DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/13414 E.  ,  2024/1944 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13414
Karar No : 2024/1944

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Manisa İli, Saruhanlı İlçesi, … Mahallesinde bulunan, davacı şirketin işlettiği, kanatlı hayvan kesiminin yapıldığı işletmeye ait Deşarj Kalite Kontrol ruhsatının, MASKİ Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin 26. maddesinin 2. fıkrası uyarınca iptal edilmesine ilişkin Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (MASKİ) Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının … tarihli, … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Manisa ili, Saruhanlı ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan, kanatlı hayvan kesiminin yapıldığı davacıya ait iş yerinde, Saruhanlı Atık Su Arıtma Tesisine gelen tavuk tüyü şikayetlerine istinaden 07/03/2022 tarihinde yapılan denetim üzerinde tutulan tutanakta, tüy toplama yerlerinde kullanılan pompalarda yaşanan sıkıntılardan dolayı taşma yaşandığı ve tüylerin bu vasıtayla kanalizasyon hattına gittiği ve analiz için numune alımının yapıldığı tespitlerine yer verildiği, 14/03/2022 ve 23/03/2022 tarihlerinde şikayetlerin devam etmesi üzerine yeniden işletmeye gidildiği ve gerekli uyarıların yapıldığı, 29/03/2022 tarihinde yapılan denetim üzerine tutulan tutanakta, kanal bağlantı noktası öncesindeki bacadan anlık numune alımının yapıldığı tespitine yer verildiği, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısıyla, MASKİ Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin 26/2. maddesi uyarınca 2 ay süre verilerek 29/05/2022 tarihine kadar gerekli revizyon çalışmalarının yapılması gerektiğinin davacıya bildirildiği, 30/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen denetimde tutulan tutanakta, işletmede döner eleğin faaliyete geçtiği ve arıtmanın çalışır vaziyette olduğu tespitlerine yer verildiği ve yine analiz için numune alımının gerçekleştirildiği, bu tespitlerden hareketle 29/03/2022 ve 30/05/2022 tarihlerinde iki defa doğrudan deşarj yapıldığı gerekçesiyle anılan Yönetmeliğin 26/2. maddesi uyarınca dava konusu işlemle davacıya ait 175 nolu Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatının iptaline karar verildiği, bu işlemin tebliği üzerine de bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı, MASKİ Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca, doğrudan deşarj yapıldığı gerekçesiyle deşarj kalite kontrol ruhsatının iptaline karar verilebilmesi için, ilk denetimde doğrudan deşarj yapıldığının tespiti üzerine, 2 aya kadar verilecek süre sonunda aynı yıl içinde yapılacak ikinci denetimde de yine doğrudan deşarj yapıldığının tespit edilmesi gerektiği, davalı idare personelince gerçekleştirilen 29/03/2022 tarihli denetim neticesinde tutulan tutanakta, sadece kanal bağlantı noktası öncesinde bacadan anlık numune alımının yapıldığı tespitine yer verildiği, verilen iki aylık süre sonunda yine davalı idare personelince gerçekleştirilen 30/05/2022 tarihli denetim neticesinde düzenlenen tutanakta ise, işletmedeki döner eleğin faaliyete geçtiği ve arıtmanın çalışır vaziyette olduğu tespitlerine yer verildiği, bu durumda; davalı idare personelince gerçekleştirilen ve dava konusu işleme dayanak alınan 29/03/2022 tarihli denetimde davacıya ait işletmede doğrudan deşarj yapıldığı yönünde bir tespitte bulunulmaması; 30/05/2022 tarihinde yapılan denetimde ise arıtmanın çalışır vaziyette olduğu tespitine yer verilmesi karşısında, davacının aynı yıl içinde iki defa doğrudan deşarj yaptığı gerekçesiyle deşarj kalite kontrol ruhsatının iptaline dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olarak verildiği, davacı şirketin 20/03/2019 tarihli başvurusuna istinaden 25/03/2019 tarihinde yerinde yapılan teknik inceleme ile 04/04/2019 ve 09/04/2019 tarihlerinde alınan atıksu numunelerinin akredite laboratuvarda yapılan analizlerine istinaden Gıda Sanayi- Et İşleme (kesim hariç) sektöründe faaliyeti için Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı düzenlendiği, daha sonra tavuk kesim faaliyetine de başlandığından yapılan başvuru üzerine, 17/04/2020 tarihinde yerinde yapılan teknik inceleme ve 17/04/2020 ile 20/04/2020 tarihlerinde alınan atıksu numunelerinin akredite laboratuvarda yapılan analizlere istinaden Gıda Sanayi- Tavuk Kesim Yerleri sektöründeki faaliyeti için … tarihli, … sayılı yazı ekinde 175 sayılı yazı ekinde Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatının düzenlendiği, Genel Müdürlüklerine gelen Saruhanlı Atıksu Arıtma Tesisine ilişkin tavuk tüyü şikayetleri üzerine, bölgede tavuk kesimi faaliyeti sürdüren tek işletme olan davacı şirkete 29/03/2021 ve 21/10/2021 tarihlerinde yapılan denetimde tavuk tüylerinin kanalizasyona verildiğinin tespit edildiği, Saruhanlı Atık Su Arıtma Tesisine gelmeye devam eden ve tesisisin arıtma verimini olumsuz etkileyen kirlilik, tavuk tüyü ve koyu renkte giriş suyu nedeniyle tesise bağlantısı olan kanalizasyon bağlantı hatlarının takip edilerek yine davacı şirkete ait işletmeye ulaşıldığı, bu tespit üzerine 07/03/2022 tarihinde yapılan denetimde tüy seperatöründeki pompa arızası nedeniyle atık suların taştığı ve arıtılmadan kanalizasyona deşarj edildiğinin görüldüğü, işletmenin parsel bacasından alınan numunenin analizi sonucunda, deşarj edilen suyun, MASKİ Atık Suların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinde yer alan sınır değerlerin üzerinde kirliliğe sahip olduğunun görüldüğü, işletme yetkilisince tüy toplama bölümünde revizyon yapılacağının belirtildiği, tavuk tüyü ve farklı karakterdeki atık su girişinin devam etmesi ve son alınan numunede KOİ parametresinin limit değer üzerine olması nedeniyle işletmeye 14/03/2022 ve 23/03/2022 tarihinde de denetimler gerçekleştirildiği, tesisten kanalizasyon sistemine giren atık suyun, Yönetmelikte yer verilen deşarj limitlerini sağlaması gerektiği hususunda uyarılarda bulunulduğu, Saruhanlı Atık Su Arıtma Tesisi giriş suyunda aynı problemlerin artarak devam etmesi nedeniyle 29/03/2022 tarihinde tekrar denetim gerçekleştirildiği ve tesisin ana kanalizasyon şebekesine bağlantı noktasından numune alındığı ve çıkan sonucun Yönetmelikte yer verilen sınır değerlerin üzerinde parametreler içermesi üzerine, işletmeye MASKİ Atık Suların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin 26. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 2 (iki) ay süre verildiği, 29/05/2022 tarihine kadar atıksu arıtma tesisinde gerekli revizyon çalışmalarının yapılması gerektiğinin bildirildiği, verilen süre içerisinde herhangi bir olumlu dönüş olmadığı, şikayetlerin de devam ediyor olması nedeniyle 30/05/2022 tarihinde işletmeye denetim yapıldığı, şebeke bağlantı noktasından numune alındığı, yine deşarj limitlerinin sağlanamadığının görüldüğü, bunun üzerine … tarihli, … sayılı yazı ile Yönetmeliğin 26. maddesinin 2. fıkrası uyarınca işletmenin Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatının iptal edildiği, kanalizasyon şebekesi sonlandırılıncaya kadar kendilerine KYB tahakkuk ettirileceği bilgisinin verildiği, her ne kadar davacı tarafından ilk denetimin yapıldığı tarihten itibaren gerekli tüm önlemlerin alındığı iddia edilse de yapıldığı belirtilen iyileştirmelerin analiz sonuçlarına yansımadığı, atık suların tamamının atık su arıtımına tabi tutulduktan sonra kanala deşarj edilmesi ile bir kısım atık suların atık su arıtma sistemine girmeksizin doğrudan yada dolaylı olarak deşarj edilmesinin farklı olduğu, bu nedenle somut uyuşmazlığa 22. maddenin değil 26. maddenin uygulanması gerektiği, verilen süre içerisinde gerekli düzeltmelerin yapılmadığı, işletmenin kanalizasyon şebekesine bağlantı yapma hak ve mecburiyetlerinin olduğu ve Yönetmelikte belirtilen şartları sağlamasının gerektiği, dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü ve Sekizinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanununun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı şirkete ait işletmenin 20/03/2019 tarihli başvurusuna istinaden 25/03/2019 tarihinde yerinde yapılan teknik inceleme ile 04/04/2019 ve 09/04/2019 tarihlerinde alınan atıksu numunelerinin akredite laboratuvarda yapılan analizlerine istinaden, işletmenin Gıda Sanayi- Et İşleme (kesim hariç) sektöründe faaliyeti için Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı düzenlenmiş, daha sonra tavuk kesim faaliyetine de başlandığı belirtilerek yapılan başvuru üzerine, 17/04/2020 tarihinde yerinde yapılan teknik inceleme ve 17/04/2020 ile 20/04/2020 tarihlerinde alınan atıksu numunelerinin akredite laboratuvarda yapılan analizlere istinaden, işletmenin Gıda Sanayi- Tavuk Kesim Yerleri sektöründeki faaliyet için … tarihli, … sayılı yazı ekinde
175 sayılı yazı ekinde Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı düzenlenmiş, Saruhanlı Atıksu Arıtma Tesisine gelen tavuk tüyü ve renk değişiliği şikayetleri üzerine davacı şirkete ait işletmeye 29/03/2021 ve 21/10/2021 tarihlerinde, 07/03/2022, 14/03/2022 ve 23/03/2022, 29/03/2022, 30/05/2022 tarihlerinde gerçekleştirilen denetimler sonrasında … tarihli, … sayılı işlem ile MASKİ Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin 26. maddesi uyarınca davacı işletmenin Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı iptal edilmiş, kanalizasyon şebekesi sonlandırılıncaya kadar kendilerine KYB tahakkuk ettirileceği bilgisi verilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." düzenlemesine ; "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinde; " Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri, atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler... Atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluşlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bunların dışında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananlar sorumludur..." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava konusu işlemin dayanağı olan işlem; 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 19. ve 20. maddelerine dayanılarak hazırlanmış olan Manisa Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) Genel Müdürlüğü Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği hükümlerine göre tesis edilmiş olup; anılan Kanunun "Zararlı suların tasfiyesi" başlıklı 19. maddesinde; "İSKİ, fabrika, hastane ve diğer özellik gösteren su tüketim yerlerinden gelen kullanılmış suların kanalizasyon şebekesine verilmeden önce gerekiyorsa özel olarak tasfiyesini isteme hakkına sahiptir.
Bu kuruluş yada kurumlar İSKİ'ce tespit edilecek süre içerisinde özel tasfiyeyi yapmadıkları takdirde, diğer kanunlardaki müeyyideler saklı kalmak üzere İSKİ gerekli tesis ve işleri yapar ve giderlerini %50 fazlasıyla ilgililerden tahsil eder. " düzenlemesine, "Kanalizasyon şebekesine verilemeyecek maddeler" başlıklı 20. maddesinde ise; "Kanalizasyon şebekesine verilmesi sakıncalı maddeler ile içme suyu alınan havzaların korunması için gereken tedbir ve düzenlemeler, 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri çerçevesinde Çevre ve Orman Bakanlığının uygun görüşü alınarak Genel Müdürlükçe çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Manisa Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) Genel Müdürlüğü Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik, atıksu kaynaklarının kanalizasyon sistemine bağlanmalarına, vidanjör ve benzeri bir araç ile taşınarak atıksuların kanalizasyon sistemine veya atıksu arıtma tesislerine boşaltılmalarına ve atıksu alt yapı tesislerinin korunmasına ilişkin yapılacak yöntem, kısıtlama, izleme ve denetim ile ilgili usul ve esasları belirlemeyi amaçlar.
(2) Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün (MASKİ) Kuruluş Kanunu ile tanımlı ve sınırlı görev ve yetki alanı içinde halen mevcut ve yeni kurulacak olan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı veya işletme izni almış ya da almamış atıksu toplama sistemine ve/veya kanalizasyona bağlantı yapan/yapacak olan bütün atıksu kaynakları ile idarenin sorumluluk alanında bulunan kanalizasyona bağlantı yapan/yapacak olan tüm kamu kurum ve kuruluşları için yapılacak izleme ve denetleme esas, usul ve kısıtlamalarını kapsar.
" düzenlemesine, "Genel hedefler ve esaslar" başlıklı 4. maddesinde "(1) Çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi gayesiyle karar ve tedbirlerin alınması ve uygulanmasında; insan ve diğer canlı varlıkların sağlığının korunması ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ‘Bugünkü ve gelecek kuşakların, sağlıklı bir çevrede yaşamasını güvence altına alan çevresel, ekonomik ve sosyal hedefler arasında denge kurulması esasına dayalı kalkınma ve gelişmeyi ifade eder.’ şeklinde tanımlanmış sürdürülebilir kalkınma hedefine ulaşma gayretlerine olumlu ve olumsuz etkileri ile fayda ve maliyetleri dikkate alınarak, kısa ve uzun vadeli değerlendirmelerin yapılması esastır... (5) Kanalizasyon şebekesi bulunan yerlerde her atıksu kaynağının kanalizasyon şebekesine bağlanması bu Yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde bir hak ve zorunluluktur. Kanalizasyona bağlantı yapılamaması durumunda 2872 sayılı Çevre Kanunu ve buna dayanılarak çıkarılan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde işlem yapılır... (7) Kanalizasyon şebekesinin tahribine, bozulmasına veya kullanılmamasına sebep olan, alıcı ortamın dolayısıyla çevrenin kirlenmesine yol açan yüzey veya yeraltı su kaynaklarının kirlenmesine sebep olan veya böyle bir neticenin doğmasına sebep olabilecek faaliyetlerin tespiti halinde bu faaliyetlerin durdurulması, engellenmesi veyahut ortadan kaldırılması için gerekli tedbirlerin alınması İdarenin sorumluluğu altındadır..." düzenlemesine, Yönetmeliğin "Sorumluluk" başlıklı 5. maddesinde; "MASKİ Kuruluş Kanunu hükümlerine göre, şehrin faydalandığı su kaynaklarının korunması ve mesuliyet alanındaki diğer su kaynaklarının (göl, akarsular ve yeraltı suları vb.) kullanılmış sular ve endüstri atıkları ile kirletilmemesi için mevcut ve yeni kurulacak bütün endüstri kuruluşlarının ihtiyacı olabilecek foseptik, ön arıtma ve/veya arıtma tesisleri kurmalarını öngörür ve bu Yönetmelikteki esaslar dahilinde mecburi kılar. Ayrıca, tüm endüstri/işletmeler bu tesisleri çalıştırmak ve arıtma tesisi çıkış suyu değerlerini İdare bu Yönetmelikte belirlenen kanalizasyon şebekesine deşarj edilecek atıksularda sağlanması gereken sınır değerlere indirmek ve sağlamakla yükümlüdürler." düzenlemesine, Yönetmeliğin "Yaptırımlar" başlıklı 26. maddesinin 2. fıkrasında; "Arıtma tesisini çalıştırmayan ve/veya endüstri menşeli atıksuların arıtmadan, doğrudan ve/veya dolaylı yollarla kanalizasyon şebekesine deşarj ettiği tespit edilen atıksu kaynaklarına tespit tarihinden itibaren 2(iki) aya kadar süre verilir. Bu süre sonunda arıtma tesisinin revizyonu gerekli görülmez ise öncelikle su ve kanal bağlantıları iptal edilerek ilgili mercilere bildirilir ve tespit tarihinden itibaren uygunluğu tespit edilinceye veya faaliyetine son verilinceye kadar KYB tahakkuku yapılır ve Imax değerleri uygulanır. Ayrıca, (atıksu bedeli x 100 x Imax) üzerinden hesaplanan bedel tahakkuk ettirilir. Bir yıl içinde iki defa doğrudan deşarj yapan firmanın DKKR iptal edilerek ruhsat veren birimlere bildirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin, "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde; "Arıtma; Suların, kullanım sonucu, yitirdiği, fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik ve ekolojik özelliklerinin bir kısmını veya tamamını tekrar kazandırabilmek ve/veya boşaltıldıkları alıcı ortamının doğal, fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özelliklerini değiştirmeyecek duruma getirilebilmeleri için uygulanacak her türlü fiziksel, kimyasal ve biyolojik işlem ve prosesleri ifade eder. Bir diğer tabirle de atıksuların alıcı ortama verilmeden önce kirletici özelliklerini müsaade edilebilen alıcı ortam parametre değerlerine indirgeme işlemidir.", "Alıcı ortam; Atıksuların yasa, yönetmelikler ve teknik usuller çerçevesinde deşarj edildiği veya dolaylı olarak karıştığı göl, akarsu ile yeraltı suları gibi yakın veya uzak çevreyi ifade eder.", "Arıtma tesisi; Atıksuların alıcı ortama boşaltılmasından veya herhangi bir taşıma aracı ile alıcı ortama taşınmasından önce önem ve kirlilik yüklerine göre arıtılmaları amacıyla, İdarenin kuracağı veya kirletici kaynaklarından kurulmasını isteyeceği her türlü tesislerdir." "Deşarj; Arıtılmış olsun olmasın, atıksuların doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama (sulamadan dönen drenaj sularının kıyıdan veya uygun mühendislik yapıları kullanılarak toprağa sızdırılması hariç) veya sistemli bir şekilde yer altına boşaltılmasını ifade eder.", "Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı; İdare tarafından düzenlenen ve endüstriyel atıksuların kanalizasyon şebekesine bağlanma ve boşaltma şartlarını tespit eden belgeyi,", "Kontrol bacası; Atıksu deşarjlarını kontrol etmek amacıyla numune almak, ölçüm yapmak, atıksu akımını izlemek için içine girilebilir, özel tipleri idarece belirlenecek bacalardır," şekilde tanımlanmış olup, bu tanımlar yer verildiği şekliyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu ile, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerindeki tanımlarla aynı şekilde düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirkete ait işletmenin Gıda Sanayi- Tavuk Kesim Yerleri sektöründeki faaliyeti nedeniyle oluşacak endüstriyel nitelikli atıksularının kanalizasyon şebekesine deşarjı için düzenlenen Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı sonrasındaki faaliyetleri neticesinde; Saruhanlı Atıksu Arıtma Tesisine gelen tavuk tüyü ve renk değişiliği şikayetleri üzerine işletmeye 29/03/2021 tarihinde yapılan denetimde; kesim faaliyetine başlanılmadığı, ancak bir günlük deneme çalışması yapıldığı, tüy separatörünün pompasında meydana gelen arıza nedeniyle tüylerin kanalizasyona gittiği, kısa süre içerisinde işletmenin faaliyete başlayacağı, AAT faaliyeti için bakımların yapıldığı, deneme çalışmasında yaşanılan arıza ve sıkıntılar hakkında gerekli tedbirlerin alındığının yetkili tarafından belirtildiğinin tutanak altına alındığı, 21/10/2021 tarihinde yapılan denetimde; tavuk kesimhanesi olarak faaliyet gösteren işletmede, henüz kesim faaliyeti olmadığı, yaklaşık 1,5-2 ay içerisinde kesim yapılacağının anlaşıldığı, faaliyet başladığında kontrol numunesi alınacağının tutanak altına alındığı, 07/03/2022 tarihinde yapılan denetimde; Saruhanlı AAT'ye tavuk tüyü geldiği yönünde yapılan şikayetler üzerine gidildiği, tüy toplama yerlerinde kullanılan pompalarda yaşanan sıkıntılardan dolayı taşma yaşandığı, tüylerin bu nedenle kanalizasyon hattına gittiğinin beyan edildiği, tüy toplama yerinde revizyon yapılacağı, yeni ekipman geleceği, ayrıca kasa yıkama kısmında da tüy kaçağı olabileceği ve gerekli önlemlerin alınacağının beyan edildiğinin tutanak altına alındığı, işletmeden AKŞDY Ek-1 Gıda Sanayi Tavuk Kesim Yerleri sektöründen ph, AKM, KOİ ve Yağ-Gres parametrelerinin analizi için anlık numune alındığı, yıllık kontrol numunesi alımının işletmeye ait AAT çıkış noktasından yapıldığı belirtilmiştir. Alınan numunenin 14/03/2022 tarihli Atık Su Analiz Raporuna göre, KOİ parametresinin mevzuatın belirlediği limit değerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. 14/03/2022 tarihinde yapılan denetimde; Saruhanlı AAT'ye gelen tavuk tüyü şikayeti üzerine gelinen işletmede, tavuk tüyü ve MASKİ Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği Tablo-1 Limit değerleri geçen atıksu konusunda mevzuatlar çerçevesinde gerekli uyarıların yapıldığı, tavuk tüylerinin kanalizasyon hattına gitmesini önleyici sistemin yapım aşamasında olduğunu belirten işletme yetkilisine geçici çözümün ivedilikle bulunmadığı, deşarjın yapıldığı noktalara, ek elek ve filtre sistemleri yapılabileceğinin belirtildiğinin tutanak altına alındığı, 23/03/2022 tarihinde yapılan denetimde; arıtmadan gelen şikayet üzerine işletmeye gelindiği, mevcut döner eleğin yeterli gelmediği, eleğin büyütüleceğinin belirtildiği, işletme yetkilisine 15 gün süre verildiğinin tutanak altına alındığı, 29/03/2022 tarihinde yapılan denetimde; işletmeden kanal bağlantı noktası öncesindeki bacadan anlık numune alımı yapıldığının tutanak altına alındığı, alınan numunenin 04/04/2022 bitiş tarihli Atık Su Analiz Raporuna göre, KOİ parametresinin, AKM parametresinin ve yağ-gres parametresinin mevzuatın belirlediği limit değerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının 15/04/2022 tarihli, 80121 sayılı yazısı ile davacı şirkete; 29/03/2022 tarihinde alınan atıksu numunesinin analiz raporunda, KOİ ve AKM parametrelerinin MASKİ Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği Tablo-1'de belirtilen deşarj limitlerinin üzerinde olduğunun belirlendiği, Yönetmeliğin 26. maddesinin 2. fıkrası uyarınca tespit tarihi olan 29/03/2022 tarihinden itibaren Kirlilik Yükü Bedeli tahakkuk ettirileceği belirtilerek işletmeye atık su arıtma tesisinde gerekli revizyonların yapılması, Genel Müdürlüklerine yazılı olarak bildirilmesi için 29/05/2022 tarihine kadar süre verildiği, 30/05/2022 tarihinde yapılan denetimde; işletmeye, Saruhanlı Atıksu Arıtma tesisine gelen şikayet üzerine gelindiği, 2 ay süre verilen işletmede döner eleğin faaliyete geçtiği, arıtmanın çalışır vaziyette olduğu, 2 aylık süre sonunda numune alımı yapıldığının tutanak altına alındığı, alınan numunenin, 06/06/2022 bitiş tarihli Atık Su Analiz Raporuna göre, KOİ parametresi ve AKM parametresinin mevzuatın belirlediği limit değerin üzerinde olduğu tespit edilmesi üzerine, 22/06/2022 tarihli, 91427 sayılı dava konusu işlem ile MASKİ Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin 26. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; bir yıl içinde iki defa doğrudan deşarj yapan firmanın Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatının iptal edileceğine ilişkin hüküm uyarınca davacı şirkete ait işletmenin Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatının iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi amacıyla; kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililerin kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirletenin, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu; her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermenin yasak olduğu, yine atıksu kaynaklarının kanalizasyon sistemine bağlanmaları, bağlanırken sisteme zararı olabilecek kirlilikte atıksu çıkaran işletmelerin, atıksularını arıtmaları gerektiği, atıksuların idarenin tesislerine boşaltılmalarına ve atıksu alt yapı tesislerinin korunmasına ilişkin yapılacak yöntem, kısıtlama, izleme ve denetim ile ilgili usul ve esaslara uyulması gerektiği, belirtilen bu hususlara aykırı eylemlerle çevrenin kirlenmesine sebebiyet verenlere mevzuatta yer verilen yaptırımların uygulanacağı konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
Davacı şirkete ait işletmenin Gıda Sanayi- Tavuk Kesim Yerleri sektöründeki faaliyeti nedeniyle oluşacak endüstriyel nitelikli atıksularının kanalizasyon şebekesine deşarjı için Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı düzenlendiği, böylelikle işletmenin atıksularının kanalizasyon şebekesine bağlandığı ve doğrudan deşarj edilmeye başlandığı, 2022 yılı içerisinde, tesisin gerek deneme gerekse rutin çalışması esnasında yapılan denetimler neticesinde, işletmeden kanalizasyon şebekesine deşarj edilen atıksuyun, MASKİ Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliği Tablo-1'de belirtilen deşarj limitlerinin üzerinde olduğu, sisteme deşarj edilecek atıksuyun, deşarj limitlerine uygun olarak mevzuatın öngördüğü şekilde arıtılmadan deşarj edildiği sabit olduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, kararın onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.