DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/2581 E.  ,  2023/4319 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/2581
Karar No:2023/4319

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Fidancılık Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "…" ve "…" isimli alkollü içki markalarının kullanılmasının yasaklanmasına ve söz konusu markaların 31/12/2015 tarihinden itibaren piyasada bulundurulmamasına ilişkin … tarihli ve … sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile Kurul kararı kapsamında bu markaların kullanılması ve 31/12/2015 tarihinden sonra bu ürünlerin piyasada bulundurulması hâlinde davacı şirkete idari para cezası uygulanacağına ilişkin … tarih ve … sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Alkollü İçkiler Piyasası Daire Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idare tarafından belirlenen kıstaslar esas alınarak detaylı bir inceleme yapılmadığı, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nda yapılan düzenlemeye istinaden yalnızca markalar yönünden, alkollü içki markasının alkolsüz içki ve sair ürünlerde, ya da aksi bir uygulamanın alkollü içkilerde bulunup bulunmadığı yönünden incelendiği, ancak bu tespitin kesin olarak ortaya konulabilmesi için esas alınacak ölçütler çerçevesinde bir bağlantının varlığının saptanmadığı, bir başka deyişle yasaklamayı gerektirir bir durumun saptandığını ortaya koyan bir incelemenin gerçekleştirilmediği, yalnızca davacı tarafından kullanılan iki markanın, birisi için daha sonra uygulamanın gerektirdiği koşulun gerçekleşmediği sonucuna varılmış olmakla birlikte, davacı adına tescil edildiği tarihten önce marka olarak farklı alanlarda tescil ettirilmiş olmasından yola çıkılarak, mevzuatın aradığı anlamda bir inceleme yapılmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; Dairemizin … tarih ve E:…, K:… sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; 16/02/2023 tarihli ara kararıyla Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan, "… " ve " …" adını taşıyan alkollü içki markalarıyla ilgili olarak başvurusu yapılmış, tescil edilmiş, koruma süresi devam eden veya süresi sona ermiş bütün marka, tanıtıcı ve ayırt edici işaretlere ilişkin başvuru, tescil ve sona ermeye yönelik tüm bilgi ve belgelerin (firma ya da kişi isimleri de açıkça belirtilmek suretiyle) gönderilmesi, tescil tarihi belirtilmeyenler olursa koruma tarihlerinin, ayrıca alkollü içki markası olan ve olmayanların açıkça belirtilmesi, tüm bu hususların açık ve anlaşılır şekilde açıklanmasının istenildiği, 08/03/2023 tarihli cevabi yazı ve eklerinin incelenmesinden; "…" markasının davacı adına 30/04/2010 tarihinde tescil edildiği, 29/04/2020 tarihinden itibaren on yıl müddetle yenilendiği, bu markanın davacı adına tescil tarihinde, bu marka ile çatışan başka bir ürüne ait bir tescilin bulunmadığı, dolayısıyla davacının tescil tarihinden önce, bu markanın başka bir firma ya da şahıs adına tescil/koruma altına alınmış olmadığı, "Kybele" markasının, davacı adına 07/05/2010 tarihinde tescil edildiği, 06/05/2010 tarihinden itibaren on yıl müddetle yenilendiği, bu markanın davacı adına tescil tarihinde, bu marka ile çatışan, başka bir ürüne ait bir tescilin bulunmadığı, dolayısıyla davacının tescil tarihinden önce, bu markanın başka bir firma ya da şahıs adına tescil/koruma altına alınmış olmadığının anlaşıldığı,
Bu durumda, davacıya ait "…" ve "…" alkollü içki markalarının kullanılmasının yasaklanmasına ve söz konusu markaların 31/12/2015 tarihinden itibaren piyasada bulundurulmamasına ilişkin 09/09/2015 tarihli ve 9782 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile Kurul kararı kapsamında bu markaların kullanılması ve 31/12/2015 tarihinden sonra bu ürünlerin piyasada bulundurulması hâlinde davacı şirkete idari para cezası uygulanacağına ilişkin 11/11/2015 tarih ve 30488 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Alkollü İçkiler Piyasası Daire Başkanlığı işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddialar söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin dokuzuncu fıkrasıyla alkolsüz içki ve sair ürünlerin marka tanıtıcı ve ayırt edici işaretlerinin alkollü içkilerde kullanılmasının yasaklandığı, bu hükmün uygulanmasına yönelik olarak Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesiyle gerekli düzenlemelerin yapıldığı, tescil tarihi esasına göre yasaklama işlemi tesis edilmesiyle alkollü içki markalarının alkollü içki markası olmayan ürünlerle ilişkilendirilerek alkollü içki markalarının örtülü reklam ve tanıtımının engellendiği, alkolsüz içki ve sair ürünler için daha önce tescil edilmiş olduğundan "…" ve "…" isimli markaların alkollü içkilerde kullanılmaması ve bu ürünlerin piyasada bulundurulmaması yönündeki dava konusu Kurul kararında ve bu kararın bildirimine ilişkin Kurum işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile, başka firma veya şahıslar tarafından da tescil edilmiş olan Alkollü İçki Dağıtım Yetki Belgesini haiz üretici/üretici ve ithalatçı firmaların ekli listede yer alan markalarının tescil tarihinden önce başka ürünler için tescil edilmiş olması hâlinde; 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin dokuzuncu fıkrası ile Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 19. maddesi gereğince kullanılmasının yasaklanmasına, söz konusu markalı ürünlerin 31/12/2015 tarihinden sonra piyasada bulundurulmaması hususunun ilgili firma ve/veya marka sahiplerine bildirilmesine karar verilmiştir.
Söz konusu karar ekinde yer alan listede davacı şirkete ait "Assuva" ve "Kybele" markalarına ve bu markaların başka hangi firma veya şahıslar adına tescilli olduğuna ilişkin bilgilere yer verilmiştir.
Anılan Kurul kararı uyarınca davacı şirkete ait olup, davacı şirketin tescil tarihinden önce başka firma veya şahıslar tarafından alkollü içki dışındaki ürünler için tescil edilen söz konusu markaların kullanılması ve 31/12/2015 tarihinden sonra ürünlerin piyasada bulunması hâlinde davacı şirkete idari para cezası uygulanacağı yönünde Alkollü İçkiler Piyasası Daire Başkanlığı'nın 11/11/2015 tarih ve 30488 sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 3. maddesinde, Kurul'un görev ve yetkileri, "a) Bu Kanun gereğince Kurum tarafından yürütülecek görevler ile ilgili düzenlemeleri yapmak ... e) Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili sektörel düzenlemeler yapmak ... l) Görev alanı ile ilgili konularda gerekli gördüğü her türlü bilgiyi, tütün, tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bunların her türlü birliklerinden istemek, m) Kanunlarla verilen diğer görevleri yürütmek ..." olarak belirlenmiştir.
4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin dokuzuncu fıkrasında, "Alkollü içkilerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işareti, alkolsüz içki ve sair ürünlerde; alkolsüz içki ve sair ürünlerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işareti de alkollü içkilerde kullanılamaz."; Geçici 1. maddesinin üçüncü fıkrasında, "6. maddenin sekiz, dokuz ve onuncu fıkraları kapsamına giren ürünler, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından çıkarılacak ikincil düzenlemelerin Resmî Gazete’de yayımından itibaren on ay içinde anılan fıkralardaki hükümlere uygun hâle getirilir. Uygun olmayan ürünler, bu tarihten itibaren piyasaya arz edilemez." kuralına yer verilmiştir.
Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinin birinci fıkrasında, "Alkollü içkilerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işareti, alkolsüz içki ve sair ürünlerde; alkolsüz içki ve sair ürünlerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işareti de alkollü içkilerde kullanılamaz. Kurumca bu fıkranın uygulanmasında;
a) Karşılaştırılacak iki unsurun, ambalaj veya içerik yönünden aynı şekil ve tasarıma sahip olup olmadığı veya iki unsur arasında marka, tanıtıcı ve ayırt edici işaretlerin içerdiği ögeler yönünden açık ve doğrudan bir ayniyet, benzerlik veya çağrıştırma olup olmadığı,
b) Karşılaştırılacak iki unsurun, doğrudan veya dolaylı olarak bir alkollü içkiyi tanıtmayı veya başka bir ürün veya firmaya ait unsurlar üzerinden alkollü içkileri dolaylı olarak tanıtmayı amaçlayıp amaçlamadığı ya da alkollü içki kullanımını doğrudan veya dolaylı olarak teşvik edip etmediği veya özendirici etkisinin olup olmadığı,
c) Karşılaştırılacak unsurları kullananlar arasında hukuki veya fiili bir bağlantı ya da menfaat bağı olup olmadığı hususlarından birinin mevcudiyeti aykırılık için yeterli kabul edilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacının "…" markası yönünden dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmı incelendiğinde;
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacının "…" markası yönünden dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmı incelendiğinde;
Aktarılan mevzuatın irdelenmesinden, alkolsüz içki ve sair ürünlerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işaretinin alkollü içkilerde kullanılamayacağı, bu kapsama giren ürünlerin Kurum tarafından çıkarılacak ikincil düzenlemelerin Resmî Gazete’de yayımından itibaren on ay içinde kullanımının yasaklanmasına yönelik kurala uygun hâle getirileceği, uygun olmayan ürünlerin bu tarihten itibaren piyasaya arz edilemeyeceği, Kurum tarafından yürürlüğe konulan Yönetmeliğin 19. maddesinin birinci fıkrasında, öncelikle 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer verilen kuralın tekrar edildiği, sonrasında bentler hâlinde aykırılık oluşturabilecek hususların sayıldığı, bunlar arasında "iki unsur arasında marka, tanıtıcı ve ayırt edici işaretlerin içerdiği ögeler yönünden açık ve doğrudan bir ayniyet, benzerlik veya çağrıştırma" hususuna yer verilmekle markanın unsurlarından biri olan marka adının aynı olmasının aykırılık için yeterli kabul edildiği, alkol piyasasıyla ilgili düzenleme ve denetleme yetkilerine sahip Kurum'un, alkollü içki piyasasında kullanılan markaları kanun hükümlerine uygun hâle getireceği ve uygun olmayan ürünlerin bu tarihten itibaren piyasaya arz edilmemesini sağlayacağı anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede … tarih ve … sayılı Kurul kararı incelendiğinde, Kurul tarafından, başka firma ve şahıslar tarafından da tescil edilmiş markaların Türk Patent Enstitüsü'nün www.tpe.gov.tr internet adresinden sorgulanacağı, sorgulamada, durumu "müddet" şeklinde ifade edilenlerin koruma kapsamında olmadığından dikkate alınmayacağı, birebir aynı adı taşıyan markaların sorgulanacağı, markaların hizmet sınıflarının dikkate alınmayacağı, tescil tarihi diğerinden önce olana üstünlük tanınacağı, tescil tarihi belirtilmeyen markalarda koruma tarihinin dikkate alınacağına yönelik ilke ve esaslar belirlendiği görülmektedir.
Davalı idarece temyiz dilekçesinde, Türk Patent ve Marka Kurumu'nun "….tr" adlı internet adresinden aynı adı taşıyan ve başka firmalar adına tescil edilmiş markaların sorgulandığı, davacıya ait "…" markasıyla aynı adı taşıyan alkollü içki markası olmayan başka markaların tescil edildiği belirtildiğinden, Dairemizin 13/09/2023 tarihli ara kararıyla Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan, bahsi geçen marka adının davacı ve başkası adına yapılan tescil/koruma tarihinin hangisinin önce olduğu, yapılan tescil ve koruma süresinin hâlen devam edip etmediği sorulmuş ve buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş, anılan Kurumun 13/10/2023 tarihli cevabi yazısıyla istenilen bilgi ve belgeler Dairemize gönderilmiştir.
Türk Marka ve Patent Kurumu'nun cevabi yazısı ve ekindeki belgenin incelenmesinden, davacıya ait "…" isimli alkollü içki markasının tescil tarihinin 07/05/2010 olduğu, buna karşılık aynı ismi taşıyan ve başvurusu davacıdan önce gerçekleştirilmiş alkollü içki dışındaki başka ürün markasının tescilinin 02/08/2006 tarihinde gerçekleştirildiği, 02/08/2016 tarihinden itibaren 10 yıl müddetle yenilendiği, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte süresi yenilenmiş durumdaki anılan markanın koruma altında olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacıya ait "…" isimli markanın alkollü içkilerde kullanılmamasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık, bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kısmen reddine;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdarî Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davacının "…" markası yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, bu kısım yönünden anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,

3. Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacının "…" markası yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair kısmının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi 9. İdarî Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, Dairemizin 19/04/2022 tarih ve E:2017/1564, K:2022/1740 sayılı bozma kararındaki karşı oyumda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.