DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/1358 E.  ,  2023/4095 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/1358
Karar No:2023/4095

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nce 18/07/2019 tarihinde gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "Mersin İli 4 Merkez İlçede (Akdeniz, Mezitli, Toroslar ve Yenişehir) bulunan Muhtelif Mahallelerde İçme Suyu Döşeme Hattı Yapım İşi'' ihalesi uhdesinde bırakılan ve 29/08/2019 tarihinde sözleşme imzalanan davacı tarafından, mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak süresi içinde taahhüdün yerine getirmediğinden bahisle, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 25. maddesi (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 04/07/2020 tarih ve 31175 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nce 18/07/2019 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin davacının uhdesinde kalmasının akabinde 29/08/2019 tarihinde sözleşme imzalandığı, 06/09/2019 tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlanıldığı, çeşitli tarihlerde tutulan tutanaklarla, edimin, sözleşmeye, fen ve sanat kurallarına uygun yerine getirilmediği, iş güvenliği tedbirleri alınmadığı, sözleşme kapsamında iş sahasında bulunması gereken personel ve ekipmanın temininin yapılmadığı, hak edişlere ilişkin sayısal işletme planının sunulmadığı şeklinde birtakım tespitlerin yapıldığı, … tarihli ve … sayılı işlemle Mersin Büyükşehir Belediyesi tarafından davalı idareye yazılan yazıda, davacı tarafından yapılan kazı alanlarında iş emirlerine aykırı olarak temel dolgu malzemesi yerine geri dönüşüm dolgu malzemesinin kullanıldığının bildirildiği, tüm bu tespitler akabinde … tarih ve … sayılı ihtar yazısı ile, kazı yapılan bazı mahallelerde sözleşme hükümlerine uygun imalat yapılmadığı, 10/04/2020 tarihine kadar belirtilen mahallelerdeki döşemelerin sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak düzeltilmemesi durumunda Sözleşmenin 25.3 maddesindeki sözleşme feshine dair hükümlerin uygulanacağının bildirildiği, verilen sürenin dolmasının akabinde yapılan kontrollerde hâlen tespit edilen eksikliklerin giderilmediği ve herhangi bir çalışma yapılmadığı tespit edildiğinden davacı ile imzalanan sözleşmenin feshedilmesine karar verildiği, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde belirtilen ''mücbir sebepler dışında, ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek" fiil ve davranışında bulunduğundan bahisle de davacı hakkında 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca bir (1) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına yönelik işlemin tesis edildiği,
Mahkemenin 04/05/2021 tarihli ara kararıyla davalı idare ile Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nden; dava konusu ihale kapsamında, davacının sözleşme edimini sözleşme hüküm ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun şekilde yerine getirmediği veya eksik yerine getirdiğini ortaya koyan tüm tespit ve değerlendirmelerin, ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine göre olması gereken durum ile karşılaştırılması yapılmak suretiyle açık ve net bir şekilde kronolojik olarak açıklanılması ve ihale kapsamında davacının edimini eksik ve/veya kusurlu olarak yerine getirdiği hususların, ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine göre bizzati davacının kendi kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının sorulmasına, işin ifasında kullanılacak malzemeler/araç/gereçlerle ilgili hükümlerde tereddüte sebebiyet verecek herhangi bir durumun bulunup bulunmadığı, ayrıca sözleşme fesih tarihi itibarıyla davacının iş programının gerisinde kalıp kalmadığının sorulmasına, iş programı gerisinde kalmış ise sebebinin sorulmasına karar verildiği, anılan ara karara verilen cevap ve sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının ihale konusu edimini, sözleşme hükümleri ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun yerine getirmediği, iş güvenliği tedbirleri almadığı, ekipman temini yapmadığı, hak edişlere ilişkin sayısal işletme planının sunulmadığı, kazı sahasının temizlenmediği, ruhsat süresinin bitmesi sebebiyle tekrar başvurusu gerektiği, sözleşme fesih tarihi itibarıyla iş programına göre tamamlanması gereken imalat tutarının 1.288.089,99-TL olması gerekirken 1.040.114,56-TL olduğu, bu yönüyle de fesih tarihi itibarıyla iş programının gerisinde bulunulduğu,
Bu durumda, dava konusu ihalede öngörülen işin şartnameye ve sözleşmeye uygun şekilde ve zamanında yapılmadığı, dolayısıyla işin tamamlanmadığının tespit edildiği, bu suretle ihale dokümanlarıyla belirlenen taahhüdün yerine getirilmediğinin açık olduğu, her ne kadar davacı tarafından, ''sözleşmenin feshine ilişkin olarak usulüne uygun şekilde düzenlenmiş ihtar yazısının bulunmadığı'' iddia edilmekte ise de, Doğu İşletmeler Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı işlemleri ile davacının, sözleşme hükümlerine uygun şekilde işin yerine getirilmesi konusunda, süre verilmek suretiyle ihtar edilerek sözleşmenin feshedileceği konusunda uyarıldığı, ancak ihtarın gereğinin dahi yerine getirilmediği, davacının, ihale dokümanlarını inceleyerek ve dokümanlarda yer alan tüm hususları kabul ederek ihaleye teklif verdiği hususu da göz önünde bulundurulduğunda, anılan iddianın iyiniyetten uzak olduğunun görüldüğü, olayda mücbir sebep hâllerinin ve ifa imkânsızlığının bulunmadığı, bu itibarla, davacının ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idare tarafından sözleşme feshedildikten sonra, sözleşmede belirtilen işlerle ilgili bir durum tespit komisyonu kurulduğu, bu komisyonca, 10/10/2020-16/12/2020 tarihleri arasında kendilerinin yaptığı işlerin incelendiği ve bir tutanak tanzim edildiği, söz konusu tutanağın en son hazırlanan durum tespit tutanağı olduğu, ihtirazi kayıtla imzalandığı, tutanakta sözleşme gereğince yapılan işlerin tespit edildiği, en son yapılan ve şerhli imzalanan 11/03/2021 tarihli durum tespit komisyonu raporu ile idarenin sözleşmeyi feshine gerekçe yaptığı diğer tespit tutanakları arasında çelişkiler olduğu, daha önce tutulan tutanaklarda çalışma yapılan 41 yerin 19 tanesinde geri dolgu malzemesi, 10 tanesinde stabilize (idarenin verdiği) malzeme kullanıldığının belirtildiği, en son yapılan durum tespit tutanağına göre ise 51 yerde yapılan kazıdan sadece 8 tanesinde idarenin verdiği geri dolgu malzemesinin kullanılmadığı, diğer yerlerin tamamında idarenin verdiği malzemenin kullanıldığının tespit edildiği, ilk tespit raporunu hazırlayanların sözleşmeyi fesih gerekçesi oluşturmak kastıyla kötüniyetli olarak hareket ettiği, en son tutulan durum tespit tutanağı doğrultusunda idarenin … tarih ve … sayılı cari durum kartı tanzim ettiği, söz konusu belgede kendilerinin dava konusu işten kaynaklanan 521.879,59-TL hakedişi (alacağı) olduğu ve nakit durumuna göre ödeme yapılacağının açıkça kabul edildiği, bu alacak için ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin … sayılı esasına kayıtlı davanın açıldığı, eğer idarece fesih geçerli ise, yapılan işler sözleşmeye, fen ve sanat kurallarına aykırı ise, iş programına göre geride kalınmış ise idareden nasıl bu kadar yüksek alacağın çıktığının cevaplanması gerektiği, yüklenici olarak yapılan kazılar da geri dolgu malzemesi kullanmış olunsa dahi bunun idarenin yetkililerinden izin alınarak yapıldığı, zaten idarenin … tarih ve … sayılı yazısı ile geri dolgu malzemesi kullanılabileceğinin belirtildiği, ilk derece mahkemesinin gerekçesinde belirtilen idare tarafından gönderilen … tarih ve … sayılı eksikliklerin 10/04/2020 tarihine kadar düzeltilmesinin istenilmesine yönelik yazıda verilen sürenin kazı işinin niteliği dikkate alındığında hakkaniyete uygun olmadığı, imzalanan sözleşmenin sona erme tarihinin 30/08/2020 tarihi olduğu, sözleşmenin bitimine 5 aylık bir süre var iken 1 haftada eksikliklerin giderilmesinin istenilmesinin art niyetli bir yaklaşım olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 17/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.