DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/3239 E.  ,  2025/940 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/3239
Karar No:2025/940

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... İnşaat A.Ş.
2- ... İnşaat Turizm Tekstil ve
Dış Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediyesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığınca 19/03/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Ankara Geneli Muhtelif Alanlarda Duvar, Spor Sahaları, Koşu Yolu, Yürüyüş Yolu ve Sert Zemin Yenileme Yapım İşi" ihalesinin iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemenin 02/10/2024 tarihli ara kararına cevaben davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, ihaleye ilişkin Sözleşme Tasarısı'nın 33. maddesinin 1. ve 4. bentlerinde yer alan 3 adet binek oto ile 2 adet laptop ve 2 adet harddiskin yüklenici tarafından temin edilmesine yönelik düzenlemelerin 2024/7 sayılı "Tasarruf Tedbirleri" konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin "İhale şartname ve sözleşmelerine idare tarafından kullanılmak üzere araç, makine, ekipman temini gibi alım ya da yapım konusuyla ilgisi olmayan unsurları dâhil etmeyeceklerdir." yönündeki kuralına uygun olmadığı değerlendirilerek ihalenin iptal edildiği, ihale konusu işin duvar, spor sahaları, koşu yolu, yürüyüş yolu ve sert zemin yenileme yapımına ilişkin olduğu, idarece yükleniciden istenilen araç ve ekipmanın yapım işinin konusuyla bir ilgisinin bulunmadığı, araç ve ekipmanın işin kontrol ve takibi için kullanılmak üzere istenildiği, buna göre sözleşme tasarısındaki söz konusu düzenlemelerin Genelge hükmüne uygun olmadığı, Genelge hükümlerine uygun olmayan sözleşmesi imzalanmamış ihalelerin iptal edileceğinin de yine anılan Genelge'de kural altına alındığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, ihalenin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, araçların teklif fiyata etkisinin olmadığı, masrafın yükleniciye ait olduğu, kontrolörlük maksadıyla kullanılacağı, idareye külfet oluşturmayacağı, Genelgenin amaçsal yorumlanması gerektiği, ihalenin iptalinin kamu zararına sebep olacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, ihalenin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi nedeniyle iptal edildiği, işlemin söz konusu genelgeye uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile 20/A maddesi uyarınca, dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdiine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığınca 19/03/2024 tarihinde 4734 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile "Ankara Geneli Muhtelif Alanlarda Duvar, Spor Sahaları, Koşu Yolu, Yürüyüş Yolu ve Sert Zemin Yenileme Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir. İhaleye yönelik 03/05/2024 tarihli ihale komisyonu kararıyla davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının teklifi aşırı düşük bulunarak değerlendirme dışı bırakılmış ve ihalenin en avantajlı teklif sahibi istekli olan dava dışı ... Turizm İşletmecilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir. Davacıların tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin komisyon kararına karşı 16/05/2024 tarihinde yaptıkları şikayet başvurusu aynı tarihte reddedilmiş, akabinde itirazen şikayet yoluna müracaat süresi içerisinde davalı idarece ... tarih ve ... sayılı işlemle ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde, "Dilekçeler, Danıştay'da daire başkanı'nın görevlendireceği bir tetkik hâkimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: (...) (b) İdari merci tecavüzü, (...) yönlerinden sırasıyla incelenir."; 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3. fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14. maddenin; (...) (e) 3/b bendinde yazılı hâlde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine, (...) karar verilir." kurallarına yer verilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, ihalelerin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerin 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkileri arasında sayılmış; "İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinin ikinci fıkrasında, "Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır."; "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir."; "Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde ise, "Şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür." kuralına yer verilmiştir.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Başvuru yolları" başlıklı 4. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ'in "İtirazen şikâyet başvurusu" başlıklı 8. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, şikayet başvurusu üzerine idare tarafından şikayet dilekçesinin kayıtlara alındığı tarih veya sonrasında herhangi bir nedenle alınan ihalenin iptaline ilişkin kararlara karşı itirazen şikayet başvurusu yapılabileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olarak ihaleyi gerçekleştiren idareye yapılacak şikayet başvurusundan sonra yapılacak itirazen şikayet başvurusu üzerine Kurul tarafından verilen kararlara karşı dava açılabileceği, şikayet ve itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan ihalenin iptaline ilişkin kararların ise, ihalenin iptalinin, daha önce yapılan şikayet ve/veya itirazen şikayet başvurusundaki gerekçelerden kaynaklanıp kaynaklanmadığına yönelik bir ayrım yapılmaksızın önce itirazen şikayet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, daha sonra bu başvuru hakkında verilecek Kurul kararına karşı dava açılabileceği, herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet başvurusu olmaksızın alınan ihalenin iptaline yönelik kararların ise doğrudan dava konusu edilebileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, 19/03/2024 tarihinde gerçekleştirilen uyuşmazlığa konu ihalede davacıların teklifinin 03/05/2024 tarihli ihale komisyonu kararıyla değerlendirme dışı bırakıldığı, davacılar tarafından 16/05/2024 tarihinde tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle davalı idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu ve aynı tarihli işlemle bu başvurunun reddedildiği, söz konusu şikayetin reddi işlemine karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle de ihalenin iptal edildiği, davacılar tarafından ihalenin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle doğrudan dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davaya konu ihalenin iptal edilmesinden önce şikayet başvurusunda bulunulduğu dikkate alındığında, davacılar tarafından ihalenin iptaline ilişkin karara karşı Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulması ve Kurul tarafından verilecek nihai kararın dava konusu edilmesi gerekirken, bu süreç tamamlanmadan doğrudan dava açıldığı, dolayısıyla bakılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dosyasının Kamu İhale Kurumuna tevdii gerekmektedir.
Bu itibarla, uyuşmazlığın esası incelenerek davanın reddi yönünde verilen Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Anılan Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 20/A maddesi uyarınca DAVA DİLEKÇESİNİN KAMU İHALE KURUMUNA TEVDİİNE;
4. Aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam ...-TL ilk derece ve temyiz yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 15. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca vekalet ücretine hükmedilmemesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın istemi hâlinde davacılara iadesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 25/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.