DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/12215 E.  ,  2023/7103 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12215
Karar No : 2023/7103

DAVACI: … Derneği
VEKİLİ: Av. …

DAVALILAR :
1- …
VEKİLİ: Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürü …

2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU: 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'e 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle eklenen Ek 2. maddenin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI: Standartları belirlenecek meslekleri belirleme ve buna ilişkin diğer görevlerin 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Mesleki Yeterlilik Kurumuna verildiği, 5544 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup Kurumca standardı yayımlanan ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca çıkarılacak tebliğlerde belirtilen mesleklerde mesleki yeterlilik belgesi olmayan kişilerin çalıştırılamayacağının hüküm altına alındığı, maddede muafiyet tanınan belgeler arasında kurs bitirme belgesi, kalfalık belgesi gibi belgelere yer verilmediği, her ne kadar 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 6. maddesinde kurs bitirme belgesi ile çalışma imkanı tanınmış ise de 5544 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin tehlikeli ve çok tehlikeli işler için özel hüküm niteliğinde olması nedeniyle bu madde kapsamında kurs bitirme belgesinin geçerli olmayacağı, dava konusu maddede belirtilen belgeler arasında mesleki yeterlilik belgesinin bulunmadığı, 5544 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesine göre belge zorunluluğu kapsamındaki mesleklerde işyeri sahibinin yanında çalıştırdığı kişilerin mesleki yeterlilik belgesine veya muafiyet tanınan diğer belgelere sahip olması gerekli iken yapılan değişiklikle işyeri sahibinin yanında çalıştırdığı kişinin kurs bitirme belgesine sahip olmasının yeterli görülmesinin anılan maddeye aykırı olduğu ve uygulamada karışıklığa yol açacağı, kurs bitirme belgesi ile çalışanların yeterli bilgi, beceri veya yetkinliğe sahip olmayacakları, başta tehlikeli ve çok tehlikeli meslekler olmak üzere bir çok alanda getirilen mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğunun fiilen ortadan kalkacağı, sınav ve belgelendirme sistemine yatırım yapmış olan kurum ve kuruluşların telafisi mümkün olmayan maddi zararlarla karşı karşıya kalacağı ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI: Davalı Cumhurbaşkanlığı tarafından; davacı derneğin tüzüğünde, temsil ettiklerinin hak ve menfaatlerini korumak amacıyla hukuki yollara başvurabileceğine ilişkin bir ifadeye yer verilmediği, bu nedenle dava ehliyetinin bulunmadığı, dava konusu maddenin birinci fıkrasıyla, Yönetmelik'te halihazırda bazı faaliyet konularında aranan ustalık belgesi ile diploma ve kurs bitirme belgesi şartının 3308 sayılı Kanun ve 5580 sayılı Kanun iye uyumlu hale getirilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile ilişkilendirilerek Yönetmelik kapsamına alındığı, işyeri açacak kişilerin icra edecekleri faaliyeti gereğine uygun bir şekilde yürütmesinin ve bu konularda eğitim almış kişilerin istihdam edilmesinin sağlandığı, maddenin ikinci fıkrasıyla, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan iş yeri sahiplerinin veya çalışanlarının mesleki eğitim aldıklarına dair mesleki yeterlilik belgesine sahip olması hükmünün Yönetmelik'e eklendiği, böylece hem 5544 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi hükmünün Yönetmelik'e yansıtıldığı hem de bu kişilerin yaptıkları işin mahiyeti gereği alınması gereken eğitimlerin tamamlanmasının sağlandığı, yine Kanun uyarınca mesleki yeterlilik belgesi bulunmayan kişilerin hangi hallerde bu belge olmaksızın mesleki eğitim almış olacağının kurala bağlandığı, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından; idari işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için davacının güncel, kişisel, meşru menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerektiği, somut olayda davacının taraf sıfatının bulunup bulunmadığı konusunda belirsizlik bulunduğu, dava dilekçesinde ehliyet yönünden genel ve soyut ifadelere yer verildiği, davanın menfaat ihlali yönünden reddi gerektiği, davanın süresinde açılıp açılmadığının resen araştırılması ve süresinde açılmamış ise davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği, dava konusu maddenin birinci fıkrasıyla, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te halihazırda bazı faaliyet konularında aranan ustalık belgesi ile diploma ve kurs bitirme belgesi şartının 3308 sayılı Kanun ve 5580 sayılı Kanun ile uyumlu hale getirilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile ilişkilendirilerek Yönetmelik kapsamına alındığı, işyeri açacak kişilerin icra edecekleri faaliyeti gereğine uygun bir şekilde yürütmesinin ve bu konularda eğitim almış kişilerin istihdam edilmesinin sağlandığı, maddenin ikinci fıkrasıyla, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan iş yeri sahiplerinin veya çalışanlarının mesleki eğitim aldıklarına dair mesleki yeterlilik belgesine sahip olması hükmünün Yönetmelik'e eklendiği, böylece hem 5544 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi hükmünün Yönetmelik'e yansıtıldığı hem de bu kişilerin yaptıkları işin mahiyeti gereği alınması gereken eğitimlerin tamamlanmasının sağlandığı, yine Kanun uyarınca mesleki yeterlilik belgesi bulunmayan kişilerin hangi hallerde bu belge olmaksızın mesleki eğitim almış olacağının kurala bağlandığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu ek 2. maddesinin 1. fıkrasındaki düzenlemede, idarenin açık bir takdir hatası bulunmadığı gibi takdir yetkisinin ölçüsüz kullanılmadığı, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı; maddenin 2. fıkrasındaki düzenlemenin ise, yargılama sırasında yürürlükten kaldırılması nedeniyle konusuz kaldığı anlaşılmakla; dava konusu maddenin 1. fıkrasındaki düzenlemenin iptali istemi yönünden davanın reddi, 2. fıkrasındaki düzenlemenin iptali istemi yönünden ise davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava,10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğe 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6. maddesiyle eklenen Ek 2. maddenin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarelerin usule yönelik savları yerinde görülmemiştir.
Dava konusu Ek Madde 2 de "Bu Yönetmelik kapsamında açılacak iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınan ustalık belgesine ya da mesleki veya teknik okulların ilgili alanlarından mezun olduğunu gösterir diplomaya ya da üniversitelerin ilgili lisans ve ön lisans alan ve dalından mezun olduğunu gösterir diplomaya (transkript ile birlikte ibraz edilecek) ya da 2/8/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa göre faaliyet gösteren kurumlardan alınan kurs bitirme belgesine sahip olması gerekir. Birinci cümledeki belgelerin kapsamına girmeyen faaliyet konuları için bu belgeler aranmaz. İlgili diploma ve belgelerin yurt dışından alınmış olması halinde bunların ilgili mevzuata göre denkliğinin kabul edilmiş olması şarttır. Milli Eğitim Bakanlığının tanıdığı ve önceden alınmış diğer diplomalar ve kurs bitirme belgeleri, müktesep hak kapsamında değerlendirilir.
Bu Yönetmelik kapsamında açılacak tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının 13/7/2013 tarihli ve 28706 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik kapsamında mesleki eğitimlerini tamamlamış olmaları zorunludur. Ancak iş yeri sahibinden veya iş yerinde her bir meslek dalında
çalıştırdıklarından, birinci fıkrada sayılan belgelerden birisine sahip olanların, mesleki eğitimleri tamamlanmış kabul edilir."düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı tarafından, Standartları belirlenecek meslekleri belirleme ve buna ilişkin diğer görevlerin 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Mesleki Yeterlilik Kurumuna verildiği, 5544 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup Kurumca standardı ve yeterliliği yayımlanan ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca çıkarılacak tebliğlerde belirtilen mesleklerde mesleki yeterlilik belgesi olmayan kişilerin çalıştırılamayacağının hüküm altına alındığı, maddede muafiyet tanınan belgeler arasında kurs bitirme belgesi, kalfalık belgesi ve mesleki eğitime ilişkin diğer belgelere yer verilmediği, her ne kadar 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 6. maddesinde kurs bitirme belgesi ile çalışma imkanı tanınmışsa da 5544 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin tehlikeli ve çok tehlikeli işler için özel hüküm niteliğinde olması nedeniyle bu madde kapsamında kalfalık belgesi ve kurs bitirme belgesinin geçerli olmayacağı, dava konusu maddede belirtilen belgeler arasında mesleki yeterlilik belgesinin bulunmadığı, 5544 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesine göre belge zorunluluğu kapsamındaki mesleklerde işyeri sahibinin yanında çalıştırdığı kişilerin mesleki yeterlilik belgesine veya muafiyet tanınan diğer belgelere sahip olması gerekliyken yapılan değişiklikle işyeri sahibinin yanında çalıştırdığı kişinin kurs bitirme belgesine sahip olmasının yeterli görülmesinin anılan maddeye aykırı olduğu ve uygulamada karışıklığa yol açacağı, kurs bitirme belgesi ile çalışanların yeterli bilgi, beceri veya yetkinliğe sahip olmayacakları, başta tehlikeli ve çok tehlikeli meslekler olmak üzere bir çok alanda getirilen mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğunun fiilen ortadan kalkacağı, sınav ve belgelendirme sistemine yatırım yapmış olan kurum ve kuruluşların telafisi mümkün olmayan maddi zararlarla karşı karşıya kalacağı iddalarıyla bakılan dava açılmıştır.
Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler."hükmüne yer verilmiştir.
5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun Ek 1.maddenin 1.fıkrasında"(1) Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup, Kurumca standardı yayımlanan ve Bakanlıkça çıkarılacak tebliğlerde belirtilen mesleklerde, tebliğin yayım tarihinden itibaren on iki ay sonra bu Kanunda düzenlenen esaslara göre meslekî yeterlilik belgesine sahip olmayan kişiler çalıştırılamaz. 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre ustalık belgesi almış olanlar ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı meslekî ve teknik eğitim okullarından ve üniversitelerin meslekî ve teknik eğitim veren okul ve bölümlerinden mezun olup, diplomalarında veya ustalık belgelerinde belirtilen bölüm, alan ve dallarda çalıştırılanlar için meslekî yeterlilik belgesi şartı aranmaz."
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun 1.maddesinde " Bu Kanunun amacı; çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda, yükseköğretim kurumlarında ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemektir." 30. Maddesinde "Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilir.
Bu Kanun kapsamına alınan il ve mesleklerde; belediyeler ve işyeri açma izni vermeye yetkili diğer kurum ve kuruluşlar işyeri açılışında, esnaf ve sanatkârlar ile tacirlerin kendilerinden veya işyerinde her bir meslek dalında çalıştırdıkları en az birer çalışanından ustalık belgesi ya da en az ön lisans diploması istemek zorundadır.
Bu işyerlerinde alanında mesleki eğitim almış olanlar istihdam edilir. İstihdam edilenlerin almaları gereken eğitimin seviyesi, türü ile halen çalışanların durumu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
İşyeri sahipleri veya o işyerinde çalışan ustalık belgesi sahipleri, ustalık belgelerini işyerlerine asar.
Ustalık belgesi sahibi olanlar bu haklarını onsekiz yaşını tamamlayana kadar kullanamaz.
Teknik lise mezunları veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının dört yıllık eğitim programlarından mezun olanlara, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan, mesleklerinde bağımsız İşyeri Açma Belgesi verilir."
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 2.maddesinde "Bu Kanunda geçen;
...
b) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (…) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, (…) özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri , mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını,
...
g)Çeşitli kurslar: (…),(1) kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını,
...
r) Mesleki eğitim merkezi: Çıraklık, kalfalık ve ustalık eğitimi ile mesleki ve teknik kurs programlarının uygulandığı özel öğretim kurumunu, ifade eder",anılan Yasanın 6.maddesinin 6.fıkrasında "Bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren kurumlarda, Bakanlıkça belirlenen programları başarıyla tamamlayanlar aldıkları kurs bitirme belgeleriyle tamamladıkları programlara ilişkin işyerlerinde çalışabilir ve işyeri açabilirler. Bu durumda olan kişiler için başkaca bir meslek belgesi aranmaz"
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 17. Maddesinin 3.bendinde "Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz."
Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin 4.maddesinin (b) bendinde " Mesleki eğitim: Örgün veya yaygın eğitim yoluyla bireyleri mesleğe hazırlamak, meslek sahibi olanların mesleklerindeki gelişimlerini ve yeni mesleklere uyumlarını sağlamak amacıyla gerekli bilgi, beceri, tavır ve değer duygularını geliştiren ve bireylerin fiziki, sosyal, kültürel ve ekonomik yeteneklerinin gelişim sürecinin bir plan içerisinde yürütülmesini sağlayan eğitimi,ifade eder.",5.maddesinde " (1) Ek-1’deki çizelgede yer alan işlerde çalışacakların, işe alınmadan önce, mesleki eğitime tabi tutulmaları zorunludur. (2) İşyerinde yapılan işler, asıl iş itibariyle tehlikeli ve çok tehlikeli işler kapsamında yer almakla birlikte, çalışanın yaptığı iş ek-1 çizelgede belirtilen işler dışında ise, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 17 nci maddesi kapsamında mesleki eğitim alma zorunluluğu aranmaz." 6.maddesinde "(1) Ek-1 çizelgede yer alan işlerde fiilen çalıştırılacakların, yaptığı işe uygun aşağıda belirtilen belgelerden birisine sahip olmaları zorunludur:
a) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre verilen diploma, bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik belgelerinden birisi,
b) 12/3/2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğine göre mesleki eğitim kursları veya mesleki eğitim modülü/kursları ile eşit süreli olmak koşuluyla işbaşı eğitim programları sonucu alınan belgeler,
c) Millî Eğitim Bakanlığı veya Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kurumlarca verilen operatör belgesi ve sürücü belgesi,
ç) 11/7/2002 tarihli ve 24812 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Patlayıcı Madde Ateşleyici Yeterlilik Belgesinin Verilmesi Esas ve Usullerinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında alınan ateşleyici yeterlilik belgesi,
d) Kuruluş kanunlarında veya ilgili kanunlarca yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler,
e) Millî Eğitim Bakanlığının ilgili biriminin onayının alınması şartıyla; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, eğitim amaçlı faaliyet gösteren vakıf ve dernekler, işçi ve işveren kuruluşları ile bünyelerinde kurulu iktisadi işletmeler, işçi ve işveren kuruluşları tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş eğitim amaçlı şirketler ve işveren tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler,
f) Uluslararası kurum ve kuruluşlardan alınan ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından denkliği sağlanan belgeler,
g) 15/10/2015 tarihli ve 29503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliği kapsamında verilen meslekî yeterlilik belgeleri,
(2) Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde, Sosyal Güvenlik Kurumuna ait kayıtlar esas alınarak 1/5/2017 tarihinden önce çalışmaya başlayanlar, Millî Eğitim Bakanlığı ile birinci fıkranın (e) bendinde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yapılacak protokoller çerçevesinde verilecek en az 32 saatlik eğitim modüllerini tamamlayarak belgelendirilmeleri halinde bu Yönetmelik kapsamında mesleki eğitim almış olarak kabul edilir.
(3) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre istihdam edilecekler hariç olmak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacaklar için gerekli olan mesleki eğitim belgeleri kurum ve kuruluşlarca önceden belirlenir ve işe alımlar bu esaslar da göz önünde bulundurularak yapılır." hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan hükümlerin değerlendirilmesinden;
3308 sayılı Kanun uyarınca, ustalık belgesine sahip olanlar veya ustalık belgesine sahip olan kişileri işyerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilmekte, teknik lise mezunları veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının dört yıllık eğitim programlarından mezun olanlara, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan,mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi verilmektedir.
5580 sayılı Kanun uyarınca,bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren kurumlarda, Bakanlıkça belirlenen programları başarıyla tamamlayanlar, aldıkları kurs bitirme belgeleriyle tamamladıkları programlara ilişkin işyeri açabilmekte ve çalışabilmekteler.
5544 sayılı Kanun uyarınca, tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup,Kurumca standardı yayımlanan ve Bakanlıkça çıkarılacak tebliğlerde belirtilen mesleklerde çalışan kişiler mesleki yeterlilik belgesine sahip olmaları gerekmektedir. Ancak 3308 sayılı Kanuna göre ustalık belgesi almış olanlar ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik eğitim okullarından ve üniversitelerin mesleki ve teknik eğitim veren okul ve bölümlerinden mezun olup, diplomalarında veya ustalık belgelerinde belirtilen bölüm, alan ve dallarda çalıştırılanlar için mesleki yeterlilik belgesi şartı aranmamaktadır.
09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6. Maddesiyle Yönetmeliğe eklenen Ek 2. Maddenin birinci fıkrasıyla Yönetmelikte halihazırda bazı faaliyet konularında aranan ustalık belgesi ile diploma ve kurs bitirme belgesi şartı,3308 sayılı Kanun ve 5580 sayılı Kanun ile uyumlu hale getirilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile ilişkilendirilerek Yönetmelik kapsamına alınmıştır.
Yine Yönetmeliğe eklenen Ek 2.maddenin ikinci fıkrasıyla 5544 sayılı Kanun'a uygun olarak tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan iş yeri sahiplerinin veya çalışanlarının mesleki eğitim aldıklarına dair mesleki yeterlilik belgesine sahip olması hükmü Yönetmeliğe eklenmiştir.
Bu durumda yukarıda anılan Kanun maddelerine uygun düzenlenen Yönetmeliğin dava konusu edilen maddesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 19/12/2023 tarihinde, davacı vekili Av. … ve davalı Cumhurbaşkanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı vekili Av. …'nin geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı.
Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 29/10/2021 tarih ve 31643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2. maddesi uyarınca davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığındaki "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirilmesi nedeniyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı şeklinde düzeltilerek, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE
USUL YÖNÜNDEN:
1- Davacının Dernek Tüzüğünde ürün, personel ve sistem belgelendirilmesi gibi alanlarda sivil toplum faaliyetlerinin etkinleştirilmesi ve geliştirilmesini sağlamak, bu konuda çalışmalara yapan kişi ve kuruluşlara destek vermek ve niteliklerini artırmak amacıyla kurulmuş, mesleki yeterlilik kazandıran yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarının vizyon ve misyonlarını takip etmek, uluslararası standartlara bağlı olarak sistem kurulumu, ürün ve üretim kalitesini artırmak ve hizmetlerin gelişimine katkıda bulunmak, hayat boyu öğrenim veya belli eğitimlerin ardından verilen belgelendirme hizmetlerinin dünyada kabul edilmiş edilebilir standartlarının ülkede uygulanabilirliği üzerinde çalışma ve araştırma yapmak gayesini taşıyan bir dernek olduğu hususu dikkate alındığında, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Mesleki eğitim ve yeterlilik" başlıklı ek 2. maddesinde yer alan düzenlemeye karşı açılan davada ehliyetli olduğu sonucuna varılmıştır.
2- 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliğine karşı 29/07/2020 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu görülmekle, davalı idarelerin süre aşımı itirazı yerinde görülmemiştir.
3- Dava konusu Yönetmelik'in 45. maddesinde, Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına ilişkin olarak il özel idareleri tarafından istenecek görüşlerin İçişleri Bakanlığınca, diğer yetkili idareler tarafından istenecek görüşlerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verileceği, yürürlük maddesinde ise, Yönetmelik hükümlerinin Cumhurbaşkanlığı tarafından yürütüleceği hükmü dikkate alındığında, davacının husumete ilişkin itirazı da yerinde görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." kuralına yer verilmiştir.
14/06/1989 tarih ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılmasıdır."; 2. maddesinde, "Bu Kanun hükümleri;
a) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 268-275 inci maddeleri kapsamına giren 1 inci sınıf gayrisıhhi müesseselere,
b) Nerede açılırsa açılsın, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, taşocakları, akaryakıt istasyonları ve benzeri yerlere,
c) 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına giren turizm işletmelerine,
d) (Mülga: 24/11/2004 – 5259/8 md.)
e) (Ek: 24/6/1995 - KHK - 560/21 md.) 1 inci, 2 nci ve 3 üncü sınıf gıda maddesi üreten gayri sıhhi müesseselere.
f) (Ek: 13/2/2011-6111/201 md.) 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca açılan avukatlık bürolarına,
g) (Ek: 13/2/2011-6111/201 md.) 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca meslek mensuplarınca açılan bürolara,
h) (Ek: 8/8/2011 - KHK- 650/23 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 18/7/2012 tarihli ve E.: 2011/113 K.: 2012/108 sayılı Kararı ile.; Yeniden düzenleme: 27/6/2013-6494/23 md.) 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre kurulan noterlik dairelerine,
ı) (Ek: 4/4/2015-6645/78 md.) 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu uyarınca mühendis ve mimar meslek mensuplarınca açılan bürolara,
i) (Ek: 4/4/2015-6645/78 md.) 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanuna göre açılan muayenehane ve müşterek muayenehanelere,
uygulanmaz."; 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemektir.", 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, sıhhî ve gayrisıhhî işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsar.", 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, 15/5/1930 tarihli ve 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun, 4/7/1934 tarihli 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu, 14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun, 12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, 9/1/2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır." denilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Gayrisıhhî müessese: Faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseleri,"; (c) bendinde, "Birinci sınıf gayrisıhhî müessese: Meskenlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gereken işyerlerini,"; (d) bendinde, "d) İkinci sınıf gayrisıhhî müessese: Müessesenin faaliyeti gerektirdiği takdirde meskenlerden ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerden, inceleme kurulunca teklif edilip yetkili idare tarafından uygun görülecek bir mesafede faaliyette bulunması gereken işyerlerini," (e) bendinde, "e) Üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese: Meskenlerin ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerin yakınında kurulabilmekle birlikte sıhhi yönden denetim altında bulundurulması gereken işyerlerini, ... ifade eder" şeklinde düzenlemesine yer verilmiş iken, 13/04/2007 tarih ve 26492 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müessesenin tanımı değiştirilmiş ve "d) İkinci sınıf gayrisıhhi müessese: Meskenlerden mutlaka uzaklaştırılması gerekmemekle beraber izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gereken işyerlerini, e) Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese: Meskenlerin yanında açılabilmekle beraber yalnız sıhhî nezarete tabi tutulması gereken işyerlerini, ...ifade eder" düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmelik'in ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese tanımı, yargılama sırasında 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile "d) İkinci sınıf gayrisıhhi müessese: Konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmeyen, bununla birlikte müessesenin faaliyetinin gerektirdiği durumlarda izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin esenlik ve istirahati hususunda konumu, tesisatı ve vaziyeti itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gerekli müesseseleri, e) Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese: Konutların ve insan ikametine mahsus diğer yerlerin yanında açılabilmesi için sıhhî nezarete tabi tutulması yeterli olan müesseseleri," şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
Yönetmelik'in "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz."; "Başvuru" başlıklı 17. maddesinde, "Gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek veya tüzeklkişiler Örnek 2'de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye başvurur.
(Ek fıkra: 23/5/2011 – 2011/1900 K.) Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki geçici tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatı il özel idareleri tarafından verilir. Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere bağlı geçici tesislere dayalı olarak üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler Örnek 7’de yer alan formu doldurarak il özel idaresine başvurur. Başvurularda bu formda yer alanlar dışında başka bir bilgi ve belge istenilmez. Maden arama faaliyetleri işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi değildir. Ancak, arama ruhsat dönemi içinde üretim yapılması halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması zorunludur. Madencilik faaliyetleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı Örnek 8’de yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.
"; Yönetmelik ekinde yer alan ÖRNEK 2'de, "...Ustalık belge no..." ibaresine yer verilmiştir.
Yönetmelik'in dava konusu ek 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik kapsamında açılacak iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınan ustalık belgesine ya da mesleki veya teknik okulların ilgili alanlarından mezun olduğunu gösterir diplomaya ya da üniversitelerin ilgili lisans ve ön lisans alan ve dalından mezun olduğunu gösterir diplomaya (transkript ile birlikte ibraz edilecek) ya da 2/8/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa göre faaliyet gösteren kurumlardan alınan kurs bitirme belgesine sahip olması gerekir. Birinci cümledeki belgelerin kapsamına girmeyen faaliyet konuları için bu belgeler aranmaz. İlgili diploma ve belgelerin yurt dışından alınmış olması halinde bunların ilgili mevzuata göre denkliğinin kabul edilmiş olması şarttır. Milli Eğitim Bakanlığının tanıdığı ve önceden alınmış diğer diplomalar ve kurs bitirme belgeleri, müktesep hak kapsamında değerlendirilir.
Bu Yönetmelik kapsamında açılacak tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının 13/7/2013 tarihli ve 28706 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik kapsamında mesleki eğitimlerini tamamlamış olmaları zorunludur." düzenlemesine yer verilmiş iken, yargılama sırasında, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle, ek 2. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, "açılacak işyerlerinde" ibaresi "işyeri açılabilmesi için" şeklinde, "çalıştırdıklarının" ibaresi "çalıştırdıkları en az birer çalışanının" şeklinde değiştirilmiş ve maddenin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, sonrasında 25/08/2022 tarih ve 31934 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 7. maddesiyle yapılan değişiklik ile de, ek 2. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "okulların" ibaresi "ortaöğretim kurumlarının" şeklinde değiştirilmiş ve aynı fıkraya "mezun olduğunu gösterir diplomaya (transkript ile birlikte ibraz edilecek) ya da" ibaresinden sonra gelmek üzere "1/1/2022 tarihi ve sonrasında Mesleki Yeterlilik Kurumunca mesleki yeterlilik belgesi verilen meslekler hariç olmak üzere" ibaresi eklenmiştir.
Yönetmelik'in ekinde yer alan "EK-2 GAYRİSIHHÎ MÜESSESELER LİSTESİ"nin "A)BİRİNCİ SINIF GAYRİSIHHÎ MÜESSESELER", "B) İKİNCİ SINIF GAYRİSIHHÎ MÜESSESELER" ve "C) ÜÇÜNCÜ SINIF GAYRİSIHHÎ MÜESSESELER" bölümünde gayrisıhhî müesseselere yer verilmiştir.
05/06/1986 tarih ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda, yükseköğretim kurumlarında ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemektir.", "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(Değişik: 29/6/2001-4702/5 md.) Bu Kanun, Yükseköğretim Kurulu ve Mesleki Eğitim Kurulunun belirleyeceği mesleklerde, kamu ve özel sektöre ait kurum, kuruluş ve iş yerleri ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarındaki eğitim ve öğretimi kapsar.", "İşyeri açma" başlıklı 30. maddesinde, "(Değişik: 29/6/2001-4702/18 md.)Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilir.
Bu Kanun kapsamına alınan il ve mesleklerde; belediyeler ve işyeri açma izni vermeye yetkili diğer kurum ve kuruluşlar işyeri açılışında, esnaf ve sanatkârlar ile tacirlerin kendilerinden veya işyerinde her bir meslek dalında çalıştırdıkları en az birer çalışanından ustalık belgesi ya da en az ön lisans diploması istemek zorundadır.
Bu işyerlerinde alanında mesleki eğitim almış olanlar istihdam edilir. İstihdam edilenlerin almaları gereken eğitimin seviyesi, türü ile halen çalışanların durumu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
İşyeri sahipleri veya o işyerinde çalışan ustalık belgesi sahipleri, ustalık belgelerini işyerlerine asar.
Ustalık belgesi sahibi olanlar bu haklarını onsekiz yaşını tamamlayana kadar kullanamaz.
Teknik lise mezunları veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının dört yıllık eğitim programlarından mezun olanlara, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan, mesleklerinde bağımsız İşyeri Açma Belgesi verilir." kuralı yer almıştır.
21/09/2006 tarih ve 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un ek 1. madesinin dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükteki şeklinde, "(Ek: 4/4/2015-6645/74 md.) (1) Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup, Kurumca standardı yayımlanan ve Bakanlıkça çıkarılacak tebliğlerde belirtilen mesleklerde, tebliğin yayım tarihinden itibaren on iki ay sonra bu Kanunda düzenlenen esaslara göre meslekî yeterlilik belgesine sahip olmayan kişiler çalıştırılamaz. 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre ustalık belgesi almış olanlar ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı meslekî ve teknik eğitim okullarından ve üniversitelerin meslekî ve teknik eğitim veren okul ve bölümlerinden mezun olup, diplomalarında veya ustalık belgelerinde belirtilen bölüm, alan ve dallarda çalıştırılanlar için meslekî yeterlilik belgesi şartı aranmaz.
(2) Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının görev alanlarını ilgilendiren mevzuatta bu maddede belirtilen hususlara ilişkin gerekli düzenlemeler bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on iki ay içinde yapılır.
(3) Birinci fıkraya ilişkin denetimler iş müfettişlerince yapılır. Birinci fıkrada belirtilen hükümlere aykırı davranan işveren veya işveren vekillerine Çalışma ve İş Kurumu il müdürü tarafından her bir çalışan için beş yüz Türk lirası idari para cezası verilir. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir." kuralı yer almıştır.
08/02/2007 tarih ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanunda geçen;
a) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını,
b) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (…) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını,
g) (Değişik: 1/3/2014-6528/9 md.) Çeşitli kurslar: kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını,
...
r) (Ek:27/6/2019-7180/9 md.) Mesleki eğitim merkezi: Çıraklık, kalfalık ve ustalık eğitimi ile mesleki ve teknik kurs programlarının uygulandığı özel öğretim kurumunu,
ifade eder." şeklinde tanımlanmıştır. Kanun'un "Eğitim-öğretim ve kurumların yönetimi" başlıklı 6. maddenin 6. fıkrasında, "(Ek fıkra: 9/5/2018-7141/12 md.) “Bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren kurumlarda, Bakanlıkça belirlenen programları başarıyla tamamlayanlar aldıkları kurs bitirme belgeleriyle tamamladıkları programlara ilişkin işyerlerinde çalışabilir ve işyeri açabilirler. Bu durumda olan kişiler için başkaca bir meslek belgesi aranmaz...” kuralına yer verilmiş iken, dava tarihinden sonra 11/11/2020 tarih ve 7256 sayılı Kanun'un 38 maddesi ile "Bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren kurumlarda, Mesleki Yeterlilik Kurumunca mesleki yeterlilik belgesi verilen meslekler hariç olmak üzere, Bakanlıkça belirlenen programları başarıyla tamamlayanlar aldıkları kurs bitirme belgeleriyle tamamladıkları programlara ilişkin iş yerlerinde çalışabilir ve iş yeri açabilirler. Bu durumda olan kişiler için başkaca bir meslek belgesi aranmaz." şeklinde değiştirilmiştir.
20/06/2012 tarih ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "Çalışanların eğitimi" başlıklı 17. maddesinde, "(1) İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlar. Bu eğitim özellikle; işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanının değişmesi hâlinde veya yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilir. Eğitimler, değişen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir, gerektiğinde ve düzenli aralıklarla tekrarlanır.
(2) Çalışan temsilcileri özel olarak eğitilir.
(3) Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz.
(4) İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe başlamadan önce, söz konusu kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri ile ilgili ilave eğitim verilir. Ayrıca, herhangi bir sebeple altı aydan fazla süreyle işten uzak kalanlara, tekrar işe başlatılmadan önce bilgi yenileme eğitimi verilir.
(5) Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; yapılacak işlerde karşılaşılacak sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimin alındığına dair belge olmaksızın, başka işyerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar işe başlatılamaz.
(6) Geçici iş ilişkisi kurulan işveren, iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı çalışana gerekli eğitimin verilmesini sağlar.
(7) Bu madde kapsamında verilecek eğitimin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz. Eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Eğitim sürelerinin haftalık çalışma süresinin üzerinde olması hâlinde, bu süreler fazla sürelerle çalışma veya fazla çalışma olarak değerlendirilir.
13/07/2013 tarih ve 28706 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışanların mesleki eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ek-1’de belirtilen işleri ve bu işlerde çalışanları kapsar."; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 17 nci ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
b) Mesleki eğitim: Örgün veya yaygın eğitim yoluyla bireyleri mesleğe hazırlamak, meslek sahibi olanların mesleklerindeki gelişimlerini ve yeni mesleklere uyumlarını sağlamak amacıyla gerekli bilgi, beceri, tavır ve değer duygularını geliştiren ve bireylerin fiziki, sosyal, kültürel ve ekonomik yeteneklerinin gelişim sürecinin bir plan içerisinde yürütülmesini sağlayan eğitimi,
ifade eder."; "Mesleki eğitim zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Ek-1’deki çizelgede yer alan işlerde çalışacakların, işe alınmadan önce, mesleki eğitime tabi tutulmaları zorunludur.
(2) İşyerinde yapılan işler, asıl iş itibariyle tehlikeli ve çok tehlikeli işler kapsamında yer almakla birlikte, çalışanın yaptığı iş ek-1 çizelgede belirtilen işler dışında ise, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 17 nci maddesi kapsamında mesleki eğitim alma zorunluluğu aranmaz. "Mesleki eğitimin belgelendirilmesi" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Ek-1 çizelgede yer alan işlerde fiilen çalıştırılacakların, yaptığı işe uygun aşağıda belirtilen belgelerden birisine sahip olmaları zorunludur:
a) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre verilen diploma, bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik belgelerinden birisi,
b) 12/3/2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğine göre mesleki eğitim kursları veya mesleki eğitim modülü/kursları ile eşit süreli olmak koşuluyla işbaşı eğitim programları sonucu alınan belgeler,
c) Millî Eğitim Bakanlığı veya Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kurumlarca verilen operatör belgesi ve sürücü belgesi,
ç) 11/7/2002 tarihli ve 24812 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Patlayıcı Madde Ateşleyici Yeterlilik Belgesinin Verilmesi Esas ve Usullerinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında alınan ateşleyici yeterlilik belgesi,
d) Kuruluş kanunlarında veya ilgili kanunlarca yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler,
e) Millî Eğitim Bakanlığının ilgili biriminin onayının alınması şartıyla; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, eğitim amaçlı faaliyet gösteren vakıf ve dernekler, işçi ve işveren kuruluşları ile bünyelerinde kurulu iktisadi işletmeler, işçi ve işveren kuruluşları tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş eğitim amaçlı şirketler ve işveren tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler,
f) Uluslararası kurum ve kuruluşlardan alınan ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından denkliği sağlanan belgeler,
g) (Değişik:RG-11/5/2017-30063) 15/10/2015 tarihli ve 29503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliği kapsamında verilen meslekî yeterlilik belgeleri,
(2) (Değişik:RG-11/5/2017-30063) Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde, Sosyal Güvenlik Kurumuna ait kayıtlar esas alınarak 1/5/2017 tarihinden önce çalışmaya başlayanlar, Millî Eğitim Bakanlığı ile birinci fıkranın (e) bendinde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yapılacak protokoller çerçevesinde verilecek en az 32 saatlik eğitim modüllerini tamamlayarak belgelendirilmeleri halinde bu Yönetmelik kapsamında mesleki eğitim almış olarak kabul edilir.
(3) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre istihdam edilecekler hariç olmak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacaklar için gerekli olan mesleki eğitim belgeleri kurum ve kuruluşlarca önceden belirlenir ve işe alımlar bu esaslar da göz önünde bulundurularak yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
15/10/2015 tarih ve 29503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliğinin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, ulusal yeterlilikler dâhilinde Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından belgelendirme kuruluşlarının başvurularının incelenmesi, değerlendirilmesi; kuruluşların denetlenmesi, yetkilendirilmesi, izlenmesi ile sınav, ölçme, değerlendirme ve MYK Mesleki Yeterlilik Belgesine ilişkin usul ve esasları düzenler."; "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "(1) BuYönetmelik, 21/9/2006 tarihli ve 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununun 4 üncü ve 22 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır."; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ö) bendinde, "ö) Yetkilendirilmiş Belgelendirme Kuruluşu: Türk Akreditasyon Kurumu veya Avrupa Akreditasyon Birliği ile çok taraflı tanıma anlaşması imzalamış akreditasyon kurumlarından akredite edilmiş; Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından, ulusal yeterliliklere göre ölçme, değerlendirme ve belgelendirme faaliyetlerini yürütmek üzere yetkilendirilmiş, tüzel kişiliği haiz kurum ve kuruluşları," şeklinde tanımlanmıştır.
Dava tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 25/05/2015 tarih ve 29366 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Mesleki Yeterlilik Kurumu Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ (Sıra No:2015/1) 'in "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Tebliğin amacı, tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup, çalışanlar için Meslekî Yeterlilik Kurumu Meslekî Yeterlilik Belgesi zorunluluğu getirilen meslekleri belirlemek ve yayımını sağlamaktır."; "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Tebliğ, 21/9/2006 tarihli ve 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu Kanunu Ek 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.", "Belge Zorunluluğu" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup, Meslekî Yeterlilik Kurumu tarafından standardı yayımlanan ve ekteki listede belirtilen mesleklerde, Meslekî Yeterlilik Kurumu Meslekî Yeterlilik Belgesine sahip olmayan kişiler işbu Tebliğin yayım tarihinden itibaren on iki ay sonra çalıştırılamazlar.
(2) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre ustalık belgesi almış olanlar ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı meslekî ve teknik eğitim okullarından ve üniversitelerin meslekî ve teknik eğitim veren okul ve bölümlerinden mezun olup, diplomalarında veya ustalık belgelerinde belirtilen bölüm, alan ve dallarda çalıştırılanlar için birinci fıkradaki belge şartı aranmaz." denilmiş ve Tebliğ ekinde "MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunlulğu Getirilen Meslekler Listesi"ne yer verilmiştir.
09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Mesleki Yeterlilik Kurumu Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ (Sıra No:2021/1) ile tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup, Meslekî Yeterlilik Belgesi zorunluluğu getirilen ilave meslekler belirlenerek, Tebliğ ekindeki liste halinde yer verilmiştir.
Dava konusu Yönetmelik'in incelenmesi:
Dava konusu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Mesleki eğitim ve yeterlilik" başlıklı ek 2. maddesinin 1. fıkrasının incelenmesi;
Yukarıda yer verilen 3572 sayılı Kanun'da sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletme için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi işinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması amaçlanarak idareye, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunmasıyla ilgili düzenlemelere aykırı davranmama şeklindeki genel ölçütlere göre işyeri açma ve çalışma izni verilmesine ilişkin bir yönetmelik ile esasların belirlenmesi konusunda idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
Bu amaçla hazırlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu maddenin birinci fıkrasında, Yönetmelik kapsamında açılacak işyerlerinde, işyeri sahibinin veya işyerinde her bir meslek dalında çalıştıracağı kişilerin, Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınan ustalık belgesine ya da mesleki veya teknik okulların ilgili alanlarından mezun olduğunu gösterir diplomaya ya da üniversitelerin ilgili lisans ve ön lisans alan ve dalından mezun olduğunu gösterir diplomaya yahut Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na göre faaliyet gösteren kurumlardan alınan kurs bitirme belgesine sahip olması gerektiği şartına yer verilerek, düzenleme ile anılan kanunlar ile uyumlu hale getirilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile ilişkilendirilmek suretiyle, Yönetmelik kapsamına alındığı ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı kapsamında faaliyet gösterecek kişilerin faaliyet konusunda eğitim alan kişilerin istihdamının ve faaliyetin gereğine uygun bir şekilde yürütülmesinin sağlanmasına yönelik olduğu, idarenin açık bir takdir hatası bulunmadığı gibi takdir yetkisinin ölçüsüz kullanılmadığı anlaşılmakla, Yönetmelik madde fıkrasında üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan faaliyette bulunulamayacağından, Yönetmelik kapsamında işyeri açılabilmesi için ilgili kanunlar ile aranan belge şartını içeren düzenlemenin, 3572 sayılı Kanun'a göre işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması amacına uygun olduğu anlaşılmakla, bunun için ayrıca maddede mesleki yeterlilik belgesine yer verilmemiş olmasının eksik düzenleme sayılamayacağından, davacının bu iddiası yerinde görülmemiştir.
Dava konusu Yönetmelik maddesinin 2. fıkrasının incelenmesi;
Dava konusu Yönetmelik maddesinin 2. fıkrasında, Yönetmelik kapsamında açılacak tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan işyerlerinde, işyeri sahibinin veya işyerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik kapsamında mesleki eğitimlerinin tamamlamış olmaları gerektiğinin düzenlendiği, ancak 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle yürürlükten kaldırılması nedeniyle konusuz kaldığı anlaşıldığından, davanın bu kısmının esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Dava, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yönünden incelendiğinde;
Uyuşmazlıkta, dava konusu Yönetmelik maddesinin 1. fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 1. fıkranın iptali istemi yönünden davanın reddine; maddenin 2. fıkrasının iptali istemi yönünden ise, yargılama sırasında yürürlükten kaldırıldığı gerekçesiyle, davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği dikkate alındığında, davalı idarelerin tamamen haklılığından ve bu nedenle yargılama giderlerinin tamamından davacının sorumlu olacağından söz edilemeyeceğinden, davalı idarelerin, kısmen yürürlükten kaldırılan dava konusu düzenleme yönünden haksız çıkan taraf oldukları ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin üzerlerinde bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'e 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle eklenen Ek 2. maddenin 1. fıkrasının iptali istemi hakkında oybirliğiyle DAVANIN REDDİNE,
2. 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'e 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle eklenen Ek 2. maddenin 2. fıkrasının iptali istemi yönünden davanın esası hakkında oyçokluğuyla KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3. Dava kısmen esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı kısmen ret ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL yargılama giderinin yarısı olan … TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, yargılama giderinin diğer yarısı olan … TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine oyçokluğuyla,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine oyçokluğuyla,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine oyçokluğuyla,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 19/12/2023 tarihinde karar verildi.

(X) KARŞI OY : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31 inci maddesinde, bu Kanun'da hüküm bulunmayan ve madde metninde sayılan hallerde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı belirtilmiş, sözü edilen haller arasında “yargılama giderlerine” de yer verilmiş, 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 450. maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanun’un 447. maddesinin 2. fıkrasında ise, “Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Yargılama giderinin kapsamı” başlıklı 331 inci maddesinde yargılama giderlerini oluşturan unsurlar sayılmış; maddenin 1/ğ bendinde, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücretinin yargılama giderleri arasında olduğu belirtilmiş; Kanun’un “Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri” başlıklı 331. maddesinin 1. fıkrasında da, “Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.” kuralına yer verilmiştir.
Uyuşmazlığa konu kararda, her ne kadar dava konusu Yönetmelik' maddesinin 2. fıkrası, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ise de, dava tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan bu kısmın hukuki denetiminin yapılmasına yönelik olarak işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle; davanın bu kısmı yönünden işin esasına girilerek haklılık/haksızlık değerlendirmesi yapılmak suretiyle, yargılama giderlerinin ve bu giderler arasında yer alan vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; Daire kararının, "uyuşmazlığın davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına" ve "yargılama giderlerinin davalı idarelerden alınmasına ve davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine" yönelik çoğunluk kararının bu kısmına katılmıyorum.