DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/6741 E.  ,  2023/6586 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6741
Karar No : 2023/6586

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İhracat Tekstil
Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediyesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:…, ... Blok, Daire … adresinde konfeksiyon satışı faaliyetinde bulunulan işyerinde ruhsat ve eki mimari projeye aykırı hususların verilen sürede giderilmediği gerekçesiyle iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edildiğinden bahisle iş yerinin faaliyetten menine ilişkin Çankaya Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu faaliyetten men kararının 25/12/2014 tarihli Başkanlık makam oluru ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinden bahisle uygulandığı ve davacının dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan bu işleme karşı dava açmadığı, bakılan davanın ise yalnızca … gün ve … sayılı iş yerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin işleme karşı açıldığı, ruhsat iptali sonrasında ruhsatsız hale gelen iş yerinin faaliyetten men edilmesine konu olan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kiracı olarak bulunduğu işyerinin mimari projesine aykırılıkların yıkımına ilişkin … tarih ve … sayılı Çankaya Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin kısmen iptaline, davanın kısmen reddi yolunda karar verildiği, bu nedenle iş bu davaya konu faaliyetten men kararı da kısmen ortadan kalkmış olduğundan davalı idarece yeni bir karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 6. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır…" hükümlerine yer verilmiştir.
Diğer taraftan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmü, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." hükmü yer almaktadır.
Dosyasının incelenmesinden, davacının kiracı olarak bulunduğu, Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:…, … Blok, Daire … adresindeki konfeksiyon satışı faaliyet konulu işyerinde ruhsat ve eki mimari projeye aykırı hususların tespit edildiği ve verilen sürede söz konusu aykırılıkların giderilmediği gerekçesiyle davacıyla ait iş yeri açma ve çalışma ruhsatının 25/12/2014 tarihli başkanlık oluru ile iptal edildiği ve … tarih ve … sayılı dava konusu belediye encümeni kararı ile işyerinin faaliyetten men edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacıya ait işyerinde yapılan kontrolde, 29/11/2005 onay tarihli mimari projesine aykırı olarak; zemin kat kısım 2'de bulunan D-12 no'lu depolu-asma katlı mağazada mevcut asma katın 17 aksı hizasında yaklaşık 10,25 m x 7,25 m (74,00 m²) ebadında büyütüldüğü, ayrıca mevcut depoya C-D aksları ile 15-18 aksları arasındaki yaklaşık 6,80 x 24,70 m (167,96 m²lik) otopark alanı bölünerek dükkan deposuna katıldığı ve inşaat durumunun - imalatların bitmiş vaziyette olduğunun … tarih ve … sayılı yapı tatil zaptı ile tespit edilmesi üzerine Çankaya Belediye Encümeninin … gün ve … sayılı kararıyla davacının işyerindeki ruhsat ve eki mimari projeye aykırılıkların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkımına karar verildiği, davacı tarafından söz konusu yıkım kararına karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile yıkım kararının kısmen (depo olarak kullanılan otopark alanına ilişkin kısmının) reddine, kısmen (büyütülen asma kata ilişkin kısmının) iptaline karar verildiği, davalı idarenin anılan Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına yönelik istinaf kanun yoluna başvurması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verildiği, diğer yandan Çankaya Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün 17/12/2014 tarihinde davacıya tebliğ edilen … tarih ve … sayılı yazısı ile, işyerinde mahallinde yapılan kontrolde belediye encümeninin yıkım kararında belirtilen hususların giderilmediğinin tespit edildiği ve söz konusu imara aykırılıkların 15 gün içerisinde giderilerek kendilerine müracaat edilmesi gerektiği, aksi halde yasal işlem başlatılacağının bildirildiği, akabinde 25/12/2014 tarihinde davacıya ait iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği ve 06/01/2015 tarihli belediye encümeni kararıyla işyerinin faaliyetten men'ine karar verildiği görülmektedir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve faaliyetten men işlemlerinin her biri kesin ve yürütülmesi gereken işlem niteliğini taşımakta ve dolayısıyla da tek başlarına iptal davasına konu olabilmekte ise de faaliyetten men işlemi, yukarıda aktarılan Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesini takiben ve bu ruhsat iptali işlemine dayanılarak tesis edilmektedir. Nitekim Yönetmelikteki "... Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır..." ifadesinden de anlaşılacağı üzere mevzuat, yetkili idareye aksi yönde bir takdir hakkı bahşetmemekte, aksine işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi sonrasında Encümen tarafından bağlı yetki kapsamında işyerinin kapatılmasına (faaliyetten men'ine) ilişkin kararın da işin gereği olarak alınması gerekmektedir. Bir başka deyişle ruhsat iptalinin faaliyetten men işleminin sebep unsuru, faaliyetten men işleminin ise ruhsat iptalinin zorunlu sonucu olduğu ve ruhsat iptali sonrasında Encümen tarafından işyerine ilişkin olarak faaliyetten men hilafında bir başka kararın alınamayacağı, dolayısıyla anılan bu iki işlemin esasında bir bütün teşkil ettiği anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede, sebep unsuru olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalindeki herhangi bir hukuka aykırılığın zorunlu bir sonucu olarak faaliyetten men işlemini de sakatlayacağı bu nedenle faaliyetten men işlemi ile ruhsat iptalinin birlikte ele alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, söz konusu işyerindeki imara aykırı hususların 15 gün içerisinde giderilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı yazının 17/12/2014 tarihinde davacıya bildirildiği, ruhsat iptali işleminin ise 25/12/2014 tarihinde, henüz anılan bildirimin davacıya tebliğ edilmesinden itibaren 15 günlük süre geçmeden tesis edildiği dikkate alındığında davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuka ve mevzuata uygun biçimde iptal edilmediği açıktır.
Bu itibarla, hukuka ve mevzuata uygun biçimde iptal edilmeyen davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinden bahisle bu işleme dayanılarak tesis edilen faaliyetten men işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Dava, Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:…, … Blok, Daire … adresinde konfeksiyon satışı faaliyetinde bulunulan işyerinde ruhsat ve eki mimari projeye aykırı hususların verilen sürede giderilmediği gerekçesiyle iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edildiğinden bahisle iş yerinin faaliyetten menine ilişkin Çankaya Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinde yapılan denetimde, 29/11/2005 onay tarihli mimari projesine aykırı olarak zemin kat kısım 2'de bulunan D-12 no'lu depolu-asma katlı mağazada mevcut asma katın 17 aksı hizasında yaklaşık 10,25 m x 7,25 m (74,00 m²) ebadında büyütüldüğ0ü, ayrıca mevcut depoya C-D aksları ile 15-18 aksları arasındaki yaklaşık 6,80 x 24,70 m (167,96 m²lik) otopark alanı bölünerek dükkan deposuna katıldığı ve inşaat durumunun - imalatların bitmiş vaziyette olduğunun … tarih ve … sayılı yapı tatil zaptı ile tespit edilmesi üzerine … tarih ve … sayılı Çankaya Belediye Encümeni kararıyla söz konusu tadilatların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkımına karar verildiği; davacı şirket tarafından söz konusu yıkım kararına karşı açılan davada … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile mevcut asma katın 17 aksı hizasında 74,00 m² ebadında büyütülmesi nedeniyle verilen yıkım kararına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle kararın bu kısmının iptaline, otopark alanının depo olarak kullanılması nedeniyle verilen yıkım kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kararın bu kısmına yönelik davanın reddine karar verildiği, istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile reddedilerek kesinleştiği, bu itibarla, davacıya konfeksiyon satışı faaliyeti olarak verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının 112,00 m²'lik kullanım alanı için verildiği, imara aykırılıkların söz konusu kullanım alanını da kapsadığı gözönüne alındığında işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, işbu davanın konusunu oluşturan faaliyetten men kararında da hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile onanması gerektiği görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

(XX) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu mahkeme kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.