DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/12212 E.  ,  2023/7107 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12212
Karar No : 2023/7107

DAVACI : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …

DAVALILAR: 1- …
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

DAVANIN KONUSU : 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 08/06/2020 tarih ve 2626 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmelik eki "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 3. maddesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesinin 1. fıkrasına eklenen, "Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ile ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıkların giderilmesi için en fazla altı aylık süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıklar giderilmediği durumlarda devir işlemi yapılamaz" cümlelerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yönetmeliğinin 8. maddesinde, davaya konu edilen değişiklikten önce ; ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresinin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenleneceği hükmünü yer aldığı, bununla, kazanılmış hakların korunması ve işyeri devirlerinde yeniden prosedüre gerek kalmamasının amaçlandığı, oysa yapılan değişiklikle, devredilmek istenen işyerinin yürürlükteki mevzuata aykırılık içermesi halinde devalana 6 aylık süre verileceği, verilen süre içinde aykırılık giderilmez ise devir işlemi yapılmayacağı hüküm getirildiği, bu şekilde işyeri devrinin şarta bağlandığı, yeni düzenlemenin Anayasal sözleşme hürriyetini, mülkiyet hakkını kısıtladığı, işyerlerinde devamlılığın esas olduğu, düzenlemenin yeni ekonomik külfetler getireceği, eşitlik, kamu yararı, hukuki güvenlik ve istikrar ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI :Davacı sendikanın dava açma ehliyeti bulunmadığı, Yönetmelik'in önceki şeklinde de işyeri devirlerinde mer'i mevzuat hükümlerinin aranması gerektiği açıkça belirtilmediğinden idarelerce farklı uygulamalara gidildiği, bazıları tarafından denetim yapılarak mevzuattaki eksiklilerinin giderilmesini istenirken, bazıları tarafından da denetim yapılmadan devir işleminin kabul edildiği, farklı uygulamalar nedeniyle can ve mal güvenliği açısından çeşitli risklerin oluştuğu, yeni düzenleme ile kamu yararı ve güvenliğinin gözetildiği, her işletme hakkında aynı kriterlere göre işlem yapılmasının amaçlandığı, önceki ruhsat sahibine sağlanan hakkın, iş yerinin bir başkasına devri halinde devralan için kazanılmış hak olarak nitelendirilemeyecği, düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen düzenleme, davanın devamı esnasında davalı idare tarafından kaldırılarak, davacının istemini karşılayacak şekilde yeni bir düzenleme yapılmış olması nedeniyle, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı düşünülmektedir. Yargılama giderleri yönünden ise, davanın açılmasına davalı idarenin sebebiyet vermesi ve dava devam ederken davacının talebini karşılayacak şekilde yeniden düzenleme yapıldığının görülmesi karşısında yargılama giderlerinin davalı idare üzerinde bırakılması gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava , 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2626 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararına ekli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesi ile ana Yönetmelik'in "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ile ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıkların giderilmesi için en fazla altı aylık süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıklar giderilmediği durumlarda devir işlemi yapılamaz." ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı tarafından iptali istenilen 8. maddesinin 1. fıkrasına eklenen ibare 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3835 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararına ekli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. Maddesi ile " Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez." şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
Buna göre davacının iptal istemine dayanak oluşturan hukuka aykırılık iddialarının yeni düzenlemede karşılanarak hukuka uygun olarak elde edilen kazanılmış hakların korunmuş olması nedeni ile, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 19/12/2023 tarihinde, davacı vekili Av. İrem Engin, davalı Cumhurbaşkanlığı vekili Av. … ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı vekili Hukuk Müşaviri …'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Dava, 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 08/06/2020 tarih ve 2626 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmelik eki "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 3. maddesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ile ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıkların giderilmesi için en fazla altı aylık süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıklar giderilmediği durumlarda devir işlemi yapılamaz." cümlelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Olayda İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesinin 1. fıkrasındaki iptali istenilen cümlelerin, bakılmakta olan dava açıldıktan sonra, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3835 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararına ekli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesi ile "Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez." şeklinde yeniden düzenlendiği görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu madde ibaresi yeniden düzenlendiğinden konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu işlemin davalı idarece dava açıldıktan sonra ortadan kaldırıldığı dikkate alındığında, yargılama giderlerinin davanın açılmasına sebebiyet veren davalı idare üzerinde bırakılması gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …- TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 19/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca ve normlar hiyerarşisi ilkesi gereğince, yönetmeliklerin, Anayasa, kanun, tüzük ve hukukun genel ilkelerine aykırı hükümler içermemesi gerekmektedir.
İdari işlemlerin hukuka aykırı oldukları iddiasıyla açılan iptal davalarında, dava konusu işlemin, tesis edildiği tarih itibarıyla ve tesis edildiği dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde hukuka uygunluk denetimi yapılarak hukuka aykırı idari işlemin hukuksal geçerliliğine son verilmesi, hukuk düzeninde hukuka aykırı işlemlerin bulunmamasının sağlanarak hukuk devletinin korunması amaçlanmaktadır.
Davaya konu iptali istenilen, 09/06/2020 tarih ve 31150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 08/06/2020 tarih ve 2626 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmelik eki "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 3. maddesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. Maddesinin 1.
fıkrasına eklenen, "Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ile ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıkların giderilmesi için en fazla altı aylık süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıklar giderilmediği durumlarda devir işlemi yapılamaz" ibaresi, dava edildiği tarih itibarıyla, üst hukuk normlarına uygun olduğundan, davanın esastan reddi gerektiği düşüncesiyle Dairemiz kararına katılmıyorum.

(XX) KARŞI OY :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31 inci maddesinde, bu Kanun'da hüküm bulunmayan ve madde metninde sayılan hallerde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı belirtilmiş, sözü edilen haller arasında “yargılama giderlerine” de yer verilmiş, 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 450. maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanun’un 447. maddesinin 2. fıkrasında ise, “Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Yargılama giderinin kapsamı” başlıklı 331 inci maddesinde yargılama giderlerini oluşturan unsurlar sayılmış; maddenin 1/ğ bendinde, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücretinin yargılama giderleri arasında olduğu belirtilmiş; Kanun’un “Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri” başlıklı 331. maddesinin 1. fıkrasında da, “Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.” kuralına yer verilmiştir.
Bakılmakta olan davada, dava konusu edilen düzenleyici işlem her ne kadar, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3835 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararına ekli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesi ile değiiştirilmiş ise de, dava açılma tarihi itibarıyla dava konusu edilen işleme yönelik hukuka uygunluk denetimi yapılmak suretiyle, davacının haklılık durumu ortaya konulduktan sonra yargılama giderleri hakkında karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle Dairemiz kararına yargılama giderleri yönünden katılmıyorum.