DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/6702 E.  ,  2023/6615 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6702
Karar No : 2023/6615

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : … Petrol Ürünleri Tekstil Gıda Taşımacılık ve Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Kollektif Şirketi …-…
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... Petrol Ürünleri Tekstil Gıda Taşımacılık ve Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen "LPG Satış İstasyonu" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; müdahil ... İnş. Petrol Ürünleri Tekstil Gıda Taş. ve San. ve Tic. Ltd. Şti'ne verilen Petrol Bayilik Lisansına ilişkin düzenlenen asgari mesafe tespit tutanağının iptaline yönelik yapılan talebin reddine dair Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istemiyle Mahkemelerinin E:… esasına kayıtlı olarak açılan davada verilen … tarih ve K:… sayılı kararla, "... idari yargı yerlerinde açılan iptal davaları neticesinde, davaya konu edilen işlemin iptaline hükmedilmesi halinde, bu iptal kararının, davaya konu edilen işlemin etkilerinin hukuk aleminde hiç var olmamış gibi ortadan kaldıran bir karar mesabesinde olması karşısında, dava dışı … LPG Dön. Sis. Pet. Tur. Taş. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait Akaryakıt ve LPG istasyonunun LPG faaliyeti için düzenlenen … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatının iptaline ilişkin işlemin ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle asgari mesafe ölçümünde müdahil şirket ile dava dışı … LPG Dön. Sis. Pet. Tur. Taş. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait Akaryakıt ve LPG istasyonu arasındaki mesafe şartının sağlanması gerektiğinden, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olup, müdahil şirkete ait akaryakıt ve LPG istasyonuna ilişkin düzenlenen asgari mesafe tutanağının yargı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle müdahil şirket adına düzenlenen "LPG Satış İstasyonu" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuki dayanağı kalmadığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı ile davalı yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdarelerince yapılan asgari mesafe ölçümlerinde faal ve ruhsatlı istasyonların ölçüme esas alındığı ve işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, ... ", "İşyerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." ve "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "...Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır... İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 28. maddesinde, Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmış; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 80'inci maddesinde, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmüne yer verilmiştir.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinde; " (...) Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafeler, aynı yönde olmak üzere, şehirler arası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenlenir.” hükmü; 17/06/2004 tarih ve 25495 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Mesafe Kısıtlamaları" başlıklı 45. maddesinde ise; "İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) şehirlerarası yollarda on, b) şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." hükmü düzenlenmiştir..
Diğer taraftan, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 31/05/2011 tarihli toplantısında alınan Petrol Piyasasında lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Kurul Kararı'nın "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ç) bendinde, asgari mesafe tespit tutanağı; Büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanları içinde Büyükşehir Belediye Başkanlıklarınca, belediye sınırlar ve mücavir alanları dışında ise İl Özel İdarelerince, yolun aynı yönü üzerinde önceki ve sonraki en yakın akaryakıt ve/veya LPG istasyonları arasındaki mesafenin metre cinsinden tespitinin yapıldığı resmi belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir.
Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinde, "(Değişik cümle: RG-19/10/2016-29862) Lisanslar Kurul kararı ile sona erdirilir. Ancak Kurul, aşağıdaki hallerde kullanılmak üzere, lisans sona erdirme yetkilerinin tamamını veya bir kısmını Başkanlığa veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına devredebilir. (...)
e) (Değişik :RG-19/10/2016-29862) Lisans başvurusu kapsamında aranan işyeri açma ve çalışma ruhsatı hariç bir belgenin geçerliliğini sonradan yitirdiğinin anlaşılması üzerine, durumun lisans sahibine bildirilerek tebligatı izleyen onbeş gün içerisinde geçerli belgenin Kuruma ibrazının istenmesine rağmen, bu sürenin sonuna kadar geçerli belgenin Kuruma ibraz edilmemesi halinde," hükmü; 45'inci maddesinde ise, "İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) şehirlerarası yollarda on, b) şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." düzenlemesi getirilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; ... İnş. Pet.Teks.Gıda Taş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin … tarih ve … sayılı dilekçesi ile Bursa İli, Yıldırım İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde … ada … parselde kayıtlı yapımı tamamlanan akaryakıt ve LPG istasyonu için asgari mesafe tespit tutanağı düzenlenmesinin talep edildiği, Ulaşım Daire Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısı ile söz konusu istasyona yaklaşık 750 metre mesafede … ada … parselde mevcut akaryakıt istasyonu ve tesis içinde LPG tankı bulunduğu görüldüğünden anılan parselde mevcut akaryakıt istasyonunun faal olup olmadığı ve istasyon bünyesinde LPG faaliyetinin bulunup bulunmadığının tespitinin Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü'nden istenildiği, Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile söz konusu parselde dava dışı ... LPG Dönüşüm Sis. Pet. Turz. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına … tarih ve … sayılı Akaryakıt Satış İstasyonu faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının bulunduğu, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… K:… sayılı kararına istinaden söz konusu LPG satış istasyonuna … tarih ve … sayılı Genel Sekreter Yardımcılığı Olur'u ile 28/03/2016 tarih ve 3162 sayılı LPG faaliyet konulu 2. sınıf gayri sıhhi müesseselere ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiğinin beyan edildiği, bu aşamada müdahil şirketin talebinin karşılanmadığı, ancak Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın 30/06/2016 tarih ve 120204 sayılı işlemi ile dava dışı ... LPG Dön. Sis. Pet. Tur. Taş. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait … tarih ve … sayılı 2.sınıf gayri sıhhi müesseselere ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:…. sayılı kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda LPG faaliyetine ilişkin evraklarını verilen on beş günlük süre içinde iletilmediğinden bahisle iptal edilmesi üzerine müdahil şirket tarafından … tarih ve … sayılı dilekçe ile … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde … ada, … parselde yapımı tamamlanan LPG istasyonu için asgari mesafe tespit tutanağı düzenlenmesinin talep edilmesi üzerine … ada, … parselde yer alan dava dışı ... LPG Dön. Sis. Pet. Tur. Taş. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne adına ait LPG faaliyeti için düzenlenen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edildiğinden bahisle yapılan ölçümlerde … ada, … parselden önceki en yakın LPG istasyonunun 4200 metre mesafede, sonraki en yakın LPG istasyonunun ise 2400 metre mesafede olduğuna ilişkin dava konusu asgari mesafe tespit tutanağının düzenlendiği, buna istinaden müdahil ... Petrol Ürünleri Tekstil Gıda Taşımacılık ve Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına "LPG Satış İstasyonu" faaliyet konulu dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın, müdahil şirket adına düzenlenen "LPG satış istasyonu" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali isteminden kaynaklandığı; İdare Mahkemesince, müdahil şirkete ait akaryakıt ve LPG istasyonuna ilişkin düzenlenen asgari mesafe tutanağının yargı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle müdahil şirket adına düzenlenen "LPG Satış İstasyonu" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuki dayanağı kalmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de söz konusu yargı kararının, müdahil şirkete ait akaryakıt istasyonu ile yakınında bulunan diğer akaryakıt istasyonları arasında mevzuatta aranan asgari mesafe kriterinin sağlandığına dair belgeye ilişkin ve dolayısıyla, işin özünün asgari mesafe şartının sağlanıp sağlanmadığına yönelik olduğu anlaşılmakta olup, bu durumda asgari mesafe şartı kapsamında iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe belirlenirken hangi işyerinin ölçüme esas alınacağının ortaya konulması gerekmektedir.
Bakılan davada, dosyada mevcut belgelerin ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte incelenerek değerlendirilmesi neticesinde: 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun yukarıda aktarılan 80'inci maddesinde yer alan "Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır." hükmü uyarınca, iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe belirlenirken imar planlarında ilk defa hangi taşınmazın akaryakıt/LPG satış istasyonu olarak ayrıldığının dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla, bu kapsamda yapılacak araştırma sonucunda bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda; eksik inceleme neticesinde verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/11/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.