DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/12751 E.  ,  2025/389 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12751
Karar No : 2025/389

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının aleyhine olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Ovası 2. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, ... ili, ... ilçesi, ... (...) kasabasında yer alan ve davacının hissedarı olduğu (toplulaştırma sonrası) ... ada ... parsel,... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu toplulaştırma işlemi ile davacıya ait eski ... nolu parsel karşılığında tahsis edilen ... nolu yeni parselin toplulaştırma uygulaması ile %90’ının tarıma hiç uygun olmayan taş ve blok kayalık olan arazi üzerinde tahsis edildiği, ... ada ... ve ... ada ... nolu parsellerin birbirine yakın olmasına rağmen bir arada toplulaştırılamadığı, ... nolu parselin iki parçaya bölündüğü, 2.166 m2’sinin ... ada ... nolu kıraç parsele gönderildiği, ... nolu parsel karşılığında verilen ... nolu parselin, yola cephesinin daraltılmış olduğu, arazi toplulaştırma işleminin toplulaştırmanın amaç ve ilkelerine aykırı olduğu anlaşıldığından, bahse konu parseller yönünden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı parsellerle ilgili olarak açılan davalardan feragat edildiğinden, bahse konu taşınmazlar bakımından, karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel yönünden dava konusu işlemin iptaline, ... ada... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsellere ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine, ... nolu kadastro parseline karşılık tahsis edilen ... ada ... parsel numaralı taşınmaz ile ilgili bilirkişi raporunda herhangi bir eleştiri olmadığı, toplulaştırma ilke ve esaslarına uygun olarak işlem tesis edildiği anlaşıldığından, bu parsel yönünden İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın ... ada ... parsel yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ... parselin ... parsel üzerinde planlandığı, endeks değerlerinin aynı olduğu, ... parselin %90 aynı yerinde planlanmış olduğu, ... parseldeki kesintinin DOP tan kaynaklandığı, ... parselin %90 aynı yerinde planlandığı, aynı mevkide olan parsellerin mümkün olduğunca birleştirilerek planlandığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Davalı idarenin ... ili, ... ilçesi, ... (...) kasabası ... ada ... parsel, ... ada ... sayılı parsellere ilişkin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri, kararın buna ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Kararın, ... ili, ... ilçesi, ... (...) kasabası ... ada ... parsel, ... ada...... parsel ve ... ada ... sayılı parsellere ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
... ada ... parsel ve ... ada ... parsel yönünden;
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarının yerine getirilmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, ... ada ... nolu parselin 16.858,06 m2 yüzölçümlü olduğu, davacıya ait ..., ... ve ... nolu parsellerin bir araya getirilmesi ile oluşturulduğu, ... ada ... nolu parselin 33.926,88 m2 yüzölçümlü olup, davacıya ait ..., ..., ..., ..., ... ve ... nolu parsellerin toplulaştırılmasıyla oluşturulduğu, çok sayıda küçük parselin bir araya getirilerek iki parselde toplandığı, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, davacıya toplulaştırma işlemleri sonucu tahsis edilen parsellerin toprak verimliliği ve konum açısından eşdeğer nitelikte olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.
Kararda, ... ada...... nolu ve ... ada ... nolu parsellerin birbirine yakın olmasına rağmen tek parsel olarak planlanmaması nedeniyle dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış ise de; neticede on adet parselin birbirine yakın konumda ve eşdeğer nitelikte iki parselde birleştirildiği, arazi toplulaştırması işlemlerinde kadastro parsellerinin mümkün olduğunca tek parselde birleştirilmesi esas olmakla beraber, diğer arazi maliklerinin hakları da göz önünde bulundurulduğunda, her durumda tüm parsellerin birleştirilmesinin mümkün olmayabileceği ve toplulaştırma işlemi sonucu davacıya tahsis edilen parsellerin eşdeğer nitelikli olduğu dikkate alındığında, bu parseller yönünden toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
... ada ... parsel yönünden;
Davacıya ait 4.500 m2 yüzölçümlü .. parsele karşılık, ... ada ... sayılı ve ... ada ... sayılı parselin üretildiği, dava konusu ... ada ... parselin 4.420,84 m2 yüzölçümü olduğu, dosyaya sunulan 12/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda, ... parselin ana yola cephesinin daraltılıp uzunluğunun artırılarak ... ada ... nolu parselin üretildiği, ... parselin imar planı içerisinde ve arsa niteliğinde olduğu, ... parsele uygulanan toplulaştırma işleminin toplulaştırmanın amacına ters bir uygulama olarak değerlendirilebileceği belirtilmiş olup, bahse konu rapora istinaden ... ada ... parsel yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Karara esas alınan bilirkişi raporunda, ... parselin imar planı içerisinde ve arsa vasıflı olduğu belirtilmekle beraber, UYAP ekranında taşınmazın tapu kaydında tarla vasıflı olduğunun görüldüğü, dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki uydu görüntülerinde taşınmazın etrafının tarla vasıflı taşınmazlara çevrili olduğu, parselin imar planı içinde olduğuna dair bilgi ve belge bulunmadığı, raporda anılan parsele ilişkin toplulaştırma işleminin hangi yönden toplulaştırma mevzuatına aykırı olduğunun ortaya konulmadığı, arazi toplulaştırma işlemlerinde toprağın verimli şekilde işletilmesi amaçlandığından, yola cephe genişliğinin daralmasının her durumda işlemi sakatlayan bir unsur olarak kabul edilemeyeceği, bilirkişi raporunda parselin en/boy oranı ile ilgili bir eleştiri de bulunmadığı, davacıya eski parseli ile aynı konumda olan bir parsel tahsis edildiği anlaşıldığından, ... ada ... parsel yönünden de dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel yönünden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... ili, ... ilçesi, ... (...) kasabası ... ada ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının ONANMASINA,
3.Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... ili, ... ilçesi, ... (...) kasabası ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 15/01/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.