DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/10718 E.  ,  2023/5456 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/10718
Karar No : 2023/5456

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dava; davacının maliki olduğu Ağrı ili, … köyünde bulunan … ada … parsel sayılı (eski … parsel) taşınmaz ile ilgili yapılan arazi toplulaştırması sonucu taşınmazında meydana gelen değer azalışının, davalı idare tarafından tazminen (17/09/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile artırılan 281.158,19 TL'nin) ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E: …, K: … sayılı kararda; davacıya ait Ağrı ili, … köyünde bulunan 46635.00 m² yüzölçümlü … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılan arazi toplulaştırması işlemi sonucu, 2152,00 m² ortak tesislere katılım payı alındığı, 42276,28 m²'lik kısmında herhangi bir taşıma işlemi yapılmadan aynı yerden tahsis edildiği, 2206,72 m²'nin ise … ada … numaralı parsele tahsis edildiği, dosyaya sunulan 11/08/2021 havale tarihli bilirkişi raporu ile, teknik zorunluluk olmadığı halde fiilen arsa vasfındaki … parselin 2206.72 m2' sinin 3 km ötedeki alana taşınması nedeniyle davacının 281.158,19 TL zarara uğradığı yönünde görüş verildiği anlaşıldığından, toplam 281.158,19 TL'nin davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davacının zararına neden olduğu ileri sürülen arazi toplulaştırma işlemi sonucunda, davacıya yeni tahsis edilen taşınmazların tescile esas parselasyon planlarının kesinleşmesi üzerine yeni oluşan parsellerin … tarih ve … yevmiye numaralı işlemle tapuya tescil edildiği, davacı tarafından açılan tam yargı davasının, yeni parsellerin tahsisine ilişkin arazi toplulaştırma işleminin icrasının en geç taşınmazların tapuya tescil edildiği 30/09/2019 tarihinde öğrenilmesinden itibaren kanuni süresi içinde dava açılması gerekirken, bu süreden çok sonra 29/11/2019 tarihinde haricen öğrendiği ileri sürülerek idareye yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine 02/03/2020 tarihinde kayda giren dilekçe ile açıldığı, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken işin esası hakkında karar verilmesine yönelik Mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf isteminin kabulüne, mahkeme kararı kaldırılarak davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yeni parselin tapuya tescilinin 29/11/2019 tarihinde öğrenildiği, davanın yasal süresi içerisinde açıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında; "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.", "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde; "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 11. maddesinde, “İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; 3083 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirilen toplulaştırma işlemi neticesinde davacıya ait Ağrı ili, Merkez ilçesi, … köyünde bulunan 46.635,00m² yüzölçümlü … parsel sayılı taşınmazın 42276,28 m²'lik kısmında herhangi bir taşıma işlemi yapılmadan yeni … ada … parsel olarak tahsis edildiği, 2152,00m² ortak tesislere katılım payı alındığı, 2206,72 m²'lik kısmın ise 3 km uzaklıktaki … ada … numaralı parsele tahsis edildiği, davacının, 29/11/2019 tarihli talep dilekçesi ile toplulaştırma işlemi nedeniyle uğradığı zararın karşılanması istemiyle davalı idareye başvurduğu, başvurusuna cevap verilmemesi üzerine 02/03/2020 tarihinde görülmekte olan davanın açıldığı, dava açıldıktan sonra davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile davacının talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, yeni oluşan parsellerin … tarih ve … yevmiye numaralı işlemle tapuya tescil edildiği, davacının yeni parsellerin tahsisine ilişkin arazi toplulaştırma işleminin icrasından en geç taşınmazların tapuya tescil edildiği 30/09/2019 tarihinde haberdar olduğundan bahisle bu tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılmadığından süre aşımı yönünden davanın reddine karar verilmiş ise de, davacıya tahsis edilen yeni taşınmaza ilişkin tapuda tescil yapıldığına dair bir bildirimde bulunulmadığı, arazi toplulaştırması işleminin tüm unsurlarıyla davacı tarafından öğrenildiğinin açıkça ortaya konulamadığı, aksi görüşün mahkemeye erişim hakkının özünü ihlal edeceği, davacının öğrenme tarihi olarak belirttiği 29/11/2019 tarihinden sonra kanuni süresi içinde davanın açıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davanın esası hakkında verilen kararın incelenmesi gerektiğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesince verilen kararda hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Üye …'in karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2023 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.