DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5561 E.  ,  2024/8151 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5561
Karar No : 2024/8151

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... Gıda Turizm ve Organizasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, ... Mahallesi, ... Çiftliğinde bulunan, ... ada önündeki (... ve ... sayılı parsellerin arasındaki) taşınmazın 552,00 m²'lik kısmının restoran ve çay bahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 16/06/2014-02/03/2018 tarihleri arasındaki dönem için davacı şirketten 203.544,33 TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin düzenlenen...tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile Mahkemelerince hükme esas alınmaya yeterli görülen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, Hazineye ait taşınmazın 552,00 m²'lik kısmının uyuşmazlık konusu dönemde davacı şirket tarafından fuzulen işgal edilmesi nedeniyle toplam 152.820,70 TL ecrimisil bedeli istenebileceği, bu durumda, dava konusu işlemin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 50.723,63 TL'lik kısmının iptaline, 152.820,70 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Davacı tarafından, daha önce aynı yere ilişkin Ataşehir Belediyesine ecrimisil bedeli ödendiği, dava konusu işlem ile mükerrerliğe sebebiyet verildiği, bakılan davanın anılan Belediyeye ihbar edilmesi gerektiği, 2016 yılından sonra söz konusu taşınmazın kullanılmadığı, tahakkuk ettirilen ecrimisil miktarının fahiş olduğu, temyiz isteminin kabulü ile eksik inceleme sonucu verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, temyiz isteminin kabulü ile kararın aleyhe kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde; "Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı" hükmü düzenlenmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde; "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.
Öte yandan; 2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak, ecrimisil idarece tespit edilir ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanır." hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın idarenin bu taşınmazdan işgalden önceki haliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." hükmü yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca imar plânlarında umumi hizmetlere ayrılan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde sayılan (otopark, yol ... gibi) yerlerin belediyelerin hüküm ve tasarrufuna girdiği tarihten itibaren, bu yerleri kullanan işgalcilerden 5393 sayılı Kanun'un 15. ve 2886 sayılı Kanun'un 75. maddelerine istinaden belediyeler tarafından ecrimisil istenebileceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının dava konusu taşınmaza ilişkin daha önce Ataşehir Belediyesine ecrimisil bedeli ödemesi yaptığı iddiasında bulunduğu, ecrimisil ihbarnamesinde taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunun belirtildiği, düzenlenen bilirkişi raporunda taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planında park ve rekreasyon alanında kaldığı bilgisine yer verildiği, davalı idarenin temyiz dilekçesi ekinde sunduğu ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme komisyon kararında ve buna esas alınan 19/09/2018 tarihli raporda da söz konusu taşınmazın imar planında park ve rekreasyon alanında kaldığının belirtildiği, dava konusu işlemin ise davalı İstanbul Valiliğince düzenlendiği görülmüştür.
Bu durumda, İdare Dava Dairesince, uyuşmazlık konusu taşınmazın mülkiyet durumu araştırılarak, taşınmazın davalı idarenin mi yoksa Ataşehir Belediyesinin mi hüküm ve tasarrufu altında bulunduğu, dolayısıyla ecrimisil isteme yetkisinin kime ait olduğu hususunun netleştirilmesi ve sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, yeniden verilecek kararda, ecrimisil hesaplaması yapılması gerekir ise, davacının daha önce Ataşehir Belediyesine itirazsız bir şekilde ödediği ecrimisil bedellerindeki birim bedelin, yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle uyarlanarak dikkate alınması gerektiği tabiidir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 31/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.