DANIŞTAY 4. DAIRE

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/10486 E.  ,  2023/5469 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/10486
Karar No : 2023/5469

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı
(… Gümrük Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
3- … Bilgi İşlem Sistemleri Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Erenköy Gümrük Müdürlüğünce tescilli 41 adet muhtelif tarih ve sayılı gümrük beyannamesine istinaden ödediği toplam 1.181.341,89 TL TRT bandol ücretinin yersiz ödendiğinden bahisle iadesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen 1.181.341,89 TL bandrol ücretinin iadesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından, ithal edilen cihazların bandrol ücretine tabi cihazlar olmadığı ileri sürülmekte ise de; davacının söz konusu cihazlar için gümrük idarelerine verdiği beyannamelerde 8521.90 GTİP numarasını kullandığının ihtilafsız olduğu, Bakanlar Kurulu kararı eki listesine göre, GTİP numarası 85.21 olan cihazların %16, 8521.90 olan cihazların ise %8 oranında bandrol ücretine tabi olduğu; Mahkemelerinin ara kararına cevaben dosyaya uyuşmazlığa konu miktarın hesabında, söz konusu cihazlar için %16 üzerinden bandrol ücreti tahakkuk ettirildiği ve şayet %8 oranından hesaplama yapılsa idi 590.670,945 TL ücret tahakkuk ettirileceğinin bildirildiği; uyuşmazlıkta her ne kadar 2018 tarihli Bakanlar Kurulu Kararına göre söz konusu cihazların bandrole tabi olmadığı, bu sebeple tüm ücretin iade edilmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de, söz konusu beyannamelerin hepsinin tarihinin mezkur Bakanlar Kurulu Kararından önce olduğu, Bakanlar Kurulu Kararından önce alınmış ürünlerin bandrol ücretine tabi olduğu, ancak bandrol ücreti belirlenirken GTİP numarasına göre oranın belirlenmesi gerektiği, davacı şirketten numune istenilmeden idarece %16 üzerinden bandrol ücreti istenildiği, ancak beyan edilen GTİP numarasına göre %8 üzerinden bandrol ücretinin tahakkuk ettirilmesi gerektiği anlaşılmakla, toplamda 41 adet beyanname kapsamında ithal edilen ürünler için %16 üzerinden ödenmiş olan bandrol ücretinin %8 oranı üzerinden yapılan hesaplama sonucu bulunan tutar düşüldükten sonra fazlaya dair kısmının davacıya iadesi yönünde işlem tesisi gerekirken, aksi yönde tesis edilen dava konusu zımni ret işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, davacı şirketten fazladan tahsil edilen 590.670,945 TL'nin davalı Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü'nden alınarak davacı şirkete ödenmesine, kalan 590.670,945 TL'lik kısmının iadesi talebinin ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVALILARIN İDDİALARI :
1- Davalı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından; davanın süresinde açılmadığı, davacının ithal ettiği cihazların ithalat tarihindeki mer'i mevzuata göre bandrole tabi olduğu, bandrol ücretinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na göre değil, 3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu'na göre tahsil edildiği belirtilerek, iptal ve kabule ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı Ticaret Bakanlığı (Erenköy Gümrük Müdürlüğü) tarafından; davanın süresinde açılmadığı, idarelerince tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, iptal ve kabule ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : İthal edilen ihazların video kayıt veya gösterme cihazları oldukları, TRT bandrol ücretine tabi olmadıkları, ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının lehe bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARI : Davalı idarelerden Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş iken, davalı Ticaret Bakanlığı (Erenköy Gümrük Müdürlüğü) tarafından savunma verilmemiştir.

DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasıgerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacı şirket, 20/09/2017-12/03/2018 tarihleri arasında Erenköy Gümrük Müdürlüğüne muhtelif tarihlerde verdiği 41 adet ithalat giriş beyannamesi ile ... ve ... markalı video kaydedici cihazları ithal etmiştir.
Şirketin ithal ettiği cihazlar için Gümrük Müdürlüğünce, beyanname tarihlerinde aynı zamanda TRT bandrol ücreti tahakkuk ettirilmiştir. Tahakkuk tarihleri itibarıyla bandrol ücretleri davacı şirket tarafından ihtirazi kayıtla ödenmiştir.
Davacı şirket, 27/12/2019 tarihinde davalı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğüne başvurarak, cihazların bandrol ücretine tabi olmadığını, haksız ödenen tutarların iadesini talep etmiştir.
Davacının başvurusuna cevap verilmemiştir.
Bunun üzerine, davacı şirket tarafından, başvurusunun zımnen reddedildiğinden bahisle, zımnen ret işleminin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen toplam 1.181.341,89 TL bandrol ücretinin yersiz ve haksız ödeme nedeniyle iadesine karar verilmesi istemiyle işbu davayı açmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." hükmüne; 10. maddesinin 1. fıkrasında, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler." hükmüne; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 11. maddesinin 1. fıkrasında, "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur."; 2. fıkrasında, "Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır." hükmüne; 3. fıkrasında, "İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiş olup, aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin süre aşımı yönünden inceleneceği; son fıkrasında, ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı; 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; davanın süresinde açılmadığının belirlenmesi durumunda davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.
3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu'nun 1. maddesinde, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna devamlı ve yeterli gelir kaynağı sağlamak amacıyla hazırlanan bu Kanunun; radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlardan alınacak ücretler ile çeşitli gelirlerin tahakkuk, tahsilat işlemlerini kapsadığı; 3. maddesinde, bu Kanun'un 1. maddesinde belirtilen cihazları imal edenlerin satıştan önce; ithal edenlerin ise serbest dolaşıma girişinde bandrol veya etiket almaya mecbur olduğu; 4. maddesinde, maddede sayılan cihazları imal edenlerin cihazın satış faturasındaki (özel tüketim vergisi hariç) Katma Değer Vergisi matrahı, ithal edenlerin ise Gümrük Giriş Beyannamesindeki (özel tüketim vergisi hariç) Katma Değer Vergisi matrahı üzerinden bir defaya mahsus olmak üzere bandrol ücretini tahsil ederek Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna ödeyecekleri; 5. maddesinde, gümrük idarelerince bu ücretin ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunacağı ve yapılan aylık tahsilat toplamı en geç takip eden ayın on beşinci gününe kadar Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirileceği hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, davacı şirket tararafından video kaydedici cihazların ithalatı sırasında muhtelif tarihlerde verdiği giriş beyannameleri üzerine, beyannamelere konu cihazların bandrole tabi olduklarından bahisle, tahakkuk ettirilerek ihtirazi kayıtla gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil edilen bandrol ücretlerinin iadesi talebiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılan başvuruya cevap verilmeyerek, zımnen reddedilmesinden kaynaklanmıştır.
3093 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümlerinden, bandrol ücretine tabi olan cihazların, bandrol ücretlerinin tahakkuk ve tahsili görevinin, ithalat aşamasında gümrük idarelerine verildiği, bu ücretlerin gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil edileceğinin Kanun'da ayrıca belirtildiği hususu dikkate alındığında, söz konusu cihazların ithalat aşamasında bandrol ücretine tabi olup olmadığı ya da matrahı ile ilgili tahakkuk ve tahsil işlemlerinin gümrük mevzuatının uygulanmasına ilişkin bir karar gerektirmediği gibi gümrük vergilerine ilişkin olmadığı anlaşılmakla, bu ücretlere ilişkin tahakkuk ve tahsil işlemlerine ve iadesine yönelik başvurular üzerine tesis edilecek işlemlere karşı açılacak davalarda, dava açma süresinin hesaplanmasında Gümrük Kanunu'nun uygulanma imkanı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından, davalı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünden istenilen toplam 1.181.341,89 TL bandrol ücretinin idareye ödemelerin tamamının yapıldığı en son 12/03/2018 tarihinde gerçekleştiği, böylelikle, ödemelerin yersiz veya haksız yapıldığı nedeniyle ihtirazi kayıtla ödendiği hususu da dikkate alındığında, son ödemenin yapıldığı 12/03/2018 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde davalı idareye başvurabileceği veya doğrudan idare mahkemesinde dava açabileceği halde, yersiz ödendiği iddia edilen ödemelerin geri verilmesinin, üzerinden bir yılı aşkın bir süre geçtikten sonra 27/12/2019 tarihli başvuru ile davalı idareden talep edildiği, böylelikle idari dava açma süresi olan altmış gün geçtikten sonra davalı idareye yapılan başvuru üzerine, 12/03/2020 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, davanın süre aşımı yönünden reddi gerekirken, esasını inceleyerek sonuçlandıran İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdare Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Ayrıca, davacı şirket tarafından, ödenmiş olan bandrol ücretlerinin iadesi talebiyle Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğüne yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine, bu işlemin iptali ile iadesine karar verilmesi istemiyle Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğüne karşı açılan davada, Erenköy Gümrük Müdürlüğünün hasım mevkiine alınarak uyuşmazlığın çözümlenmesinde de, usul yönünden hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.