DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7029 E.  ,  2023/6425 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7029
Karar No : 2023/6425

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Elazığ İli, Merkez, … Köyü, … İskelesinde bulunan ve davacı tarafından lokanta olarak işletilen işyerinin ruhsatsız olduğundan bahisle İl Özel İdaresi Genel Sekreterlik Makamının ... tarihli ve … sayılı oluruna istinaden mühürlenmesine ilişkin … tarihli, … sayılı İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya ait işyerinin ruhsatsız olduğundan bahisle İl Özel İdaresi Genel Sekreterlik makamı oluruyla faaliyeti durdurma ve akabinde işyeri kapatma işlemi tesis edildiği, ancak yukarıda da aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca belediye ve mücavir alan sınırları dışında ruhsat alınmadan açılan işyerlerinin yetkili il özel idaresince kapatılacağı açık olup, kapatmaya ilişkin işlemin il özel idaresinin en üst amiri konumunda olan Vali veya yetkilendireceği kişiler tarafından tesis edilmesi gerekirken, İl Özel İdaresi Genel Sekreteri oluruna dayanılarak gerçekleştirildiği, Mahkemenin 29/07/2019 tarihli ara kararı üzerine dosyaya sunulan "Elazığ İl Özel İdaresi İmza Yetkileri Yönergesi"nde işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin ruhsat onayı, ruhsat iptali, işyeri kapatma vs. işlem tesis etme hususunda Valilik makamı tarafından Genel Sekretere açıkça bir yetki devri yapılmadığı da görülmekle, yetkili olmayan makam tarafından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; söz konusu işyeri ile ilgili Elazığ Defterdarlığı'nca 22/04/2016 tarihinde 3 yıllığına kira sözleşmesi yapıldığı, bu işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmediğinin tespit edildiği, il özel idaresi imza yetkileri yönergesinde imza yetkisinin genel sekretere ait olduğu, bu kapsamda usul ve yasaya aykırı Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idarelerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin, işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun "İl özel idaresinin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının; (b) bendinde, "Kanunların il özel idaresine verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, emir vermek, yasak koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek"; (g) bendinde, "Belediye sınırları dışındaki gayri sıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ruhsat vermek ve denetlemek" hükmü; "Valinin görev ve yetkileri" 30. maddesinin birinci fıkrasının; (a) bendinde, " İl özel idaresi teşkilâtının en üst amiri olarak il özel idaresi teşkilâtını sevk ve idare etmek, il özel idaresinin hak ve menfaatlerini korumak"; (o) bendinde, " Kanunlarla il özel idaresine verilen ve il genel meclisi veya il encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak" hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in; "tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik'te geçen deyimlerden; a) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini[...]"; 6. maddesinde, "(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, Elazığ İli, Merkez, Meşeli Köyü, Pertek Feribot İskelesinde bulunan ve davacı tarafından lokanta olarak işletilen işyerinin ruhsatsız olduğundan bahisle İl Özel İdaresi Genel Sekreterlik Makamının … tarihli ve … sayılı oluruna istinaden mühürlenmesine ilişkin … tarihli, … sayılı İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü iptali istenilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi veya iptal edilmesi konusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar dışında il özel idarelerinin yetkili olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır. Sözü edilen düzenlenmelerle, herhangi bir ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerlerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statüden ve hukukî korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup bu gibi ruhsatsız şekilde faaliyette bulunulan işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellendiği hususunda kuşku yoktur. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan ve dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statüden ve hukukî korumadan yararlanamayan işyerlerinin kapatılmasında yetkili olan il özel idarelerinin sevk ve idaresinde görevli ve yetkili olan il özel idaresi genel sekreterinin de bu yetkiyi kullanabileceği açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda, 08/05/2019 tarihli tespit tutanağıyla davacıya ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet yürüttüğünün tespit edildiği, akabinde İl Özel İdaresi Genel Sekreterlik Makamının … tarihli ve … sayılı oluru ile davacıya ait işyerinin faaliyetinin durdurulmasına yönelik karar alındığı, davacı tarafından dava dosyasına … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının sunulduğu ve Elazığ İdare Mahkemesi kayıtlarına 09/09/2019 tarihinde giren dilekçe ile ruhsata konu edilen alanda birkaç metre yer değişikliği yapılarak faaliyete devam ettiğinin beyan edildiği, 08/05/2019 tarihli tespit tutanağında anılan ruhsatın dava konusu işyerine ait olmadığının tespit edildiği, bu kapsamda dava konusu işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı ve davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet yürüttüğü anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacıya ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi bir işyeri olmasına rağmen, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet göstermesi nedeniyle, işyerinin faaliyetinin durdurulmasına dair dava konusu işlemin il özel idaresi genel sektereterince tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu doğrultuda, dava konusu işlemin şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğunun denetlenmek suretiyle uyuşmazlığın esasının incelenerek istinaf istemi hakkında karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/11/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.