DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/6899 E.  ,  2024/646 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6899
Karar No : 2024/646

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Isparta ili, Merkez ilçesi, … Kasabası sınırları içerisinde, Isparta-Eğirdir Karayolunun 15. kilometresindeki davacıya ait işyerine ilişkin süt ürünleri (dondurma) imalatı ve satışı ile büfe, kafeterya ve unlu mamülleri imalatı, satışı faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının, Karayolları Genel Müdürlüğünden geçiş yolu ön izin belgesine esas teşkil edilen yeni bir uygun görüş yazısı almadığından bahisle iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile dondurma imalathanesi ve ilave müştemilatının mühürlenerek kapatılacağına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; davacıya ait işyerinin karayolu kenarında bulunduğu, iş yerine ilk olarak Karayolları 13. Bölge Müdürlüğünce 1989 yılında uygun görüş verilmişse de anılan tarihten sonra karayolunun genişlediği, iş yerinin vaziyet planının ve maliklerinin değiştiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi aşamasında karayolu kenarında olan işyeri için Karayolları Bölge Müdürlüğünden alınması gereken uygun görüşün alınmamış olması sebebiyle, idarenin açık hatası sonucu verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinde ve iş yerinin mühürlenerek kapatılacağına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı belediyenin geçiş yolu izin belgesi ve ruhsat verdiği, geçiş yolu izin belgesi için karayolları bölge müdürlüğüne başvuru yapması gerekenin kendisi değil davalı belediye olduğu, belediye başvurmadığı için kendisinin 22/04/2019 tarihinde karayollarına başvurduğu, sonucunu beklediği, aynı hatta bulunan benzin istasyonu ile kasa imalathanesinin kendi iş yeri ile aynı hizada bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "(...) Geçiş yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır." hükmüne, "Belediye sınırları dışında karayolu kenarındaki yapı ve tesisler" başlıklı 17. maddesinde; "Karayollarında her iki taraftan sınır çizgisine elli metre mesafe içinde bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden; akaryakıt, servis, dolum ve muayene istasyonları, umuma açık park yeri ve garaj, terminal, fabrika, işhanı, çarşı, pazar yeri, eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, inşaat malzemesi ocak ve harmanları, maden ve petrol tesisleri, araç bakım, onarım ve satım işyerleri ve benzeri trafik güvenliğini etkileyecek yapı ve tesisler için, o karayolunun yapım ve bakımı ile sorumlu kuruluştan izin alınması zorunludur. (...)" hükmü, "Belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki yapı ve tesisler" başlıklı 18.maddesinde; "Belediye sınırları içindeki karayolları kenarında yapılacak veya açılacak 17 nci maddede sayılan yapı ve tesisler için;
a) Belediyelerden izin alınması,
b) (Değişik: 17/10/1996-4199/8 md.) Belediyelerce bu iznin verilmesinde, trafik güvenliği bakımından bu tesisler hakkındaki Yönetmelikte belirlenen şartların yerine getirilmesini sağlamaları ve ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolu kenarında yapılacak ve açılacak olanların bu yollara bağlantıları için bu Genel Müdürlüğün ilgili bölge müdürlüğünden uygun görüş almaları,
Zorunludur.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır (...)
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz (...) hükmüne, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır (...)" hükmüne yer verilmiştir.
Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'in 39. maddesinde; "İlgili Belediye Başkanlıklarının, Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislere Geçiş Yolu İzin Belgesi verilmesinden önce Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden uygun görüş almaları zorunludur. Bu Yönetmelik gereğine göre verilen geçiş yolu izin belgesinin bir örneği Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ilgili Bölge Müdürlüğüne gönderilir ve bu tesislerin yapımı veya işletilmesinin; verilen izin ve bu yönetmelik şartlarına uygunluğu, ilgili Belediye ve Karayolları Genel Müdürlüğü yetkililerince denetlenir." hükmü yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; Isparta ili, Merkez ilçesi, … Kasabası sınırları içerisinde, Isparta-Eğirdir Karayolunun 15. Kilometresinde bulunan iş yerinin daha önce dava dışı üçüncü kişiler tarafından lokanta olarak faaliyet gösterirken Karayolları 13. Bölge Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile karayolu mevzuatı kapsamında uygun görüş verildiği, daha sonra davacının babası tarafından devralınan iş yeri için davalı idare tarafından … tarih ve … sayılı dondurma, tatlı ve unlu mamülleri satış ve imalatı faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile13/03/2007 tarihli geçiş yolu izin belgesi düzenlenmiştir. Tesisin lokanta olarak faaliyet göstermekte iken dondurma fabrikasına dönüşmesi, yolun bölünmüş yol olarak genişletilmesi, maliklerinin değişmesi, vaziyet planına ilave yapıların yapılması gerekçe gösterilerek yeniden uygun görüş alınması gerektiğinin Karayolları 13. Bölge Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile davalı idareye bildirildiği, yine Karayolları 135. Şube Şefliğinin benzer mahiyette olan … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı yazılarında da işyeri ile ilgili yeniden uygun görüş alınması gerektiğinin davalı idareye bildirildiği, bunun üzerine davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısı ile Karayolları 13. Bölge Müdürlüğünün ve Karayolları 135. Şube Şefliğinin yazıları gereğince karayolları bölge müdürlüğünden uygun görüş alması gerektiğinin davacıya bildirildiği, ancak bu yönde uygun görüş alınmadan iş yerinde faaliyette başlayan davacı adına 02/06/2014 tarihinde hem dondurma imalathanesi-teşhir salonu ve satış yeri faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının hem de geçiş yolu izin belgesinin düzenlendiği, 07/08/2018 tarihinde ise süt ürünleri (dondurma) imalatı ve satışı ile büfe-kafeterya ve unlu mamülleri imalatı - satışı faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının düzenlenmekle birlikte, Karayolları Bölge Müdürlüğünden geçiş yolu izin belgesine esas teşkil eden yeni bir uygun görüş yazısı alınmadığı gerekçe gösterilerek … tarih ve … sayılı işlemle davalı idare tarafından davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptaline ve … tarih ve … sayılı işlemle de dondurma imalathanesi ve ilave müştemilatının mühürlenerek kapatılmasına karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, karayolu kenarında yer alan işyerlerinin açılmasından önce ilgili belediyelerden geçiş yolu izin belgesinin alınmasının zorunlu olduğu ve belediyelerin ise bu izin belgesini düzenlemeden önce Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili bölge müdürlüğünden uygun görüş almaları gerektiği, bu kapsamda karayolları bölge müdürlüğünden işyerinin karayolu mevzuatına uygunluğu ile ilgili görüş alması gerekenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı sahiplerinin değil, ilgili belediyeler olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Isparta-Eğirdir Karayolunun 15. kilometresinde, karayolu kenarında bulunan davacıya ait işyerleri için ilgili karayolları bölge müdürlüğünden görüş alması gerekenin davalı belediye olduğu ve bu yükümlülüğünü kendisi yerine getirmek yerine davacı üzerine yüklediği anlaşıldığından, davacının karayolu geçiş belgesine esas uygun görüş almadığından bahisle tesis olunan dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk idare dava dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 05/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.