DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/1314 E.  ,  2023/4299 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/1314
Karar No:2023/4299

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Profesyonel Bilgisayar Turizm Özel Güvenlik Tekstil
Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Doğa Koruma ve Milli Parklar 4. Bölge Müdürlüğü Muğla İl Şube Müdürlüğü'nce 15/08/2022 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kapalı teklif usulüyle gerçekleştirilen "Katrancı Koyu Tabiat Parkı Mersinli Koyu Günübirlik Kullanım Alanı Kapı Girişi ve Plaj İşletmeciliği (60 Adet Şezlong, 30 Adet Şemsiye, 5 Adet Loca-Ahşap Köşk) İşi" ihalesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davalı idare ile davacı arasında Manisa Üçüncü Noterliği'nin … tarih ve … yevmiye numarasıyla onaylanan sözleşmenin bulunduğu, söz konusu sözleşmenin Katrancı Koyu Tabiat Parkı'na ilişkin işletme hakkına yönelik olduğu, bahsi geçen sözleşmenin 104. maddesinde, "İdare tarafından yapılacak her türlü alt ve üst yapı yatırımlarından gelir getirici niteliğe sahip olanlar öncelikli olarak idare tarafından cari yıl piyasa rayiç bedelleri üzerinden işletilmek üzere mevcut işletmeciye aynı sözleşme kapsamında imzalanacak ek sözleşme ile işlettirilebilir" hükmüne yer verildiği, bu kapsamda Mahkemelerinin 28/02/2023 tarihli ara kararıyla davalı idareden, davacıya söz konusu madde kapsamında herhangi bir teklifte bulunulup bulunulmadığı hususunun sorulduğu, davalı idarece 09/03/2023 tarihli ara karara verilen cevapta davacıya herhangi bir teklifte bulunulmadığının belirtildiği,
Bu durumda, Katrancı Koyu Tabiat Parkı içerisinde bulunduğu noktasında duraksama bulunmayan Mersinli Koyu'nun işletilmesine ilişkin olarak 28/01/2020 tarihli sözleşme kapsamında öncelikli olarak davalı idarece davacıya teklifte bulunulduktan sonra, davacı tarafından söz konusu teklifin kabul edilmemesi hâlinde davaya konu yerin işletilmesi için ihaleye çıkılması gerekirken, sözleşme hükümlerine aykırı olarak sözleşme kapsamında bulunan davaya konu yerin işletilmesi için doğrudan 2886 sayılı Kanun kapsamında ihaleye çıkılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının 104. madde kapsamındaki talebinin uygun görülmediği, Bakanlık Makamının … tarih ve … sayılı Oluru ile ihalenin gerçekleştirildiği, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davalı idare ile davacı arasında 16/07/2008 tarihinde "Katrancı Koyu Tabiat Parkı Sınırları İçerisindeki Kapı Girişi, Çadır, Karavan Yeri, Çay Ocağı, Kır Kahvesi, Kafeterya, Alışveriş Ünitesi ve Genel Saha Temizliği İşletmeciliği” sözleşmesi imzalanmış, anılan sözleşme … tarih ve … yevmiye numaralı noter onayı ile 2020 yılından itibaren 29 yıl (2049 yılına kadar) uzatılmıştır.
Sözleşmenin “Özel Hükümler” başlıklı 104. maddesinde, “İdare tarafından yapılacak her türlü alt ve üst yapı yatırımlarından gelir getirici niteliğe sahip olanlar öncelikli olarak idare tarafından belirlenecek cari yıl piyasa rayiç bedelleri üzerinden işletilmek üzere mevcut işletmeciye aynı sözleşme kapsamında imzalanacak ek sözleşme ile işlettirilebilir. Bu durumda idare ile işletmeci arasında noter onaylı ek sözleşme imzalanır. İdarece piyasa rayiçlerine göre tespit edilen bedelin işletmeci tarafından kabul edilmemesi durumunda söz konusu yapı ve tesisler idare tarafından yeni bir ihale ile işletmeciliğe konu edilebilir. İşletmeci bu konuda herhangi bir itirazda bulunamaz” düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı tarafından Şube Müdürlüğü’ne verilen 18/06/2020 tarihli dilekçe ile, ihale konusu Mersinli Koyu'nun kullanımının şirketlerine verilmesi ve tesislerin maliyetinin %2’sinin kiraya verilmesi talep edilmiş, bu talep Bölge Müdürlüğü’nce anılan şirkete verilmesinin uygun olduğu belirtilerek nihai karar için Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne iletilmiştir.
Genel Müdürlüğün … tarih ve … sayılı yazısı ile, Mersinli Koyu'nun ayrı bir girişi olması sebebiyle yeni bir ihaleye konu edilmesinin daha uygun olduğuna karar verilerek Bölge Müdürlüğünce alanda gerekli tedbirlerin alınarak yapılacak ihaleye esas dokümanların hazırlanması talep edilmiştir.
Bu arada davacı tarafından 14/06/2022 tarihli dilekçe ile, İşletmecilik Sözleşmesi'nin 104. maddesi uyarınca ihale konusu alanın kendisine ek sözleşme ile verilmesi talep edilmiştir.
Davalı idarece ihale için yapılan hazırlıklar çerçevesinde … tarih ve … sayılı Bakanlık Makamı Olur'u ile "Katrancı Koyu Tabiat Parkı Mersinli Koyu Günübirlik Kullanım Alanı Kapı Girişi ve Plaj İşletmeciliği (60 Adet Şezlong, 30 Adet Şemsiye, 5 Adet Loca-Ahşap Köşk) İşi" ihalesinin yapılmasına karar verilmiş, 15/08/2022 tarihinde dava konusu ihale gerçekleştirilmiştir.
Davacı tarafından anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür. Birinci fıkrada sayılan daire ve idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile özel kanunlarla veya özel kanunların vermiş olduğu yetkiyle kurulmuş bulunan fonların yukarıda belirtilen işlerinin nasıl yapılacağı Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir."; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır..."; "Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler" başlıklı 74. maddesinde ise, "Tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir." kuralına yer verilmiştir.
19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması, kiraya verilmesi, ön izin verilmesi ve üzerlerinde irtifak hakkı kurulması, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, ön izin ve kullanma izni verilmesi ile ecrimisil ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "İhale usulleri" başlıklı 67. maddesinde, "Taşınmazların kiraya verilmesinde tahmin edilen yıllık kira bedeli, Kanun'un 45'inci maddesine göre her yıl merkezî yönetim bütçe kanunuyla belirlenen parasal sınıra kadar olan ihalelerde açık teklif usulü, bu sınırı aşanlarda ise kapalı teklif usulü uygulanır. Kapalı veya açık teklif usulüyle kiraya verilemeyen taşınmazlar, uygun zamanda tekrar aynı usulle kira ihalesine çıkarılır ve bunlar Kanun'un 43'üncü ve 49'uncu maddeleri uyarınca pazarlık ihalesine bırakılmaz."; "Kiralarda sözleşme süresi" başlıklı 68. maddesinde, "Kiraya verilecek taşınmazların kira süresi on yıldan çok olamaz. Ancak, turistik tesis kurulacak yerlerin ve turistik tesislerin, enerji üretimi tesisleri ile iletim ve dağıtım, doğal gaz iletim, dağıtım ve depolama tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin on yıldan fazla süreyle kiraya verilmesi mümkündür." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kuralların birlikte değerlendirilmesinden, Hazine'nin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanmasına ilişkin ihale işlemlerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümlerinin uygulanacağı, bu işlemlerde kapalı teklif usûlünün esas olduğu, kira süresinin 10 (on) yıldan fazla olamayacağı, kira akdinin sona ermesi, uzatılması, yenilenmesi ve kira tespiti gibi hususların 2886 sayılı Kanun hükümlerine ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin öngördüğü usûl ve esaslara göre yürütülmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
2886 sayılı Kanun ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğe göre bir taşınmazın kiraya verilebilmesinin ancak ihale yapılması ile mümkün olduğu hususu göz önüne alındığında, "Katrancı Koyu Tabiat Parkı Sınırları İçerisindeki Kapı Girişi, Çadır, Karavan Yeri, Çay Ocağı, Kır Kahvesi, Kafeterya, Alışveriş Ünitesi ve Genel Saha Temizliği İşletmeciliği” işi için idare ile 16/07/2008 tarihinde sözleşme imzalayan ve 28/01/2020 tarihli ek sözleşme ile anılan işin süresi 2049'a kadar uzatılan davacı tarafından, İşletmecilik Sözleşmesi'nin 104. maddesinde yer alan düzenleme gerekçe gösterilerek söz konusu alanda idare tarafından yapılacak her türlü alt ve üst yapı yatırımlarından gelir getirici niteliğe sahip olanlarının piyasa rayiç değeri üzerinden öncelikli kiralama hakkı bulunduğu iddiasının kabul edilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla, davaya konu "Katrancı Koyu Tabiat Parkı Mersinli Koyu Günübirlik Kullanım Alanı Kapı Girişi ve Plaj İşletmeciliği (60 Adet Şezlong, 30 Adet Şemsiye, 5 Adet Loca-Ahşap Köşk) İşi"ne yönelik 2886 sayılı Kanun uyarınca 15/08/2022 tarihinde yapılan ihale işleminde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, davalı idare ile davacı arasında imzalanan İşletme Sözleşmesi'nin, Katrancı Koyu Tabiat Parkı sınırları içerisindeki kapı girişi, çadır, karavan yeri, çay ocağı, kır kahvesi, kafeterya, alışveriş ünitesi ve genel saha temizliğine ilişkin olduğu, dolayısıyla davalı idarece anılan sözleşmede bahse konu hususlar için taahhütte bulunulduğu, Mersinli Koyu'na ilişkin olarak herhangi bir taahhütte bulunulmadığı açıktır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Kullanılmayan …-TL ilk derece aşamasındaki yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
6. …-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
7. Davalı idare harçtan muaf kurumlar arasında yer aldığından, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca temyiz aşamasında tahsil edilmeyen toplam …-TL (…-TL+…-TL) harcın davacıdan tahsil edilerek Hazine'ye irat kaydedilmesine, gereği için Mahkemece ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
8. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
9. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 24/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.