DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/11561 E.  ,  2023/5781 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11561
Karar No : 2023/5781

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR):1- …
2- …
3- …
4- …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : … Restorant Turizm ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU :… Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, …, …, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazlar üzerinde bulunan … Hanın özgün mimari özelliklerine aykırı olarak farklı dönemlerde yapılmış pek çok izinsiz uygulamaya maruz kaldığı, yapının mevcut statik ve zemin sorunları nedeniyle taşıdığı risk göz önüne alındığında yıkılarak yeniden yapılmasının daha sağlıklı olacağının teknik raporlarla ortaya konulduğundan bahisle, İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava dosyasındaki bilgi, belgeler ile bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesinden; kurul kararıyla korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen … Hanın yapısının zaman içerisinde bakımsız ve atıl durumda kalmış olmasının yanı sıra büyük ölçüde müdahalelere maruz kalmasına bağlı olarak yıpranıp, zarar gördüğü ve bu nedenle yapının orijinal plan şemasına aykırı birçok uygulamanın meydana geldiği sabit olmakla birlikte … bölgesinde bulunan diğer hanlarla bütünlük taşıdığı, müdahalelerden dolayı yapının tamamının güçlendirilmesi ile zemin ve temelde iyileştirme zorunluluğu olduğundan kurul kararıyla muhdes eklerden yapının arınmasından sonra, temel ve zemin ile birlikte statik açıdan güçlendirilmesinin mümkün olduğu, diğer taraftan bodrum ve cephe kısmının özgün yapısı korunarak diğer kısımların rekonstrüksiyonu hanın özgün dokusunun önemli oranda kaybolmasına neden olacağından bu tarz bir yaklaşımın restorasyondan ziyade yeniden yapım anlamına geldiği, yapının cephe+bodrum ve tüm unsurlarının bütüncül projelendirilerek ilgili kurul görüşleri doğrultusunda güçlendirmeye dayalı bir onarım ile korunması gerektiği hususları bilirkişi raporuyla ortaya konulmuş olduğu dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesinin istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 08/12/2021 tarih ve E:2021/2307, K:2021/13518 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile Dairenin E:… sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; her ne kadar tescilli yapıların yıkılmadan restore edilmesi koruma bakış açısıyla ve sanat tarihi açısından daha uygun olsa da, davaya konu olan yapının taşıyıcı sisteminin ağır hasarlı olması, ağır hasarlı yapının güçlendirilmesinde yaşanacak olumsuzluklar ve zorluklar, ayrıca çevresindeki yapıları riske atabileceğinden dolayı can ve mal güvenliği bakımından yapıya yapılacak müdahalenin rekonstrüksiyon (yeniden yapma) şeklinde olması gerektiği sonucuna ulaşıldığından; bu doğrultuda tesis edilen Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun dava konusu … tarih ve … nolu kararında hukuka aykırılık, istinafa konu ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesi ile davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek, Mahkeme kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun ile değişik 45. maddesinin 4. maddesi uyarınca kaldırılmasına, aynı Kanun maddesi uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare Mahkemesi tarafından alınan 03/12/2019 tarihli bilirkişi raporu ile İdari Dava Dairesi tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunun birbiri ile çeliştiği, gerekmediği halde yıkılarak yeniden yapılan yapının niteliğini kaybedeceği, taklit yapıya dönüşeceği, tüm tarihi eserlerde statik ve zemin sorunları yaşanılmasının kaçınılmaz olduğu, zemin ve statik yönünden sıkıntılar yaşayan tarihi yapıların deprem yönetmeliğine göre değerlendirilemeyeceği, yapıda uygun onarım teknikleri ve güçlendirme yoluyla uygulama yapmanın teknik olarak mümkün olduğu, yapının mail-i indiham durumunda olmadığı, bu nedenle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/10/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.