DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/2219 E.  ,  2023/5374 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/2219
Karar No:2023/5374

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
2- … Kaymamaklığı

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mülkiyeti Hazine'ye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mahallesi, … Mevkiinde bulunan, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde irtifak hakkı tesisine ilişkin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi uyarınca 01/12/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu taşınmazın, üzerinde spor tesisi yatırımları yapılmak amacıyla irtifak hakkı verilebilmesi için 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ihaleye çıkarıldığı, 01/12/2022 tarihinde pazarlık usulü ile yapılan ihalenin dava dışı … İnşaat ve Ticaret A.Ş. üzerine bırakıldığı, Bakanlık Makamının 19/12/2022 tarihli Olur'u ile ihalenin uygun bulunmasına karar verildiği, davacının ve vekili Av. … 'ın 30/12/2022 tarihli iki ayrı dilekçeyle Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'ne başvurarak ihale dosyasının incelenmesini talep ettikleri, sonrasında davacının bu defa 01/03/2023 tarihli dilekçeyle tekrardan Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'ne müracaat ettiği, yapılan başvurunun Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile ihale dosyasının 30/12/2022 tarihinde incelendiği de belirtilmek suretiyle reddedildiği; bu durumda, 01/12/2022 tarihinde yapılan dava konusu ihalenin, davacı tarafından ihale işlem dosyasını incelemek için Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'ne müracaat ettiği 30/12/2022 tarihinde öğrenildiğinin anılan tarihli başvuru dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı, Kanun'un özel hükmü gereği ihale işlemlerine karşı üst makamlara itiraz başvurusu yolunun kapalı olduğu, bu hâle göre de 30 günlük dava açma süresinin (29/01/2023 tarihi Pazar gününe rastladığından) 30/01/2023 Pazartesi günü sona erdiği anlaşılmakla bu süre geçirildikten sonra 21/03/2023 tarihli dilekçeyle açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 30/12/2022 tarihli dilekçeyle idareye başvuru yapılmış olmasının dava konusu ihale dosyasının incelendiği, ihalenin şartlarını, ihalenin nasıl yapıldığını, kimin uhdesinde kaldığını öğrendikleri anlamına gelmediği, ihaleyle ilgili evrakların kendilerine tebliğ edilmesi ve taşınmaz ihalesinin iptaline karar verilmesi istemli dilekçelerinin 01/03/2023 tarihli dilekçe olduğu, anılan dilekçe incelendiğinde ihaleden yeni haberdar olduklarının anlaşıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, süresinde açılmayan davanın reddine yönelik Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Mülkiyeti Hazine'ye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mahallesi, … Mevkiinde bulunan, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde irtifak hakkı tesisine ilişkin 01/12/2022 tarihinde yapılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu; "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin 2. fıkrasında, dava açma süresinin idarî uyuşmazlıklarda, yazılı bildirimin yapıldığı, 4. fıkrasında ise ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralı yer almıştır.
2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; aynı maddenin 2. fıkrasında, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDRME:
2577 sayılı Kanun'un aktarılan hükümlerinin değerlendirilmesinden, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların ivedi yargılama usûlüne tâbi olduğu, bu usûle tâbi olan uyuşmazlıklarda dava açma süresinin otuz gün olduğu ve dava açılmadan önce idarî işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılacak bir başvurunun işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmayacağı anlaşılmaktadır.
Anayasa'nın 125. ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde, idarî işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı kurala bağlanmak suretiyle dava açma süresinin başlamasında "yazılı bildirim"in esas alınması öngörülmüş olup, hak arama özgürlüğünün kullanılması bakımından, idarî işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılabilir biçimde bildirilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen, dava açma süresinin hesabında bildirim yerine ilanın esas alınarak sürenin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlamasına ilişkin kural, ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı açılan idarî davalara yöneliktir.
Düzenleyici işlemler dışında kalan bireysel nitelikteki idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda ise, dava açma sürelerinin hesabında, işlemin ilgilisine tebliğ edildiği tarihin esas alınması gerekmekle birlikte, özellikle idarenin tesis ettiği işlemin doğrudan tarafı olmayan ve bu nedenle de idarece yazılı bildirim zorunluluğu bulunmayan kişilerin açacakları davalarda, bu kişilerin idarî işlemi öğrenme tarihinin belirlenebildiği durumlarda, öğrenme tarihinin esas alınması gerektiği yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir. Bu itibarla, ihale kararı, ilanı gereken düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından dava açma süresinin ilanla başlamayacağı ve yazılı bildirim yapılmayan hâllerde işlemin bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenildiği tarihten itibaren dava açma süresinin başlayacağı dikkate alındığında, davanın, ilan veya ihale tarihinden itibaren değil, ihaleden haberdar olunduğu ve öğrenme tarihi olarak belirtilen tarihi izleyen günden itibaren süresi içinde açılıp açılmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, 01/12/2022 tarihinde yapılan ihaleye ilişkin olarak davacı tarafından 30/12/2022 tarihli dilekçeyle, "... Yasal haklarımı kullanıp kullanmayacağıma karar verebilmek için öncelikle 177 ada 2 parsel ait dosyanın ve bu taşınmaza ait satış/kiralama vs. tüm işlemler ile ilgili ve yapılan bir ihale var ise bu ihale ile ilgili tüm evrak, tebligat, bilgi ve belgelerin gerekirse memur gözetiminde tarafıma incelettirilmesi..." isteminde bulunulduğu, akabinde "Müdürlüğünüz tarafından Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mah, … ada, … parsel numaralı taşınmazda … İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. unvanlı şirkete 01/12/2022 tarihinde 2886 sayılı yasanın 51/g maddesi gereğince pazarlık usulü ile irtifak hakkı kurulduğunu öğrendim." açıklaması yapılarak "...Yukarıda belirtilen nedenlerle, öncelikle ihale ile ilgili evrakların tarafıma tebliğ edilmesi..." istemli dilekçeyle 01/03/2023 tarihinde bir başvuru daha yapıldığı, bu başvuruya ilişkin Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'nce 07/03/2023 tarihinde gönderilen yazıda "...Tarafınız ve avukatınızın talebi üzerine 30/12/2022 tarihinde taşınmaz dosyası da incelenmiştir." ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
Dairemizin 19/10/2023 tarihli ara kararıyla davalı idarelerden, 30/12/2022 tarihli başvuruya istinaden davacı tarafından dava konusu ihale dosyasının incelenip incelenmediği, incelenmiş ise konu ile ilgili tevsik edici (tutanak vb.) belgelerin gönderilmesi istenilmiş, ara kararına cevaben Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nce gönderilen 09/11/2023 tarihli yazıda, 30/12/2022 tarihindeki başvuru neticesinde davacı tarafından ihale dosyasının incelendiğine ilişkin herhangi bir belgenin ibraz edilemediği görülmüştür.
Bu itibarla, davacı tarafından, 01/03/2023 tarihli dilekçede dava konusu işlemden haberdar olunduğunun beyan edildiği, davalı idarelerce aksini ispat edecek bilgi veya belge sunulmadığı, dolayısıyla 01/03/2023 tarihini izleyen günden itibaren 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde öngörülen 30 günlük dava açma süresi içinde, 21/03/2023 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu anlaşıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair temyize konu Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava dilekçesinin davalı idareye 29/03/2023 tarihinde tebliğ edildiği, davalı idare tarafından verilen savunma dilekçesinin 31/03/2022 tarihinde İdare Mahkemesi kaydına alındığı, savunma dilekçesinde adli yargının görevli olduğu iddia edilerek görev itirazında bulunulduğu hâlde, İdare Mahkemesi'nce "görevlilik kararı" alınarak taraflara tebliğ edilmeden karar verildiği anlaşıldığından, bozma kararı üzerine yeniden yapılacak yargılamada 2247 sayılı Kanun'da öngörülen süreç işletilerek bir karar verilmesi gerektiği de açıktır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan … -TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 07/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.