DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/6619 E.  ,  2023/6300 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6619
Karar No : 2023/6300

DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …

DAVALILAR : 1- …
VEKİLİ : Huk. ve Mev. Gen. Müd. …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
3- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU :
1- İstanbul ili, Esenler ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:…-… adresinde yer alan iş yeri için Esenler Belediye Başkanlığı tarafından davacı adına düzenlenen "unlu mamulleri imalatı" faaliyet konulu, … tarih ve … sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının açıklama kısmında yer alan "İşbu ruhsat; iş yerinde ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kayıt ve şartı ile düzenlenmiştir." ibaresinin,
2- 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile ana Yönetmelik'e eklenen "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000’i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip ...market, ...market, …market ve ...market gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklindeki (m) bendinin,
3- Anılan Yönetmelik'in eki olan Gayrisıhhî Müesseseler Listesi'nin üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselerin sayıldığı kısmında, "Gıda Maddeleri, İçkiler, Yemler ve Tarımsal Ürünler Sanayii" başlığı altında yer alan 6.19 sayılı maddesindeki, "Günlük üretimi 1000 kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² olması zorunlu yerler," şeklindeki düzenlemenin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Davalı belediye idaresince adına unlu mamülleri imalat ruhsatı düzenlendiği, ancak ruhsata "ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kaydıyla” şerhinin düşüldüğü, bu ibarenin hukuka aykırı olduğu, 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendine eklenen "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip ...market, ...market, ...market ve ...market gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklindeki (m) bendi ile Yönetmelik'in eki olan Gayrisıhhî Müesseseler Listesi'nin üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselerin sayıldığı kısmında "Gıda Maddeleri, İçkiler, Yemler ve Tarımsal Ürünler Sanayii" başlığı altında yer alan 6.19 sayılı maddesindeki "Günlük üretimi 1000 kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m²" ibaresinin hukuka aykırı olduğu, İstanbul, İzmir, Ankara gibi Büyükşehirlerde 250 m² ayrık nizam yer bulmanın mümkün olmadığının herkesçe bilindiği, anılan düzenlemeler ile belli kişilere bir tekel oluşturulduğu, anayasal hakları ihlal eden düzenlemelerin iptali gerektiği, aynı konu ile ilgili Danıştay Sekizinci Dairesininin K:2014/5707 sayılı kararının bulunduğu ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARI :
Davalı Cumhurbaşkanlığı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip ...market, ...market, ...market ve ...market gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" hükmüne yer verildiği, Yönetmeliğin "Gayrisıhhi Müesseseler Listesi"nin üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseselerin sayıldığı kısmındaki 6.19 maddesinde ise ,"Gıda Maddeleri, İçkiler, Yemler ve Tarımsal Ürünler Sanayii" başlığı altında yer alan 6.19 sayılı maddesinde ise "Günlük üretimi 1000kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² olması zorunlu yerler," hükmünün yer aldığı, Mezkur düzenlemeler ile açılacak fırınlarda belli standartların getirilmesi ve uygun olmayan yapıların fırın olarak faaliyet göstermesinin engellenmesi amaçlandığı Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi hakkında daha önce Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 tarih ve E:2019/914, K:2019/7372 sayılı kararında, "kamu yararını gözetmek ve kamu düzenini korumakla görevli idarenin, ekmek ve ekmek çeşitlerinin üretiminden tüketicilere ulaşıncaya kadar, halk sağlığı ve güvenliğinin korunması amacıyla, sağlık ve çevre koşullarına göre bir standart oluşturulmasına yönelik olarak yaptığı düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir." gerekçesiyle, söz konusu maddenin iptali isteminin reddedildiği, ekmek fırınlarının yaydıkları yüksek ısı sebebiyle zamana ve kullanım sıklığına bağlı olarak yapı taşıyıcı sisteminde kullanılan beton ve donatı çeliklerinin mekanik özelliklerini olumsuz etkilediklerinin tespit edildiği, bu olumsuz etkinin can ve mal güvenliği açısından bir tehdit oluşturduğu göz önünde bulundurularak gerekli olan önlemlerin en başından alınmasının zaruri olduğu, gerekli önlemlerin tasarım aşamasında göze alınmadan pas payının ısıl şartlar hesaba katılmadan belirlenmesinin, baca yerinin tayini ve baca dizaynının amaca uygun yapılmaması, yapı içerisinde lokal ısı farklılıklarından dolayı taşıyıcı sistem elemanlarında ilave gerilmeler meydana gelmesi gibi ciddi sonuçlara yol açabileceği, bu sebeple, yapıların mimari proje ve statik proje aşamasında, yapı kullanım amacının yapının hangi bölümlerinin fırın, ısı merkezi şeklinde düzenleneceğine ilişkin hususların önceden belirlenmesinin son derece önem arz ettiği, kamu yararı ve güvenliği ile halk sağlığı gibi önemli hususların göz önünde bulundurulması neticesinde yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı ve davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından, davanın süresinde açılmadığı, ekmek fırınlarının yaydıkları yüksek ısı sebebiyle zamana ve kullanım sıklığına bağlı olarak yapı taşıyıcı sisteminde kullanılan beton ve donatı çeliklerinin mekanik özelliklerini olumsuz etkilediklerinin tespit edildiği, bu olumsuz etkinin can ve mal güvenliği açısından bir tehdit oluşturduğu göz önünde bulundurularak gerekli olan önlemlerin en başından alınmasının zaruri olduğu, gerekli önlemlerin tasarım aşamasında göze alınmadan pas payının ısıl şartlar hesaba katılmadan belirlenmesinin, baca yerinin tayini ve baca dizaynının amaca uygun yapılmaması, yapı içerisinde lokal ısı farklılıklarından dolayı taşıyıcı sistem elemanlarında ilave gerilmeler meydana gelmesi gibi ciddi sonuçlara yol açabileceği, bu sebeple, yapıların mimari proje ve statik proje aşamasında, yapı kullanım amacının yapının hangi bölümlerinin fırın, ısı merkezi şeklinde düzenleneceğine ilişkin hususların önceden belirlenmesinin son derece önem arz ettiği, kamu yararı ve güvenliği ile halk sağlığı gibi önemli hususların göz önünde bulundurulması neticesinde yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı ve davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı Esenler Belediye Başkanlığı tarafından, ruhsatta yer alan ibarenin iptali isteminin idare mahkemelerinin görevinde olduğu, düzenleyici işlem yönünden ise davacının ekmek üreitimine ilişkin ruhsat talebinin bulunmadığı, unlu mamüller imalat ruhsatı sahibi olan davacının düzenleyici işlemin iptalini istemekte menfaatinin bulunmadığı, bu anlamda düzenleyici işlemin davacının hukuki menfaatini etkilemediği, dava konusu Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendindeki değişikliğin İçişleri Bakanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile yapılan teklif üzerine gerçekleştirildiğinden, anılan Bakanlığın hasım mevkiine alınması gerektiği, Esnaf ve Sanatkarlar Odasının davacıya verdiği Mesleki Faaliyet Belgesinde Faaliyet Konusu "Ekmek imalatı hariç olmak üzere” şeklinde sınırlandırıldığının görüldüğü, Yönetmelik'in 5/m maddesi uyarınca ekmek fırını açabilmek için özel olarak bu amaca tahsisli müstakil bina gerektiği gibi buna uygun yapı kullanma izin belgesinin arandığı, davacının Yönetmelikte aranan şartları karşılamadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemelerde idarenin açık bir takdir hatası bulunmadığı gibi takdir yetkisinin ölçüsüz kullanılmadığı, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmediği, bu düzenleme uyarınca tesis edilen bireysel işlem yönünden de hukuka aykırı bir unsurun bulunmadığı anlaşılmakla, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, İstanbul ili, Esenler ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:…-… adresinde yer alan iş yeri için Esenler Belediye Başkanlığı tarafından davacı adına düzenlenen "unlu mamulleri imalatı" faaliyet konulu, … tarih ve … sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının açıklama kısmında yer alan "İşbu ruhsat; iş yerinde ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kayıt ve şartı ile düzenlenmiştir." ibaresinin, 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendine eklenen "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip ...market, ...market, ...market ve ...market gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklindeki (m) bendinin, Anılan Yönetmelik'in eki olan Gayrisıhhî Müesseseler Listesi'nin üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselerin sayıldığı kısmında, "Gıda Maddeleri, İçkiler, Yemler ve Tarımsal Ürünler Sanayii" başlığı altında yer alan 6.19 sayılı maddesinin "Günlük üretimi 1000 kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m2" ibaresinin iptali istemi ile açılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Davacının kiraladığı İstanbul ili, Esenler ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde yer alan bodrum kısmı 55 m²,üst kısmı 30 m² olmak üzere toplan alanı 85 m²alanı olan iş yeri için börek, poğaça,simit imalatı ve satışı yapmak üzere Esenler Belediye Başkanlığına 25.11.2019 tarihinde ruhsat başvurusunda bulunduğu,16.01.2021 tarihinde davacıya unlu mamüller satış ruhsatı,17.01.2020 tarihinde de "ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kayıt ve şartı ile" unlu mamüller imalat ruhsatı verildiği, muhtelif tarihlerde yapılan kontrollerde davacının işyerinde ruhsatsız olarak ekmek ürettiğinin tespit edilmesi üzerine 04.03.2020 tarihinde imalat ruhsatının iptal edildiği anlaşılmaktadır.

I-USUL YÖNÜNDEN
Davalı idareler tarafından, iptali istenen yönetmeliğin ekmek fırını işletme ruhsatı verilmesine dair şartları düzenleyen hükümlerinin davacıya uygulanmadığı, davacının ekmek üretmek için için talebinin bulunmadığı,davacı hakkında ruhsat olmadan ekmek üretme sebebiyle idari işlem tesis edildiği, davacıya uygulanan işlemin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesi olduğu ileri sürülerek davanın düzenleyici işlemlerin iptali istemine yönelik kısmının öncelikle menfaat yokluğu ve süre aşımı sebebiyle reddine karar verilmesi gerektiği yönünde savunmada bulunulmuş ise de; davacı hakkında bir idari işlem tesis edilebilmesi için davacının mutlaka başvurusunun bulunması şart olmayıp İdarece kendiliğinden de davacının menfaatini etkileyen bir idari işlemin tesis edilmesi mümkündür. Dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin belge üzerine idarece " "İşbu ruhsat; iş yerinde ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kayıt ve şartı ile düzenlenmiştir." şeklinde kayıt düşülerek davacıya ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı için işyerinin ekmek fırını olarak işletilmesine izin verilmediği dikkate alındığında tesis edilen işlemin davacının menfaatini ihlal ettiği açık olduğundan, davacının dava konusu ekmek imalatı için işyerlerinde aranacak şartları düzenleyen yönetmelik hükümlerinin iptalini istemekte menfaatinin bulunduğu, davanın süresinde açıldığı sonucuna varılmıştır.

II- ESAS YÖNÜNDEN
1- 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile ana Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendine getirilen düzenlemenin incelenmesi:
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasına, 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen (m) bendi ile (öncelikle (l) bendi olarak eklenmiş,03.07.2011 tarih ve 27983 sayılı resmi gazetede yayımlanan 23/5/2011 tarihli ve 2011/1900 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Yönetmeliğinin 1 inci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasına (f) bendi eklenmiş diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiş ve sonrasında (m) bendi olarak değiştirilmiş); "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000’i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip ...market, ...market, ...smarket ve ...market gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" düzenlemesi getirilmiştir.
26.11.2014 tarih ve 29187 sayılı resmi gazetede yayımlanan “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile anılan yönetmeliğin 5. Maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi " Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip ...market, ...market, ...smarket ve ...market gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)," şeklinde değiştirilmiştir.
Dava konusu işlemin işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 26.11.2014 tarih ve 29187 sayılı resmi gazetede yayımlanan “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin yönetmeliğin 5. Maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi dayanak alınarak tesis edildiği, iptali istenen 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile ana Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendine getirilen düzenlemenin işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunmadığı, bu durumda anılan yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasına, 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen (m) bendinin iptali istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/10/2020 tarih ve E.2019/1343:K.2020/1792 sayılı bir kararında da, idari işlem tarihi itibariyle yürürlükten kalkmış olan yönetmelik hükmünün iptali istemi hakkında, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Daire kararının onanmasına karar verilmiştir.)
Her ne kadar; davacı tarafından, dava konusu bireysel işlemlerin dayanağı olan 26.11.2014 tarih ve 29187 sayılı resmi gazetede yayımlanan “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik anılan yönetmeliğin 5. Maddesinin 1. Fıkrasının (m) bendinin iptali istenilmemiş ise de, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrasında yer alan, düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı yolundaki hüküm ile idari yargı mercilerine bireysel işlemlerin yargısal denetiminde, bu işlemlerin dayanağını oluşturan ikincil nitelikteki düzenleyici işlemleri ihmal etme yetkisi tanınmıştır. Bu kapsamda dava konusu bireysel işlemin hukuka uygunluk denetiminin yapılabilmesi için 26 Kasım 2014 tarih ve 29187 sayılı resmi gazetede yayımlanan yönetmelik ile değişik “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5/1-m bendinin hukuka uygun olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56. maddesinde" Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.
Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir..." hükmüne,17/06/1989 tarih ve 20198 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,b) Çevre kirliliğine yol açmamak,c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü yer almıştır.
1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 269. Maddesine paralel olarak düzenlenen ve dava konusu Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4/1-e bendinde yer alan, "e) Üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese: Meskenlerin yanında açılabilmekle beraber yalnız sıhhî nezarete tabi tutulması gereken işyerlerini, ... ifade eder." tanımı incelendiğinde, bu müesseselerin meskenlerin yanında kurulabilmesine izin verildiği, bu iznin ise aynı bina içinde kurulabilme iznini içermediği, aksine özellikle meskenler (konut,yerleşim alanı) yönünden halk sağlığı ve güvenliği amacıyla bir kısıtlama getirildiği anlaşılmaktadır. Açılacak ekmek fırınlarının, ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması koşulunun, Üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese tanımı ile çelişmediği, aksine, aynı gerekçelerle, tanıma uygun şekilde halk sağlığı ve güvenliği için düzenleme yapıldığı sonucuna varılmaktadır.
Dava konusu edilen düzenlemeyle ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda olması düzenlemesi getirilmiş, bu konuda alışveriş merkezleri bünyesinde belli bir alana sahip marketlerde bulunan fırınlar, düzenlemeden istisna tutulmuştur.
Anılan yönetmelik maddesi ile ekmek ve ekmek çeşitlerinin üretiminden tüketicilere ulaşıncaya kadar halk sağlığının ve güvenliği ile çevrenin korunması amacının gerçekleştirilmesi için sağlık ve çevre şartlarına göre belirli standartların sağlanabilmesine yönelik koşullar getirildiği, bu tür işyerlerinin kamu sağlığı ve güvenliği bakımından müstakil bina ve ayrık nizamda bulunması koşulu getirilerek de kamu yararının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, kamu yararını gözetmek ve kamu düzenini sağlamakla görevli bulunan idarenin, ekmek fırınlarının konutların altında veya uygunsuz yapılarda faaliyet göstermesini, ekmek fırınlarının yaydıkları yüksek ısı sebebiyle binanın yapı taşıyıcı sistemine zarar vermesini önlemek ve belli bir standart dahilinde hizmet vermelerini sağlamak ve böylece halk sağlığı ve güvenliğinin korunması amacıyla "ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması" yolunda yapılmış olan düzenlemede kamu yararına, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu Yönetmelik'in Ek-2 cetvelinin (C) bölümünün 6.19 no'lu sırasında yer alan düzenlemenin iptali istemi yönünden yapılan incelede:
Yönetmelik'in "Gayrisıhhi Müesseseler Listesi" başlıklı Ek-2 cetvelinin (C) bölümünün dava konusu 6.19 no'lu sırasında ise, "Değişik: 19/3/2007-2007/11882 K.) Günlük üretimi 1000 kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² olması zorunlu yerler, " üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler arasında sayılmıştır.
Dava konusu Yönetmelik'te ekmek fırını veya diğer gayrisıhhî müesseseler, belirli ölçütlere göre birinci, ikinci ya da üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak sınıflandırılmıştır. Ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten iş yerlerinin sınıflandırılmasında, iş yerinin yüz ölçümü ve günlük üretim kapasitesi ölçüt olarak belirlenmiştir. İş yerinin yüz ölçümü; bulunduğu ilin büyükşehir olup olmaması, köy, belde veya ilçe sınırlarında olup olmamasına göre değişiklik göstermektedir.
İdarece, ülke genelindeki iş yerlerine yönelik belirli standartlar oluşturulurken, bu standartların belli ölçütler esas alınarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu standartlar, iş yerindeki faaliyetin konusu, bulunduğu yerleşim yerinin nüfusu, yoğunluğu, yönetimsel yapısı ve benzeri ölçütler göz önüne alınarak belirlenebilir.
Yönetmelik'te ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üretilen iş yerleri ikinci ya da üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak ayrılmıştır. Bu iş yerlerinin ikinci sınıf gayrisıhhî müessese olarak nitelendirilebilmesi için günlük üretimin 1.000 kg/gün ve üzerinde olması, iş yerinin asgari yüksekliğinin 3,5 metre olması ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 400 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 300 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 250 m² ve üzeri genişlikte olması gerekmektedir. Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak nitelendirilebilmesi için ise günlük üretimin 1.000 kg/günden az olması, iş yerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² genişlikte olması gerekmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu iş yerlerinin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese ölçütlerini taşımaması hâlinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alabilmesi mümkün değildir.
Görüldüğü gibi ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üretilen iş yerlerinin sahip olması gereken asgari şartlar ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Yerleşim yerinin büyüklüğüne bağlı olarak ihtiyaç arttıkça bu iş yerlerinin sağlaması gereken m² şartı da artmaktadır. Bu durumda, idarece iş yerlerine yönelik belirli bir standart oluşturulmasında kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacı adına düzenlenen "unlu mamulleri imalatı" faaliyet konulu, … tarih ve … sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının açıklama kısmında yer alan "İşbu ruhsat; iş yerinde ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kayıt ve şartı ile düzenlenmiştir." ibaresinin iptali istemi yönünden yapılan incelemede;
26.11.2014 tarih ve 29187 sayılı resmi gazetede yayımlanan “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen anılan yönetmeliğin Geçici 3. maddesinde "Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." hükmüne yer verilmiştir.
Bu düzenleme ile, söz konusu yönetmelik maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapı ruhsatını ve yapı kullanma izin belgesini "konut ve fırın" şeklinde alan ve tapu senedine işleten taşınmaz malikleri yönünden ekmek fırının ayrık nizamda müstakil binada bulunması şartı aranmayacağı belirtilerek kazanılmış hakları korunmuştur.
Öte yandan, dava konusu düzenleme yürürlüğe girmeden önce, yürürlükte bulunan mevzuata göre yapı kullanma izni belgesi ve tapu senedinde "fırın" niteliği bulunan bir taşınmazda davacı tarafından alınmış iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığından, anılan taşınmazın ekmek fırını olarak faaliyet göstermesi bakımından kazanılmış hakkının varlığından söz edilemez.
Davacının ekmek imalatı için de ruhsat verilmesi gerektiğini ileri sürdüğü belirtilen adresteki toplam 85 m² büyüklüğündeki işyeri, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5/1-m ve Yönetmeliğe ekli Ek-2 cetvelinin (C) bölümünün 6.19 no'lu sırasında yer alan düzenlemelerde belirtilen, özel olarak bu amaca tahsis edilmiş müstakil bina olma ve iş yerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m² olma şartlarını taşımadığı anlaşıldığından dava konusu bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
1. 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değişik İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinin iptali istemi yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığına,
2.Dava konusu Yönetmelik'in"Gayrisıhhi Müesseseler Listesi" başlıklı Ek-2 cetvelinin (C) bölümünün 6.19 no'lu sırasında yer alan düzenlemenin iptali istemi yönünden davanın reddine,
3.17/01/2020 tarih ve 34694 sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının açıklama kısmında yer alan "İşbu ruhsat; iş yerinde ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kayıt ve şartı ile düzenlenmiştir." ibaresinin iptali istemi yönünden davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 29/10/2021 tarih ve 31643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2. maddesi uyarınca davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığındaki "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirilmesi nedeniyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı şeklinde düzeltilerek, süre ve ehliyet itirazı yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
İstanbul ili, Esenler ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde yer alan bodrum kısmı 55 m², üst kısmı 30 m² olmak üzere toplam 85 m² alanıı bulunan ve "ofis ve işyeri" olarak yapı kullanım izin belgesi bulunan işyeri için Esenler Belediye Başkanlığı tarafından davacı adına düzenlenen … tarih ve … sayılı "unlu mamulleri imalatı" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının açıklama kısmında "İşbu ruhsat; iş yerinde ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kayıt ve şartı ile düzenlenmiştir." ibaresine yer verilmiştir.
Bunun üzerine, bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." kuralına yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "d) İkinci sınıf gayrisıhhî müessese: Müessesenin faaliyeti gerektirdiği takdirde meskenlerden ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerden, inceleme kurulunca teklif edilip yetkili idare tarafından uygun görülecek bir mesafede faaliyette bulunması gereken işyerlerini, e) Üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese: Meskenlerin ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerin yakınında kurulabilmekle birlikte sıhhi yönden denetim altında bulundurulması gereken işyerlerini, ... ifade eder" düzenlemesine yer verilmiş iken, 13/04/2007 tarih ve 26492 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müessesenin tanımı değiştirilmiş ve "d) İkinci sınıf gayrisıhhi müessese: Meskenlerden mutlaka uzaklaştırılması gerekmemekle beraber izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gereken işyerlerini, e) Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese: Meskenlerin yanında açılabilmekle beraber yalnız sıhhî nezarete tabi tutulması gereken işyerlerini, ...ifade eder" düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan değişikliğin (e) bendinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 21/04/2009 tarih ve E:2007/9829, K:2009/2682 sayılı kararıyla, "idarelerin daha önce yaptıkları düzenlemeleri hukuken geçerli sebeplerle (üst normlardaki, sosyal ve iktisadi koşullardaki değişiklikler gibi) değiştirebileceği, insan sağlığı ve çevreyle ilgili konularda yapılacak olan değişiklikliklerde Anayasanın 56. maddesi hükmünün öncelikle gözönünde tutulması, önceki düzenlemelerde yer alan tanımlamalarda daraltıcı düzenlemelere gidilmesi halinde, bunu hukuken haklı kılabilecek gerekçelerin kesinlikle ortaya konulması gerektiği; gayrisıhhi müesseseler ile insan sağlığı ve çevre ilişkisinde önceliğin insan sağlığı ve çevrenin korunması olduğu, bu hususun bu konudaki idari düzenlemelerin ortak amacını oluşturması gerektiği, dava konusu Yönetmelik değişikliği ile önceki düzenlemenin aksine "insan ikametine mahsus diğer yerlerde" gayrisıhhi müesseselerin kurulabilmesine, müesseseler arasında hiçbir ayrım yapılmaksızın olanak sağlandığı ve davalı idare tarafından da bu konudaki değişikliğe ilişkin hukuken geçerli bir açıklamada bulunulmadığının anlaşıldığı; bu itibarla, insan sağlığını ihlal edici nitelikte bulunan söz konusu bu değişiklikte hukuka uyarlık görülmediği" gerekçesiyle, 13/04/2007 tarih ve 26492 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesinde yer alan üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseselerin tanımına ilişkin düzenlemenin iptaline karar verilmiş, bu karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01/04/2013 tarih ve E:2009/1661, K:2013/1164 sayılı kararıyla onanmış, daha sonra, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile "d) İkinci sınıf gayrisıhhi müessese: Konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmeyen, bununla birlikte müessesenin faaliyetinin gerektirdiği durumlarda izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin esenlik ve istirahati hususunda konumu, tesisatı ve vaziyeti itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gerekli müesseseleri, e) Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese: Konutların ve insan ikametine mahsus diğer yerlerin yanında açılabilmesi için sıhhî nezarete tabi tutulması yeterli olan müesseseleri," şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması," işyeri ruhsatı verilmesi için aranan genel şartlar arasında sayılmıştır. Anılan Yönetmelik maddesine, 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le (m) bendi eklenmiş ve "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000’i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip ...market, ...market, ...smarket ve ...market gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)," düzenlemesi getirilmiştir.
Yönetmelik'in 5. maddesine eklenen (m) bendinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla, anılan madde hükmünün hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi üzerine, 26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le bu bent, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip ...market, ...market, ...smarket ve ...market gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde yeniden düzenlenmiş olup, geçici 3. maddesi ile de "(Ek: 10/11/2014-2014/7002 K.) Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." düzenlemesi getirilmiştir.
Yönetmelik'in "Gayrisıhhi Müesseseler Listesi" başlıklı Ek-2 cetvelinin (B) bölümünün 6.15 nolu sırasında, "(Değişik: 19/3/2007-2007/11882 K.) Günlük üretimi 1.000 kg/gün ve üzeri ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten, asgari yüksekliği 3,5 metre ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 400 m2; büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 300 m2; köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 250 m2 ve üzeri genişlikteki yerler" ikinci sınıf gayrisıhhî müessese; cetvelin (C) bölümünün 6.19 nolu sırasında ise, "Değişik: 19/3/2007-2007/11882 K.) Günlük üretimi 1000 kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100m² olması zorunlu yerler," üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseler arasında sayılmıştır.
Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le ana Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (m) bendi hakkında verdiği iptal kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 tarih ve E:2014/3722, K:2015/5499 sayılı kararı ile bozulmuş, Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 tarih ve E.2019/914, K:2019/7372 sayılı kararıyla bozmaya uyularak davanın reddine karar verilmiştir.
Dava konusu Yönetmelik'in incelenmesi:
Dava konusu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinin incelenmesi;
Yukarıda yer verilen Kanun maddesinde idareye, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunmasıyla ilgili düzenlemelere aykırı davranmama şeklindeki genel ölçütlere göre işyeri açma ve çalışma izni verilmesine ilişkin bir yönetmelik ile esasların belirlenmesi konusunda idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
Yukarıda yer verildiği üzere, dava, ana Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendindeki düzenlemenin 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı şekline karşı açılmış ise de; bu bendin, 26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le değiştirilerek yeniden düzenlendiği, düzenlemenin dava tarihi itibarıyla yürürlükteki şekliyle davacının durumunda hukuki bir değişiklik meydana getirmediği, kamu yararını gözetmek ve kamu düzenini korumakla görevli idarenin, ekmek ve ekmek çeşitlerinin üretiminden tüketicilere ulaşıncaya kadar, halk sağlığı ve güvenliğinin korunması amacıyla, sağlık ve çevre koşullarına göre bir standart oluşturulmasına yönelik olarak yaptığı düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Ek-2 cetvelinin (C) bölümünün 6.19 no'lu sırasında yer alan düzenlemenin incelenmesi;
Yönetmelik'te ekmek fırını veya diğer gayrisıhhî müesseseler, belirli ölçütlere göre birinci, ikinci ya da üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak sınıflandırılmıştır. Ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten iş yerlerinin sınıflandırılmasında, işyerinin yüz ölçümü ve günlük üretim kapasitesi ölçüt olarak belirlenmiştir. İşyerinin yüz ölçümü; bulunduğu ilin büyükşehir olup olmaması, köy, belde veya ilçe sınırlarında olup olmamasına göre değişiklik göstermektedir.
İdarece, ülke genelindeki işyerlerine yönelik belirli standartlar oluşturulurken, bu standartların belli ölçütler esas alınarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu standartlar, işyerindeki faaliyetin konusu, bulunduğu yerleşim yerinin nüfusu, yoğunluğu, yönetimsel yapısı ve benzeri ölçütler göz önüne alınarak belirlenebilir.
Yönetmelik'te ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üretilen işyerleri ikinci ya da üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak ayrılmıştır. Bu işyerlerinin ikinci sınıf gayrisıhhî müessese olarak nitelendirilebilmesi için günlük üretimin 1.000 kg/gün ve üzerinde olması, iş yerinin asgari yüksekliğinin 3,5 metre olması ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 400 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 300 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 250 m² ve üzeri genişlikte olması gerekmektedir. Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak nitelendirilebilmesi için ise günlük üretimin 1.000 kg/günden az olması, işyerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² genişlikte olması gerekmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu işyerlerinin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese ölçütlerini taşımaması hâlinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı alabilmesi mümkün değildir.
Görüldüğü gibi ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üretilen işyerlerinin sahip olması gereken asgari şartlar ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Yerleşim yerinin büyüklüğüne bağlı olarak ihtiyaç arttıkça bu işyerlerinin sağlaması gereken m² şartı da artmaktadır.
Bu durumda, idarece işyerlerine yönelik belirli bir standart oluşturulmasında kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu bireysel işlemin incelenmesi:
Yukarıda yer verilen Yönetmelik düzenlemesi gereği özel yapı şeklini gerektiren ekmek fırını için işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenebilmesi ekmek fırını için yapı kullanım izin belgesinin alınmış olması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, İstanbul ili, Esenler ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde yer alan bodrum kısmı 55 m², üst kısmı 30 m² olmak üzere toplam 85 m² alanı bulunan ve "mesken, ofis ve işyeri" olarak yapı kullanım izin belgesi bulunan yapıdaki işyeri için Esenler Belediye Başkanlığı tarafından davacı adına düzenlenen … tarih ve … sayılı "unlu mamulleri imalatı" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının açıklama kısmında "İşbu ruhsat; işyerinde ekmek ve ekmek çeşitleri imalatı yapmamak kayıt ve şartı ile düzenlenmiştir." şeklindeki ibarede de dayandığı mevzuat düzenlemelerine ve hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 15/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.