olduğu; 2. maddesinde, otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticilerinin, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorunda oldukları; 29/08/1996 tarihinde, 4178 sayılı Kanunun 10. maddesiyle eklenen Ek 1. maddesinde ise, "Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. (Değişik 2. Fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/ 4md.) Bu Kanunun 2. maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar. (Ek fıkra:31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. ..."
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesinde: "Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, ... uygulanır." hükmüne; "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde; "Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir. İdari tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir." düzenlemesine; anılan Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27/1. maddesinde de, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir"; "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde: "(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"; “Saklı tutulan hükümler” başlıklı 19. maddesinde: “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” hükmüne ve "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fıkralarında: "(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir. ... (8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen ve 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu’nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise, uygulanmayacağı; ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar İdare Dava Dairesince, bozmaya uyma suretiyle karar verilmiş ise de dava konusu uyuşmazlığın, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım niteliğinde olmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının belli bir süre için değil süresiz iptal edildiği, işlemin, 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında bulunmadığı gibi idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi gereken idari bir işlem olduğu, bu durumda, anılan karara karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun yerleşik içtihatları da 1774 sayılı Kanun uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin uyuşmazlıkların idari yargının görev alanı içinde bulunduğu yolundadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.