DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7309 E.  ,  2023/5794 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7309
Karar No : 2023/5794

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Turizm ve Ticaret A. Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:... adresinde, "... Otel" unvanıyla faaliyet gösteren davacı şirkete ait işyerinin, … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının, birden fazla kez 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’na muhalefet edildiğinden bahisle anılan Kanun’un Ek 1. maddesi uyarınca iptaline ilişkin Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile bildirilen … tarih ve … sayılı Belediye Başkanlığı olur işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı işletmeye, 08/12/2017 tarihinde 1774 sayılı Yasanın Ek 1 maddesi uyarınca idari para cezası uygulandığı, daha sonra Asayiş Şube Müdürlüğü İnfaz Büro Amirliğine gelen ihbar üzerine işyerinde yapılan denetimde "... isimli şahsın yapılan KBS kontrolünde ... Otelde konakladığı, bahsi geçen kişinin KBS girişi yapıldığı halde çıkış işlemlerinin yapılmadığının" 03/12/2018 tarihli tutanak ile tespiti üzerine, davacı şirketin tekrar eden eylemi nedeniyle dava konusu işlem tesis edilmişse de; işleme esas tutanaktan, ... isimli kişinin KBS'ye giriş işlemlerinin yapıldığı, ancak şahsın otelde olmadığı, oda anahtarının da bulunmadığının belirtildiği, bu anlamda bahsi geçen kişinin otele kayıt olduktan sonra tekrar dönüp dönmeyeceği yahut otelden ayrılışını yapmadan gitmiş olabileceği hususunun davacı şirket tarafından bilinemeyeceği, bu itibarla da davacı şirketin anlık veri bildirmeme gibi bir kastının olmadığı anlaşıldığından tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davalı tarafın istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararının, Danıştay İkinci Dairesinin 09/11/2021 tarih ve E:2021/14979, K:2021/4060 sayılı kararıyla; uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatlar Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddeleri uyarınca adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hakimliğince çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine; bozma kararına uyulmak suretiyle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hakimliğinin görev alanı içinde kaldığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafça, uyuşmazlığın, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptaline ilişkin olması nedeniyle idari yargının görev alanında olduğu ve idari işlemin sebep ve konu unsurlarının sakat olduğu; Kanuna muhalefet gibi bir irade veya eylemleri olmadığı, nitekim kişinin kaydını tam olarak yaptıkları belirtilerek kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:... adresinde, "... Otel" unvanıyla ve … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirkete ait otelde, 19/09/2017 tarihinde yapılan denetimde, konaklayanlara ilişkin eksik kimlik bildirimi yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 08/12/2017 tarihli idari yaptırım tutanağıyla 5.191,00TL idari para cezası verildiği; 03/12/2018 tarihlide yapılan denetimde ise, UYAP arama kaydı bulunan ... isimli şahsın yapılan KBS kontrolünde ... Hotelde konakladığı, ancak denetim sırasında otelde olmadığı, bahsi geçen kişinin KBS girişi yapıldığı halde çıkış işlemlerinin yapılmadığının tespiti üzerine, davacı şirketin tekrar eden eylemi nedeniyle 1774 sayılı Yasanın Ek 1 maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatı, Başkanlık Makamının … tarih ve … olur sayılı işlemiyle iptal edilerek, davacıya, Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile bildirilmiştir.
1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 1. maddesinde, bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme, bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin, kimliklerinin tespiti ve bildirilmesinin, bu Kanun hükümlerine göre yapılacağı ve askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evlerinin Kanunun kapsamı dışında olduğu; 2. maddesinde, otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticilerinin, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorunda oldukları; 29/08/1996 tarihinde, 4178 sayılı Kanunun 10. maddesiyle eklenen Ek 1. maddesinde ise, "Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. (Değişik 2. Fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/ 4md.) Bu Kanunun 2. maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar. (Ek fıkra:31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. ..." hükümleri yer almıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesinde: "Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, ... uygulanır." hükmüne; "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde; "Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir. İdari tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir." düzenlemesine; anılan Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27/1. maddesinde de, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir"; "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde: "(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"; “Saklı tutulan hükümler” başlıklı 19. maddesinde: “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” hükmüne ve "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fıkralarında: "(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir. ... (8) (Ek: ...2/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen ve 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu’nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise, uygulanmayacağı; ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar İdare Dava Dairesince, bozmaya uyma suretiyle karar verilmiş ise de dava konusu uyuşmazlığın, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım niteliğinde olmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının belli bir süre için değil süresiz iptal edildiği, işlemin, 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında bulunmadığı gibi idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi gereken idari bir işlem olduğu, bu durumda, anılan karara karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun yerleşik içtihatları da 1774 sayılı Kanun uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin uyuşmazlıkların idari yargının görev alanı içinde bulunduğu yolundadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.