DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7429 E.  ,  2023/6618 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7429
Karar No : 2023/6618

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Turizm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : … Taşımacılık Gıda Otomotiv Madencilik Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Yıldırım İlçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı şirket tarafından, aynı adreste akaryakıt ve LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe belirlenirken imar planlarında ilk defa hangi taşınmazın akaryakıt/LPG satış istasyonu olarak ayrıldığının dikkate alınmasının gerektiği anlaşılmakla, dosyada bulunan bilgi ve belgelerden; davacı tarafından işletilen istasyonun imar planında daha önce akaryakıt/LPG satış istasyonu olarak ayrıldığı görüldüğünden, davacıya ait istasyonun bayilik lisansının asgari mesafe şartını sağlamadığından bahisle davacının, akaryakıt ve LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağının hüküm altına alındığı, dosya içerisinde yer alan … tarihli ve ...-E…. sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü yazısında, davacıya ait taşınmazla, Bursa ili, Yıldırım ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde ve tapuda … ada, 3 no.lu parselde yer alan müdahil şirkete ait Akaryakıt ve LPG istasyonu ile arasında 750 metre mesafe bulunduğunun belirtildiği, bu kapsamda taşınmazın eski maliki dava dışı … Pet. Ür. Teks. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenen asgari mesafe tespit tutanaklarının yargı kararlarıyla iptal edildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde mevzuatta belirtilenen asgari mesafe şartının sağlanamadığı anlaşılmakla dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurularının kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İstinaf dairesince müktesep hak kapsamında bir değerlendirme yapılmadığı, davacı şirketin hak sahibi olduğu akaryakıt istasyonunun bölgedeki ilk faal akaryakıt istasyonu olduğu, İlk olarak faaliyette bulunan istasyonun hiçbir şekilde asgari mesafe şartı ile karşı karşıya kalmasının beklenemeyeceği ve dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, ... ", "İşyerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." ve "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "...Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır... İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 28'inci maddesinde, Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmış; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 80'inci maddesinde, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmüne yer verilmiştir.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinde; " (...) Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafeler, aynı yönde olmak üzere, şehirler arası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenlenir.” hükmü; 17.06.2004 tarih ve 25495 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Mesafe Kısıtlamaları" başlıklı 45. maddesinde ise; "İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) şehirlerarası yollarda on, b) şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." hükmü düzenlenmiştir..
Diğer taraftan, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 31/05/2011 tarihli toplantısında alınan Petrol Piyasasında lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Kurul Kararı'nın "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ç) bendinde, asgari mesafe tespit tutanağı; Büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanları içinde Büyükşehir Belediye Başkanlıklarınca, belediye sınırlar ve mücavir alanları dışında ise İl Özel İdarelerince, yolun aynı yönü üzerinde önceki ve sonraki en yakın akaryakıt ve/veya LPG istasyonları arasındaki mesafenin metre cinsinden tespitinin yapıldığı resmi belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir.
Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17'nci maddesinde, "(Değişik cümle: RG-19/10/2016-29862) Lisanslar Kurul kararı ile sona erdirilir. Ancak Kurul, aşağıdaki hallerde kullanılmak üzere, lisans sona erdirme yetkilerinin tamamını veya bir kısmını Başkanlığa veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına devredebilir. (...)
e) (Değişik :RG-19/10/2016-29862) Lisans başvurusu kapsamında aranan işyeri açma ve çalışma ruhsatı hariç bir belgenin geçerliliğini sonradan yitirdiğinin anlaşılması üzerine, durumun lisans sahibine bildirilerek tebligatı izleyen onbeş gün içerisinde geçerli belgenin Kuruma ibrazının istenmesine rağmen, bu sürenin sonuna kadar geçerli belgenin Kuruma ibraz edilmemesi halinde," hükmü; 45'inci maddesinde ise, "İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) şehirlerarası yollarda on, b) şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." düzenlemesi getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu petrol istasyonunun bulunduğu taşınmaz ile yakınında bulunan petrol istasyonları arasında asgari mesafe şartının gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda farklı idari işlemler tesis edildiği ve söz konusu idari işlemlerin de farklı tarihlerde dava konusu edildiği, bu kapsamda; BTG isimli şirkete (davacıdan önceki dava konusu petrol istasyonu maliki olan şirket) verilen asgari mesafe şartının sağlandığına ilişkin belgenin idarece iptal edilmesi üzerine BTG isimli şirket tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararında özetle, dosya davacısı BTG şirketi için verilen asgari mesafe şartının sağlandığına ilişkin belgenin, dava dışı ... isimli akaryakıt şirketi ile ilgili idari işlemin başka bir mahkeme kararı ile (... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı) iptal edilmesi sonucunda, … isimli şirketin yeniden faaliyet hakkı kazandığı ve dolayısıyla davacı BTG şirketinden önce faaliyet göstermeye başladığı anlaşılan ... isimli şirketin faaliyet hakkını geriye dönük olarak kazandığı ve iki istasyon arasında mevzuatın aradığı asgari mesafe bulunmadığından, BTG şirketi için verilen asgari mesafe şartının sağlandığına ilişkin belgenin geçersiz hale geldiğinden söz konusu belgenin iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle BTG şirketi tarafından açılan davanın reddedildiği, davacı şirket tarafından petrol istasyonu tüm hakları ile birlikte satın alındıktan sonra akaryakıt ve LPG çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, davalı idarece ... İdare Mahkemesinin anılan kararının gerekçe gösterilerek dava konusu işlemle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın, akaryakıt ve LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi isteminin, çeşitli idare mahkemesi kararlarının gerekçe gösterilerek reddedilmesinden kaynaklandığı, söz konusu mahkeme kararlarının ise, dava konusu petrol istasyonu ile yakınında bulunan diğer akaryakıt istasyonları arasında mevzuatta aranan asgari mesafe kriterinin sağlandığına ilişkin belge ile bu belgeye dayanılarak verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin olduğu anlaşıldığından, işin özünün asgari mesafe şartının sağlanıp sağlanmadığına yönelik olduğu anlaşılmakta olup, bu durumda asgari mesafe şartı kapsamında iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe belirlenirken hangi işyerinin ölçüme esas alınacağının belirlenmesi gerekmektedir.
Bakılan davada, dosyada mevcut belgelerin ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte incelenerek değerlendirilmesi neticesinde: 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun yukarıda aktarılan 80'inci maddesinde yer alan "Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır." hükmü uyarınca, iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe belirlenirken imar planlarında ilk defa hangi taşınmazın akaryakıt/LPG satış istasyonu olarak ayrıldığının dikkate alınmasının gerektiği anlaşılmakla, bu kapsamda yapılacak araştırmaya göre bir karar verilmesi gerekmektedir.
İdare Mahkemesince 16/09/2020 tarihinde yapılan ara kararına verilen cevap dilekçesi ve eklerinden; davacı şirkete tüm hakları ile birlikte dava konusu petrol istasyonunu devreden dava dışı … Teks. San. Ve. Tic. Ltd. Şti. isimli şirket adına verilen … sayılı bayilik lisansının, asgari mesafe şartı sağlanamaması sebebiyle iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edildiğinden bahisle EPDK tarafından sonlandırılmasına ilişkin işleme karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; davacı şirket tarafından işletilen istasyonun bulunduğu … ada, … parsel sayılı taşınmazın Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla, mesafe ölçümüne esas alınan dava dışı ... Pet. Tur. Taş. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait istasyonun bulunduğu … ada, … parsel sayılı taşınmazın ise Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla nazım imar planında akaryakıt/LPG satış istasyonu olarak ayrıldığı bu durumda imar planında daha önce akaryakıt/LPG satış istasyonu olarak ayrılan taşınmazda bulunan davacıya ait istasyonun bayilik lisansının asgari mesafe şartını sağlamadığı gerekçesiyle iptaline dair işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; davacıya ait istasyonun Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla nazım imar planında akaryakıt/LPG satış istasyonu olarak ayrıldığı görülmekte olup, bayilik lisansının asgari mesafe şartını sağlamadığından bahisle davacının, akaryakıt ve LPG satış istasyonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, Bölge İdare Mahkemesince davalı idare ile davalı yanında müdahil tarafından yapılan istinaf başvurularının reddine karar verilmesi gerekirken başvurunun kabulüyle İdare Mahkemesince verilen karar kaldırılarak davanın reddine hükmedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/11/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.