DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/6802 E.  ,  2023/6745 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6802
Karar No : 2023/6745

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Keçiören ilçesi, … Caddesi No:…, adresinde, "Lokanta" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatıyla faaliyette bulunan ... isimli işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının … tarih ve … sayılı Başkanlık Olur'u ile iptal edilmesi nedeniyle, ruhsatsız durumdaki işyerinin 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca faaliyetten men edilmesine ilişkin Keçiören Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … gün ve E:…, K:… sayılı kararda; belediye mevzuatında ve belediyeye yetki tanıyan diğer mevzuatta pek çok yasaklayıcı hüküm bulunup bunlara uymayanlara verilecek cezalarla ilgili bu kanunlarda düzenleme olmaması halinde 1608 sayılı Kanun'un uygulanabileceği, gerek işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösterenler açısından gerekse işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındıktan sonra yapılan denetimler sonucunda yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti üzerine ilgili mevzuatta öngörülen usul çerçevesinde ruhsatı iptal edilen işyerleri ile alakalı olarak 3572 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinde ruhsatsız durumdaki işyerleriyle alakalı olarak hangi idari yaptırımın uygulanabileceğinin açıkça düzenlenmiş olduğu, bu durumlarda 1608 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanamayacağı belirtilerek,1608 Sayılı Kanun uyarınca tesis olunan işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Dosyanın incelenmesinden; davalı idare tarafından 22/01/2016 tarihinde yapılan denetimde,"Ankara ili, Keçiören ilçesi, … Caddesi No:…" adresinde faaliyet gösteren lokantanın, zemin katının tavanından alan açılarak merdiven konulmak suretiyle üst katla irtibatlandırıldığının tespit edilerek 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yapı tatil tutanağı düzenlendiği, tespit edilen aykırılıkların giderilmesi için davacıya … tarih ve … sayılı yazıyla on beş gün süre verildiği ve bu işlemin davacıya 02/05/2016 tarihinde tebliğ edildiği, on beş günlük sürenin sonunda davacı tarafından işyerinin mimari projeye uygun hale getirilmediği gerekçesiyle, lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının … tarih ve … Başkanlık Olur'u ile iptal edildiği, sonrasında da işyerinin ruhsatsız olduğundan bahisle 1608 Sayılı Kanunun 1. maddesi uyarınca faaliyetten men'ine karar verilmesi üzerine, faaliyetten men kararına ilişkin encümen kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmekte, dava konusu olaya 1608 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanma kabiliyetinin olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönündeki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararının bozulması istemiyle temyiz edildiği anlaşılmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı verme yetkisinin Belediyelerde olduğu belirtilmiş; 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde ise, sıhhî işyerlerini, 2' nci ve 3'üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Aynı Kanunu'nun 34. maddesinde; "...Kanunlarda öngörülen cezaları vermek..." encümenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3'üncü maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler sayılmış, 4'üncü maddesinde; iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak, kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı, 5'inci maddesinde ise; işyeri veya işletme açmak isteyen kişinin; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3'üncü maddede belirtilen mercie ibraz edeceği, başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, ilgilinin, bu belgeye dayanarak işyeri açabileceği hükme bağlanmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyerinin açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı kuralı yer almıştır.
Yukarıda yazılan mevzuat hükümlerinden, 5393 sayılı Kanunla belediye encümenlerinin, görevleri dahilinde Kanunlarda öngörülen cezaları verebilecekleri, 1608 sayılı Kanun'la da, belediye encümenlerinin, kendilerine belediyeyle ilgili kanun, nizam ve talimatnamelerle verilen yetkiler dairesinde almış oldukları kararlara uyulmaması durumunda ve konuya ilişkin özel Kanunlarında da ayrıca hüküm bulunmaması şartıyla, Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin men'ine karar verebilme yetkisinin verildiği anlaşılmaktadır.
3572 sayılı Kanun'da, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te öngörülen kriterlere uygun olarak başvuru yapılması halinde yetkili idarelerce işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, ilgilinin bu belgeye dayanarak işyeri açabileceği hususu hükme bağlanmış ancak, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın işyeri açılarak faaliyet gösterilmesi durumunda nasıl bir yaptırımın uygulanacağı düzenlenmemiştir, bu itibarla yukarıda yazılı mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işyerlerine belediye encümenlerince 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesine istinaden yaptırım uygulanabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda; 22/01/2016 tarihli yapı tatil tutanağında tespit edilen mimari projeye aykırılıkların giderilmesi için davacıya on beş günlük süre verildiğini bildiren … tarih ve … sayılı yazının davacıya tebliğinden sonra, verilen süre içinde aykırılıkların giderilmediği gerekçesiyle lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının … tarih ve … Başkanlık Olur'u ile iptal edildiği, UYAP üzerinden yapılan araştırmada bu ruhsat iptali işlemine karşı açılan davaya rastlanılmadığından ve bu hususta aksi yönde dosyaya bir bilgi belge de sunulmadığından, ruhsatsız olduğundan bahisle 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca işletmenin faaliyetinin menine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 04/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı hususunun 3572 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte düzenlenmiş olması nedeniyle ruhsatsız olarak faaliyet gösteren işyerlerinin ancak söz konusu mevzuat hükümleri uygulanmak suretiyle mühürlenmesi/kapatılması ve /veya faaliyetine son verilmesi mümkündür. Her ne kadar dava konusu işlemde anılan mevzuat hükmü yerine 1608 sayılı Kanun uygulanmış ise de 3572 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik uygulamalarının söz konusu maddi olaya ilişkin olarak aynı maddi sonucu doğurduğu sonucuna varıldığından uyuşmazlık konusu olaya uygulanan mevzuat hükmünde hataya düşülmüş olması, dava konusu işlemi sebep unsuru yönünden hukuka aykırı kılmamakla birlikte ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği sabit olan işletmenin faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin iptalini gerektirmeyeceğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.