DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7298 E.  ,  2023/5216 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7298
Karar No : 2023/5216

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; Ankara ili Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No: … adresinde bulunan işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen 50 m² kullanım alanı aşılarak yaklaşık 90 m²'lik alanda faaliyette bulunulduğundan bahisle Zabıta Çalışma Esasları Yönetmeliği'nin 6/b ve 1608 sayılı Kanun'un 1/1. maddesi uyarınca işgaliye fazlasının kaldırıncaya kadar işyerinin faaliyetten men edilmesine dair Yenimahalle Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; uyuşmazlık konusunun 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım niteliğinde bir işlem olduğu, 1608 sayılı Kanun'da ise, idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli Mahkemenin gösterilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtilmiş olması karşısında, uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddeleri gereği adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hâkimliğince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu encümen kararının idari yargının görevinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :
Ankara ili Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen 50 m² kullanım alanının aşılarak yaklaşık 90 m²'lik alanda faaliyette bulunulduğundan bahisle Zabıta Çalışma Esasları Yönetmeliği'nin 6/b ve 1608 sayılı Kanun'un 1/1. maddesi uyarınca fazla işgaliyesinin kaldırıncaya kadar işyerinin faaliyetten men edilmesine dair Yenimahalle Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde, "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3. maddesinde, "Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." hükmüne; "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde; “(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir” hükmüne; "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” anılan Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27/1. maddesinde de, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir" hükmüne yer verilmiştir.
Bu düzenlemelere göre; 1608 sayılı Kanun’da yer alan idari yaptırımlara karşı görevli mahkemenin gösterilmediği, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin ise, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın, davacıya ait işyerinin 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesine dayanılarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının "fazla işgaliye kaldırılıncaya kadar" yani süresiz olarak iptal edildiği, işlemin bu haliyle Kabahatler Kanununun 3. maddesi kapsamında idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım niteliğinde olmadığı gibi anılan Kanunun 19. maddesi kapsamında belirli bir süreye ilişkin de olmadığı anlaşıldığından, Kabahatler Kanunun göreve ilişkin sözü edilen 27/1 maddesinin işbu davada uygulanmayacağı sonucuna varılmaktadır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanmış 01/04/2014 günlü, E:2014/456, K:2014/487 sayılı ve 28/12/2015 günlü, E:2015/868, K:2015/903 sayılı kararları da bu yöndedir.
Bu durumda, idarenin kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırdığı ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu encümen kararına karşı açılan davanın idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın görev yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.