DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/3890 E.  ,  2023/5726 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/3890
Karar No:2023/5726

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Telekomünikasyon Otomotiv Turizm Gıda Taahhüt Sanayi
Ticaret İthalat ve İhracat Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
2- … (…) Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: DSİ Genel Müdürlüğü Teknoloji Dairesi Başkanlığı tarafından … tarihinde gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "Devlet Su İşleri DSİ Laboratuvarları (DSİLAB) İş Takip Programı" ihalesi üzerinde bırakılarak sözleşme imzalanan davacı şirketin, taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 28/09/2019 tarih ve 30902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; ihale konusu işin; analiz, tasarım, kodlama, pilot, eğitim, geçici ve kesin kabul aşamalarından oluştuğu, kodlama aşamasının zamanında bitirilmediği, davacı şirket tarafından anket modülü, personel modülü, cihaz modülü ve kalibrasyon modülünün tamamlandığı ve kontrol edilmesi talep edildiği ancak işin kontrol teşkilatı tarafından yapılan kontrollerde 4 modülün de çalışamaz durumda olduğunun ve eksikliklerin olduğunun tutanak altına alındığı, davalı DSİ Genel Müdürlüğü tarafından işin 12 günlük süre içerisinde sözleşme ve eklerinde belirtilen iş kalemlerinin eksiksiz olarak teslim edilmesi aksi halde işin sözleşmesinin feshedileceği ihtarına rağmen 27/06/2019-08/07/2019 tarihleri arasında yapılan kontrollerde iş kalemlerinin sözleşme ve eklerine uygun olarak teslim edilmediğinin tespit edildiği, bunun üzerine sözleşmenin feshedildiği, bu itibarla, davacı şirketin sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediği, bu hususun tutanaklarda sabit olduğu anlaşıldığından, davacı şirketin 4735 sayılı Kanun uyarınca 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu uyuşmazlığın teknik bilgi gerektirdiği, dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekirken davalı idarenin beyanlarının hükme esas alındığı, davalı tarafından tutulan ve davacı şirket tarafından ihtirazi kayıt ile imzalanan toplantı tutanaklarının Mahkeme kararının gerekçesini oluşturduğu, davalı idarenin kusurlu eylemleri ve eksikleri nedeniyle meydana gelen sonuçlardan dolayı haksız olarak sözleşmeyi feshetmesinin ve yasaklama kararı almasının hukuka aykırı olduğu, davalı DSİ'nin kodlamaya başlarken entegrasyon alt yapılarını gecikmeli olarak verdiği, belge denetimleri sebebiyle davalı idare tarafından durdurulan çalışmalar nedeniyle yaşanan 20 günlük gecikmeye karşılık süre uzatımı yapılmadığı, kodlama aşamasında tasarım raporundakinden farklı istemlerin ortaya çıkması nedeniyle "Değişiklik İstek Formları" düzenlendiği, bu değişikliklerden kaynaklı gecikilen sürenin de davacıya verilmediği, davalı DSİ'den kaynaklı olarak doğan gecikmelerin toplam 123 gün olduğu, entegrasyonların verilip verilmediğini ve verilenlerden beklenen faydanın sağlanıp sağlanamayacağının belirlenmesi için idareye yapılan iç veya dış denetim taleplerine DSİ'nin kayıtsız kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin hizmetin gereği doğrultusunda ve kamu yararı gereği tesis edildiği; davalı DSİ tarafından, kodlama aşamasının süresinde bitirilmediği, süresinden sonra teslim edilen modüllere ilişkin yapılan kontrollerde 4 adet modülün çalışamaz durumda olduğunun tespit edildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Teknoloji Dairesi Başkanlığı tarafından 04/07/2017 tarihinde gerçekleştirilen "Devlet Su İşleri DSİ Laboratuvarları (DSİLAB) İş Takip Programı" ihalesi davacı şirket uhdesinde kalmış ve 23/10/2017 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.
Analiz, tasarım, kodlama, pilot, eğitim, geçici kabul, kesin kabul aşamalarında oluşan ihale konusu işin kodlama aşamasının 06/03/2019 tarihinde bitirilmesi gerektiği, bu tarihte bitirilmediği takdirde cezai işlem uygulanacağı davalı DSİ tarafından davacı şirkete bildirilmiştir. Davacı tarafından 20/05/2019 tarihli yazıyla anket, personel, cihaz ve kalibrasyon modüllerinin tamamlandığı belirtilerek modüllerin kontrol edilmesi talep edilmiş, davalı DSİ'nin kontrol teşkilatı tarafından 28/05/2019 tarihinde yapılan kontrollerde, 4 modülün de çalışamaz durumda olduğu ve eksikliklerinin bulunduğu tutanak altına alınmıştır. Bunun üzerine 31/05/2019 tarihli ihtarname ile ihtarın tebliğinden itibaren 12 günlük süre içerisinde sözleşme ve eklerinde belirtilen iş kalemlerinin eksiksiz olarak teslim edilmesi aksi hâlde sözleşmenin feshedileceğine ilişkin davacı şirkete bildirim yapılmıştır. İhtarname 10/06/2019 tarihinde davacı şirkete tebliğ edilmiş, davacı şirket tarafından 20/06/2019 tarihli yazı ile işin tamamlandığı beyan edilerek gerekli kontrollerin yapılması talep edilmiştir. Davacı şirketin ve davalı DSİ'nin katılımı ile 27/06/2019 ile 08/07/2019 tarihleri arasında yapılan kontrollerde iş kalemlerinin sözleşme ve eklerine uygun olarak teslim edilmediği tespit edilmiştir. Bunun üzerine DSİ Genel Müdürlüğü'nün 16/07/2019 tarih ve 451428 sayılı Olur'u ile sözleşme feshedilmiş, davacı şirketin 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca 1 yıl süre ile ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin davalı Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 21/09/2019 tarih ve 10537 sayılı Olur'u alınarak 28/09/2019 tarih ve 30902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: (...) (f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek."; 26. maddesinin 1. fıkrasında, "25'inci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2'nci ve 3'üncü maddeleri ile istisna edilenler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir." kurallarına yer verilmiştir.
Dava konusu konusu ihaleye ilişkin Sözleşme'nin 17.2.1. maddesinde, "İdarenin sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerinin yüklenicinin kusuru olmaksızın öngörülen süreler içinde yerine getirmemesi ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması hâlinde; işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az geciken süre kadar uzatılır." düzenlemesi yer almıştır.
Dava konusu konusu ihaleye ilişkin Teknik Şartname'nin 2.6.1 maddesinde, "Tasarım raporu idare tarafından onaylandıktan sonra kodlama aşamasına geçilecektir. Tasarım raporunun onaylanmasından itibaren 270 (iki yüz yetmiş) takvim günü içinde, kodlama işlemi tamamlanacak ve idare tarafından tedarik edilen donanımın üzerine kurulumu gerçekleştirilerek kullanıcı testlerine hazır olacaktır."; 3.5. maddesinde, "Bu iş kapsamında geliştirilecek DSİLAB uygulaması Genel Müdürlüğümüzdeki mevcut diğer uygulama yazılımlarıyla (BYS, YETKİNET, SVT, MEYTAP, EBYS vb.) ve veri altyapısıyla entegre çalışacak şekilde yapılacaktır." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından, davalı DSİ'den kaynaklı nedenlerle kodlama sürecinde birtakım gecikmelerin yaşandığı, kodlama sürecinin başlangıcında verilmesi gerektiği iddia edilen mevcut uygulama yazılımlarına ilişkin entegrasyon altyapılarının bazılarının gecikmeli olarak, bazılarının eksik olarak verildiği ve bazılarının hiç verilmediğinin, bu gecikmeden kaynaklı olarak talep edilen süre uzatımının; entegrasyonların verilmemesinin ve yerine test verisi kullanılmasının kodlama aşamasını durdurmayacağı, işin analiz ve tasarım dokümanında yer alan maddelerin kodlanmasını engellemeyeceği ve kodlama aşamasının çalışılamayacak duruma gelmesine sebep olmayacağı belirtilerek davalı idarece reddedildiği, davalı DSİ'de yapılan Türkiye Akreditasyon Kurumu belge denetimleri nedeniyle çalışmalarının davalı idarece 20 günden fazla durdurulmasına rağmen 16 günlük bir süre uzatımı verildiği, kodlama aşamasında davalı DSİ'nin tasarım raporundan farklı istemlerinin ortaya çıkması nedeniyle değişiklik istek formları düzenlenerek bu isteklerden kaynaklı kod geliştirme değişiklikleri yapıldığı, bu sebeple yaşanan gecikme nedeniyle talep edilen süre uzatımının değişikliklerin kontrol teşkilatı tarafından uygun görülmediği gerekçesiyle reddedildiğinin iddia edildiği anlaşılmıştır.
UYAP üzerinden yapılan incelemede, davacı şirket tarafından sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti, feshin kaldırılarak sözleşmenin devamı ile sözleşmeden kaynaklı alacağının ödenmesi istemiyle açılan ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında görülen dava ile davalı DSİ tarafından sözleşmeden kaynaklı gecikme cezası ve kesin teminat farkı tutarının tahsili istemiyle açılan ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında görülen davanın birleştirilmesine ve birleştirilen davaların ... Asliye Hukuk Mahkemesi E:… sayılı dosyasında görülmesine karar verildiği, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyası kapsamında bilirkişi raporu alındığı, anılan bilirkişi raporunun "Sonuç ve Kanaat" kısmında "davalı idarenin, yüklenici firmanın talep etmiş olduğu 123 takvim günü ek süreyi vermeyerek sözleşmeyi tek yanlı olarak feshetmesinin haksız olduğu" ifadesinin yer aldığı görülmüştür.
Bu durumda, adli yargıda görülmekte olan sözleşmenin feshine ilişkin dava süreci ve dava dosyasında yer alan bilirkişi raporunda yer alan somut teknik tespitler ve bilimsel veriler dikkate alınarak gerekli araştırma yapılmak, davacı tarafından idareden kaynaklı nedenlerle kodlama aşamasında gecikmeler yaşandığı, bu gecikmeler nedeniyle süre uzatım kararı verilmesi gerektiğine ilişkin iddiaları incelenmek ve gerekirse uzman bilirkişilerden oluşan bir heyetçe tekrar bir bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle yeniden bir değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, eksik inceleme sonucu verilen davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 13/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.