DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/6953 E.  ,  2023/6655 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6953
Karar No : 2023/6655

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- …Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
2- … Belediye Bakşkanlığı
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Eskişehir ili, Odunpazarı İlçesi, … Mahallesi, … Sokak No:… adresinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın oto yıkama faaliyetinde bulunduğunun tespiti üzerine, davacının ticaret ve sanattan men edilmesine ve hakkında 5236 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca 392,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Odunpazarı Belediyesi Encümenin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesine aykırı olarak ruhsat alınmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilen işyerinin, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca faaliyetten men edilmesine karar verildiği açık olup, 3572 sayılı Kanun'da ve Yönetmelik'te, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağına dair özel düzenlemeler bulunduğundan, anılan özel düzenlemeler uygulanmaksızın, 1608 sayılı Kanun uygulanmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; işyerinin ticaret ve sanat icrasından menine ilişkin kısmı yönünden yapılan istinaf isteminin reddine, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca belediye meclisi ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve yetki çerçevesinde verdikleri kararlara aykırı hareket edenlerle belediye kanun, nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiileri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince 5236 sayılı Kanun'un 32. maddesine göre idari para cezası verebileceği açık olduğundan, bu kapsamda verilen idari para cezasına ilişkin belediye encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, para cezasına ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne ve Mahkeme kararının para cezasına ilişkin kısmının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın para cezasına ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmadığı, işlemin para cezasına yönelik kısmına ilişkin olarak verilen kararın gerekçesinin davaya konu idari işlem yönünden yerinde olmadığı, yasaya ve usule aykırı olduğu, 3572 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik uygulanmaksızın 1608 sayılı Kanun'a göre hüküm kurulmasının hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davacı şirketin 13/05/2019 tarihinde yaptığı ruhsat başvurusunun deşarj uygunluk izni verilmemesi nedeniyle 15/05/2019 tarihinde reddedildiği, işyerinde 08/07/2020 tarihinde yapılan kontrolde ruhsatsız faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi nedeniyle, Belediye Encümenince 5728 sayılı Kanun'un 66. maddesi ile 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik şekli uyarınca ve 5326 sayılı Kanun'un 32. maddesi gereğince 392,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına, ticaret ve sanat icrasından men edilmesine yönelik karar verildiği, dava konusu encümen kararının yasa ve usule uygun olduğu, haksız ve mesnetsiz davanın tamamen reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, idari para cezasına ilişkin kısmının onanması; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın davacının ticaret ve sanat icrasından men edilmesine ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Kararın, Belediye Encümeninin 5728 sayılı Kanun'un 66. maddesi ile 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik şekli uyarınca ve 5326 sayılı Kanun'un 32. maddesi gereğince 392,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmı yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Kararın, Belediye Encümeninin işyerinin ticaret ve sanat icrasından menine ilişkin kısmına gelince;
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasında, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin ise yetkili idareler tarafından kapatılacağı düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Odunpazarı Belediyesi zabıta görevlilerince düzenlenen 08/07/2020 günlü tutanak ile işyerinin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiğinin tespit edilmesi üzerine, dava konusu edilen Encümen kararıyla ticaret ve sanat icrasından men edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte ruhsatsız faaliyet gösterdiği sabit olan işyerinin bu şekilde faaliyette bulunamayacağı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesine istinaden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılması gerektiği gözönüne alındığında, temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddi ile temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının idari para cezasına ilişkin kısmının ONANMASINA,
2. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın işyerinin ticaret ve sanat icrasından menine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/11/2023 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.

(X) AZLIK OYU :
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde, belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği, bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebileceği, belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebileceği, emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği, bu madde hükümlerinin ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacağı öngörülmüştür.
1608 sayılı Kanunun 1. maddesine göre, Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanuna dayanan kararlarına, emirlerine, duyurularına uymakla yükümlüdür. Nitekim 5393 sayılı Belediye Kanununun 15. maddenin (b) fıkrasına göre de "yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak" belediyenin yetki ve imtiyazları arasında yer almaktadır. Yine aynı Kanunun 34/e maddesinde Encümenin, kanunlarda öngörülen cezaları vermek görev ve yetkisi bulunmaktadır. Buna göre, 1608 sayılı Kanun; 5393 sayılı Belediye Kanunu ve belediyeye yetki tanıyan diğer kanunlar uyarınca çeşitli yetkilerle donatılıp görevler yüklenen belediye meclisi ve encümeninin, hizmetlerinde etkinliği, kamu hizmetinin yürütülmesine dair kararlarının uygulanmasını sağlayıcı hükümler içeren; ayrıca belediye kanun, nizam ve talimatnamelerinde belirtilen emir ve yasaklara uymayanlara uygulanacak yaptırımları belirleyen bir kanundur. 1608 sayılı Kanunun son fıkrasında bahsi geçen ilgili Kanun ibaresinden ise, belediyenin yetki ve görevlerini belirleyen Belediye Kanunu dışında belediyeye yasak faaliyetin men'i konusunda yetki veren ilgili diğer kanunların anlaşılması gerekmektedir. O halde; belediye mevzuatında ve belediyeye yetki tanıyan diğer mevzuatta yasaklayıcı hüküm bulunduğu halde bunlara uymayanlara verilecek ceza bu kanunlarda yer almamışsa 1608 sayılı Kanun uygulanacaktır.
Öte yandan, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 6. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde ilgili çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili merci veya mülki amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
Buna göre, gerek işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösterenler açısından gerekse işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındıktan sonra yapılan denetimler sonucunda yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti üzerine ilgili mevzuatta öngörülen usul çerçevesinde ruhsatsız ya da ruhsata aykırı faaliyette bulunan işyerleri ile ilgili olarak yukarıda bahsolunan 3572 sayılı Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinde hangi idari yaptırımların uygulanacağı açıkça düzenlenmiş olduğundan, anılan Yönetmelik'in uygulanma imkanı bulunan hallerde, 1608 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanma imkanı bulunmamaktadır.
Dava konusu uyuşmazlıkta, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın oto yıkama faaliyetinde bulunduğunun tespiti üzerine, 1608 sayılı Kanun uyarınca davacının ticaret ve sanattan men edilmesine ve hakkında 5236 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca 392,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının dava konusu işlemin davacının ticaret ve sanattan men edilmesine ilişkin kısmının onanması, işlemin idari para cezasına ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.