DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/2322 E.  ,  2023/5113 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/2322
Karar No:2023/5113

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- … Petrol Ürünleri Turizm İnşaat Üretim
Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
2- …

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Elazığ Açık Kampüs Cezaevi Müdürlüğü tarafından … tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "2012 Model ve Üzeri 35+1 Kişilik Personel Taşıma Servis İşi İhalesine" ilişkin olarak dava dışı istekli tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine davacıların oluşturduğu iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 15/02/2023 tarih ve 2023/UH.İ-370 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu ihaleye 13 isteklinin teklif sunduğu, 10 isteklinin teklifinin çeşitli gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 3 isteklinin teklifinin ise geçerli kabul edildiği, bu isteklilerden davacıların teklifinin aşırı düşük olarak tespit edildiği ve aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, yapılan değerlendirmeler neticesinde davacıların açıklamasının uygun görüldüğü, netice itibariyle ihalede ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibinin davacı iş ortaklığı, ikinci en avantajlı teklif sahibinin ise başvuru sahibi dava dışı Işıl Taşımacılık Turizm Temizlik Yemek İnşaat Ticaret Ltd. Şti. (Işıl Taşımacılık) olarak belirlendiği, anılan şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine davaya konu Kurul kararıyla davacıların teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine" karar verildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı;
Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) giderine yönelik olarak;
İhale üzerinde bırakılan davacıların aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu açıklama yazısında; MTV giderine yönelik olarak 54 seri nolu Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliği'nde 2023 tarifesi için %61,5 oranında katsayının belirlendiği, davacılar tarafından ihaleye konu iş kapsamında 2017 model otobüs çalıştıracağının belirtildiği, 1-6 yaş kategorisinde 36-45 kişiye kadar olan otobüslerin 2022 yılındaki MTV vergisinin 5.292,00-TL olduğu, 2023 yılı için ise %61,5 artış oranıyla MTV'nin bir araç için 8.543,35-TL, ihale konusu işte çalıştırılacak olan toplam 17 araç için ise 145.236,95-TL MTV gideri hesapladıkları, dava konusu Kurul kararında ise davacıların ihale konusu işte çalıştırılacak araçların egzoz emisyon ve araç muayene maliyetini tevsik etmek üzere; yetkili kuruluş (TÜVTÜRK) tarafından 2022 yılı için hazırlanan araç muayene fiyat listesi ve egzoz gazı emisyon ölçüm fiyatını gösterir çıktıları sunduğu, ancak 2023 yılı için MTV tutarının 36-45 oturma kapasiteli 1-6 yaş otobüs için 8.546,00-TL olduğu, davacılar tarafından MTV'ye ilişkin maliyetin eksik hesaplandığının belirtildiği görülmüş ise de hangi kapsamda eksik hesaplandığının belirtilmediği, ayrıca araç muayene gideri için Tebliğ'in 79.3.6. maddesi gereği ihale tarihi itibariyle %128,94'lük artışın uygulanması gerektiği, ancak davalı idarece MTV giderine yönelik olarak somut bir gerekçeye yer verilmediğinden kararın MTV giderinin eksik açıklandığına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı,
Araç Muayene Giderine yönelik olarak;
Araç muayene gideri için TÜVTÜRK'e ait internet çıktılarında çalıştırmayı öngördükleri araçlara yönelik 2022 yılı muayene ücretinin 685,58-TL olduğu, 2023 yılı muayene ücretinin açıklanmamış olması nedeniyle davacılar tarafından KDV hariç 1.550,00-TL öngörüldüğü, 17 araç için toplam 26.350,00-TL araç muayene gideri hesaplandığı, dava konusu Kurul kararında ise araç muayene gideri için Tebliğ'in 79.3.6. maddesi gereği ihale tarihi itibariyle açıklanmış olan Kasım ayı artış oranının %128,94 olduğu, muayene ücretinin bu artış oranıyla güncellendiğinde 1 araç için 1.569,57-TL olması gerektiği, bu nedenle davacılar tarafından muayene ücretinin eksik hesaplandığının belirtildiği; bu durumda, dava konusu ihale 27/12/2022 tarihinde yapılmış olup aynı tarihte ihaleyi yapan idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının 30/12/2022 tarihine kadar sunulmasının istenildiği, gerek ihale tarihinde gerekse aşırı düşük teklif açıklama tarihinde 2022 yılı için TÜVTÜRK tarafından yayımlanan otobüs muayene ücreti tarifesinin KDV dahil 685,58-TL, KDV hariç 581,00-TL olduğu, davacıların aşırı düşük teklif açıklamalarında araç muayene gideri için öngördüğü rakamın ise KDV hariç 1.550,00-TL olduğu, KDV hariç 581,00-TL olan muayene ücretinin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.3.6. maddesi uyarınca 2022 yılındaki ücretin Yİ-ÜFE Kasım 2022 endeksi olan %128,94 oranıyla güncellenmesi halinde dahi 1.324,68-TL olacağı dikkate alındığında, davacıların araç muayene ücretini eksik hesapladığı yönündeki Kurul kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmadığı,
Egzoz Giderine yönelik olarak;
Davacılar tarafından egzoz giderlerine yönelik olarak TÜVTÜRK'e ait internet çıktılarında çalıştırmayı öngördükleri araçlara yönelik 2022 yılı egzoz giderinin 110.00-TL olduğu, 2023 yılı egzoz gideri açıklanmamış olması nedeniyle kendileri tarafından KDV hariç 200,00-TL öngörüldüğü, 17 araç için toplam 3.400,00-TL hesaplandığı, dava konusu Kurul kararında ise egzoz gideri için Tebliğ'in 79.3.6. maddesi gereği ihale tarihi itibariyle açıklanmış olan Kasım ayı artış oranının %128,94 olduğu, egzoz gideri bu artış ile güncellendiğinde araç için 251,83-TL olması gerektiği bu nedenle davacılar tarafından muayene ücretinin eksik hesaplandığının tespit edildiği; bu durumda, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.3.6. maddesi gereği ihale tarihi itibariyle açıklanmış olan Kasım ayı artış oranının %128,94 olduğu, bu kapsamda 2022 yılındaki egzoz muayene bedelinin %128,94 katsayısı ile güncellendiğinde davacıların teklifinden daha yüksek bir bedel ortaya çıkacağı açık olduğundan dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu Kurul kararının motorlu taşıtlar vergisi ve araç muayene giderlerine ilişkin kısmı bakımından iptaline, egzoz giderlerine ilişkin kısmı bakımından ise reddine karar verilmiş, iptale ilişkin kısmı davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacıların aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sundukları yazıda, MTV giderine yönelik olarak 54 seri nolu Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliği'nde 2023 tarifesi için %61,5 oranında katsayının belirlendiği, davacılar tarafından ihaleye konu işte 2017 model araç çalıştıracağının belirtildiği, 1-6 yaş kategorisinde 36-45 kişiye kadar olan otobüslerin 2022 yılındaki MTV vergisinin 5.292,00-TL olduğu, 2023 yılı için ise %61,5 artış oranıyla MTV'nin bir araç için 8.543,35-TL, ihale konusu işte çalıştırılacak olan toplam 17 araç için ise 145.236,95-TL MTV gideri hesapladıkları, araç muayene gideri için TÜVTÜRK'e ait internet çıktılarında çalıştırmayı öngördükleri araçlara yönelik 2022 yılı muayene ücretinin 685,58-TL olduğu, 2023 yılı muayene ücretinin açıklanmamış olması nedeniyle kendileri tarafından KDV hariç 1.550,00-TL öngörüldüğü, 17 araç için toplam 26.350,00-TL hesaplandığı, yapılan incelemede; isteklinin ihale konusu işte çalıştırılacak araçların egzoz emisyon ve araç muayene maliyetlerini tevsik etmek üzere yetkili kuruluş (TÜVTÜRK) tarafından 2022 yılı için hazırlanan araç muayene fiyat listesi ve egzoz gazı emisyon ölçüm fiyatını gösterir çıktıları sunduğu ancak 2023 yılı için MTV tutarının 36-45 oturma kapasiteli 1-6 yaş otobüs için 8.546,00-TL olduğu dolayısıyla davacılar tarafından MTV'ye ilişkin maliyetin eksik hesaplandığı, araç muayene gideri için Tebliğ'in 79.3.6. maddesi gereği ihale tarihi itibarıyla açıklanmış olan Kasım ayı artış oranının %128,94 olduğu, 2022 yılındaki muayene ücretinin bu artış oranıyla güncellendiğinde 1 araç için 1.569,57-TL olması gerektiği, bu nedenle davacılar tarafından muayene ücretinin de eksik hesaplandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Elazığ Açık Kampüs Cezaevi Müdürlüğü tarafından 27/12/2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen dava konusu ihaleye 13 isteklinin teklif sunduğu, 10 isteklinin teklifinin çeşitli gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 3 isteklinin teklifinin ise geçerli kabul edildiği, bu isteklilerden davacıların teklifinin aşırı düşük olarak tespit edildiği ve yapılan değerlendirmeler neticesinde aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görüldüğü, netice itibariyle ihalede ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibinin davacı iş ortaklığı, ikinci en avantajlı teklif sahibinin ise başvuru sahibi dava dışı Işıl Taşımacılık olarak belirlendiği, anılan şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine davaya konu Kurul kararıyla davacıların oluşturduğu iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde "düzeltici işlem belirlenmesine" karar verilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38. maddesinde, “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir..." kuralı yer almıştır.
4734 sayılı Kanun'un "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrasında "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir." hükmü düzenlenmiştir.
03/01/2009 tarih ve 27099 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin "Kurum tarafından inceleme" başlıklı 18. maddesinde, "(1) İtirazen şikâyet başvuruları; a) İlan veya ön yeterlik/ihale dokümanına yapılan başvurular, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlarla sınırlı incelenir. b) İhale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden incelenir. (2) Eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemede; dayanağı bakımından, itiraz edilen işlemin diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak da Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılır." kuralı yer almıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38. maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihallelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79. maddesinde, aşırı düşük sınır değerin nasıl tespit edileceği, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılıp yapılmayacağı, yapılması öngörülmüşse açıklamanın nasıl istenileceği, açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Temyize konu Mahkeme kararının, davacıların araç muayene giderini eksik hesapladığına yönelik kısmı bakımından dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
2. Mahkeme kararının davacıların motorlu taşıtlar vergisi giderini eksik hesapladığına yönelik kısmı bakımından dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına gelince;
Dava konusu Kurul kararında; ihale uhdesinde kalan davacıların oluşturduğu iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu 30/12/2022 tarihli açıklama yazısında, MTV giderine yönelik olarak 21/12/2022 tarih ve 32050 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'nda motorlu taşıtlar vergisine uygulanmak üzere %61,5 oranında katsayının belirlendiği, dava konusu ihale kapsamında 2017 model araç çalıştırılacağının belirtildiği, 1-6 yaş kategorisinde 36-45 kişiye kadar olan otobüslerin 2022 MTV tutarının 5.292,00-TL olduğu, davacılar tarafından 2023 yılı için MTV tutarının %61,5 artış oranıyla 8.543,35-TL olarak hesaplandığı ve ihale konusu işte çalıştırılacak 17 araç için toplam 145.236,95-TL MTV gideri hesaplandığının görüldüğü, ancak 30/12/2022 tarih ve 32059 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 55 seri nolu Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliği'nde 1-6 yaş kategorisinde 36-45 kişiye kadar olan otobüslerin 2023 yılı MTV tutarının 8.546,00-TL olarak açıklandığı, dolayısıyla MTV’ye ilişkin maliyetin araç başı 8.546,00-TL olmak üzere 17 araç için 145.282,00-TL olması gerekirken davacılar tarafından araç başı 8.543,35-TL olmak üzere 145.236,95-TL olarak eksik hesaplandığı anlaşıldığından, bu iddiaya ilişkin itirazen şikâyet başvurusunun uygun bulunmasına dair Kurul kararında hukuka aykırılık, söz konusu Kurul kararının anılan iddiaya ilişkin kısmının iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının dava konusu Kurul kararının "Araç muayene gideri" kısmına yönelik dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının ONANMASINA,
3. Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu Mahkeme kararının dava konusu Kurul kararının "Motorlu Taşıtlar Vergisi gideri" kısmına yönelik dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bu kısım yönünden DAVANIN REDDİNE,
5. Dava kısmen iptal, kısmen ret kararıyla sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece yargılama giderleri toplam …-TL'nin yarısı olan …-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan …-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
6. Ayrıntısı aşağıda gösterilen temyiz yargılama giderleri toplam …-TL'nin yarısı olan …-TL'nin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine, kalan …-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
7. Davalı idare lehine ilk derece mahkemesince vekâlet ücretine hükmedildiğinden yeniden vekâlet ücretine hükmedilmemesine,
8. Kullanılmayan …-TL ilk derece aşamasındaki yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacılara iadesine; kullanılmayan …-TL temyiz yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye iadesine,
9. Posta giderleri avansından artan tutarların taraflara iadesine,
10. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
11. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 28/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.