DANIŞTAY 3. DAIRE

Danıştay 3. Daire Başkanlığı         2021/3195 E.  ,  2023/4240 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2021/3195
Karar No : 2023/4240

TEMYİZ EDENLER :1-(DAVALI) … Vergi Dairesi Müdürlüğü
…
VEKİLİ: Av. …

2-(DAVACI) …
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının 2012 yılına ait yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle izleyen yıla devreden indirilebilecek katma değer vergisinin bulunmadığı da gözetilerek yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca 2012 yılının Aralık ile 2013 yılının Ocak, Mart ila Mayıs 2013 dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ile sözü edilen fiil ve elektronik ortamda verilmesi gereken 2015 yılına ait gelir vergisi beyannamesinin verilmemesi nedeniyle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık konusu Aralık 2012 dönemine ait üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ve Temmuz 2017 dönemi için kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin ihbarnameler 03/11/2017 tarihinde tebliğ edilmesine karşın sözü edilen vergi ve cezalara karşı 07/12/2017 tarihinde açılan davanın bu kısmında süre aşımı bulunduğundan esasının incelenemeyeceği, yasal defter ve belgelerini mücbir sebep ileri sürmeksizin incelemeye ibraz etmeyen davacı adına, katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık görülmediği ancak suç işleme kastı bulunmayan ve ceza yargılamasında beraatine hükmedilen davacı adına defter ve belge ibraz etmeme fiilinden dolayı bir kat vergi ziyaı cezası kesilebileceği, takdir komisyonu kararı olmaksızın sadece takdire sevk fişine istinaden 2015 yılına ilişkin olarak kesilen özel usulsüzlük cezasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava; Ocak, Mart ila Mayıs 2013 dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi yönünden esası incelenmek, Aralık 2012 dönemine ait üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ve Temmuz 2017 dönemi için kesilen özel usulsüzlük cezası yönünden süre aşımı nedeniyle reddedilmiş, 2015 yılı için kesilen özel usulsüzlük cezası ile Ocak, Mart ila Mayıs 2013 dönemleri için kesilen vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmı kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:
Vergi Mahkemesi kararının, Aralık 2012 dönemine ait üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ve Temmuz 2017 dönemi için kesilen özel usulsüzlük cezasına yönelik davanın süre aşımı yönünden reddi ile Ocak, Mart ila Mayıs 2013 dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkralarına yöneltilen istinaf başvuruları, değinilen hüküm fıkralarının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.
İnceleme aşamasında ibraz edilmeyen ancak dava dilekçesinde dosyaya sunulabileceği ifade edilen defter ve belgelerin Dairelerince verilen ara kararıyla davacıdan istenilmesine karşın bir kısım faturanın dosyaya sunulduğu ancak uyuşmazlık konusu defter ve belgelerin ibraz edilmediği görülen olayda yasal defter ve belgelerin mücbir sebep olmaksızın incelemeye ibraz edilmemesi eylemi nedeniyle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesi uyarınca üç kat vergi ziyaı cezası kesilmesi gerektiğinden Ocak, Mart ila Mayıs 2013 dönemleri için re'sen salınan katma değer vergisi üzerinden kesilen üç kat vergi ziyaı cezasında da hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare istinaf başvurusu bu yönden kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararının değinilen dönemler için kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmının kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen davalı idare istinaf başvurusu kabul edilerek sözü edilen hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra üç kat vergi ziyaı cezasının bu kısmı yönünden de dava reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idare tarafından, kanunen kabul edilebilir mazeret olmaksızın defter ve belgelerinin süresi içinde incelemeye ibraz etmeyen davacı adına yapılan tarhiyatta ve kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.
Davacı tarafından, vergilendirmede, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, kontör içerikli ve katma değer vergisi oranı sıfır olan faturalar nedeniyle incelemeye alındığı, olayda vergi ziyaı cezasının bulunduğundan söz edilemeyeceği, işleriyle babasının ilgilendiği babasının da Adana'da bulunması nedeniyle defter ve belgelerin ibrazının zaman alacağından bahisle ek süre talep edildiği, inceleme elemanınca ek süre verilmeksizin tarhiyat önerildiği, defter ve belgelerinin bilirkişi incelemesi yaptırılmak üzere mahkemeye sunulabileceği, ortada re'sen tarha konu olabilecek matrah farkı bulunmadığı, tarhiyatın zamanaşımına uğradığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimleri reddedilmek ve önceki yıldan devreden indirilebilecek katma değer vergisinin bulunmadığı da gözetilmek suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosuna göre dava konusu tarhiyatın yapıldığı ve sözü edilen fiil ve elektronik ortamda verilmesi gereken 2015 yılına ait gelir vergisi beyannamesinin verilmemesi nedeniyle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesinin 1. bendi gereğince özel usulsüzlük cezalarının kesildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257. maddesinin 4. fıkrasında, bu Kanun'un 149. maddesine göre devamlı bilgi vermek zorunda olanlardan istenilen bilgiler ile vergi beyannameleri ve bildirimlerin, şifre, elektronik imza veya diğer güvenlik araçları konulmak suretiyle internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında verilmesi, beyanname ve bildirimlerin yetki verilmiş gerçek veya tüzel kişiler aracı kılınarak gönderilmesi hususlarında izin vermeye veya zorunluluk getirmeye, beyanname, bildirim ve bilgilerin aktarımında uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye, bu zorunluluğu beyanname, bildirim veya bilgi çeşitleri, mükellef grupları ve faaliyet konuları itibarıyla ayrı ayrı uygulatmaya ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemeye, Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.
Maliye Bakanlığınca, bu maddeye dayanılarak çıkarılan ve 30/09/2004 günlü 25599 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 340 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile vergi beyannamelerinin elektronik ortamda gönderileceği düzenlenmiş, 346, 357, 367, 373 ve 376 sıra nolu Genel Tebliğler ile de elektronik ortamda gönderilmesi zorunlu olan beyanname türleri ve beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorunda olan mükellefler ile ilgili olarak yapılan değişikliklere yer verilmiştir.
213 sayılı Kanun'un mükerrer 355. maddesinin 1. bendinde, mükerrer 257. madde uyarınca getirilen zorunluluklara uymayanlara maddede üç bent halinde sayılan özel usulsüzlük cezalarının kesileceği; 2. fıkrasında ise bu hükmün uygulanması için, bilgi ve ibraz ödevinin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yapılacak tebliğlerde bilginin verilmesi için tayin olunan sürede cevap verilmemesi, eksik veya yanıltıcı bilgi verilmesi veya defter ve belgelerin süresi içinde ibraz edilmemesi durumunda haklarında Kanun'un ceza hükümlerinin uygulanması cihetine gidileceğinin ilgililere yazılı olarak bildirilmesinin şart olduğu hükme bağlanmış, 2. fıkrasına 5904 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle eklenen ve 01/08/2009 tarihinden itibaren yürürlüğe giren cümlesinde de, bu ödevlerin yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığınca yapılan düzenleyici idari işlemlerle duyrulması halinde ilgililere ayrıca yazılı bildirimde bulunma şartının aranmayacağı kural altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz istemlerine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; 2015 yılı için kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm fıkrası haricindeki hüküm fıkraları aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.
213 sayılı Kanun'un tarh ve tahakkuk usulünü düzenleyen ikinci kısmında yer alan 30. maddesinin 1. fıkrasında düzenleme bulan tanımdan da anlaşılacağı üzere, vergi idaresince ancak re'sen vergi tarh olunabilmesi için, öncelikle, re'sen takdir olunmuş bir matrah veya matrah farkının varlığı gerekli olup özel usulsüzlük cezası kesilebilmesi için söz konusu cezanın takdir komisyonu kararına veya inceleme raporuna dayanması zorunluluğu bulunmamaktadır. Dolayısıyla idarece vergi inceleme raporu veya takdir komisyonu kararı gerekmeksizin yapılacak tespitlere göre ceza kesilebilmesi mümkündür.
Bu durumda, davacı hakkında vergi beyannamesinin kanuni süresi geçtiği halde verilmemesi nedeniyle düzenlenen ... tarih ve ... sayılı takdire sevk fişine istinaden 2015 yılı için özel usulsüzlük cezası kesildiğinin anlaşıldığı olayda söz konusu cezanın kesilmesini gerektiren fiil olan elektronik ortamda beyanname verme ödevinin yerine getirilmediğinin somut olarak saptandığı dikkate alındığında, kesilen özel usulsüzlük cezasının hukuka aykırı olduğundan söz edilemeyeceğinden Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusunun reddinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı temyiz isteminin reddine, davalı idare temyiz isteminin kısmen reddine,
2. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının; 2015 yılı için kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm fıkrası haricindeki hüküm fıkralarının ONANMASINA,
3. Davalı idare temyiz isteminin kısmen kabulüne,
4. Kararın; 2015 yılı için kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
5. Davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca nispi harç alınmasına, 07/11/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.