DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/444 E.  ,  2023/3896 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/444
Karar No:2023/3896

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : …Kurumu
…
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : …İdare Mahkemesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından işletilen akaryakıt istasyonunda bayilik lisansı olmadan faaliyette bulunulduğundan bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca 57.156,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile anılan karara karşı yapılan itirazın reddine dair Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) Denetim Dairesi Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesi'nce, "davanın süre aşımı nedeniyle reddi" kararının, Dairemizin 04/06/2020 tarih ve E:2019/2069, K:2020/1170 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak verilen kararda; davacı hakkında, bayilik lisansı almadan faaliyette bulunduğundan bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca 57.156,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin …tarih ve …sayılı işlemle bildirilen …tarih ve …sayılı Kurul kararı bakımından; Malatya İl Jandarma Komutanlığı ekiplerince 20/07/2005 tarihinde yapılan denetim neticesinde düzenlenen tutanağın mühürleme nedeni kısmında "Lisans yok- Faal ürün yok. Ürün alınan yer …Petrol A.Ş." şeklinde tespitin yer aldığı, davacının ise bundan hareketle faal ürün bulunmaması, başka bir anlatımla, akaryakıt satışı yapmaması nedeniyle bayilik lisansı olmadan faaliyette bulunduğundan bahsedilemeyeceğini ve verilen cezanın hatalı olduğunu ileri sürdüğü görülmekte ise de, dava konusu işleme dayanak alınan 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde anılan cezanın uygulanması için tesislerin yapımına başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılmasının yeterli görüldüğü, ayrıca akaryakıt satışı yapılmasının aranmadığı; bu durumda, davacının tespit tutanağında da belirtildiği üzere bayilik lisansı almadan faaliyet göstermemesi gerekirken ...Petrol A.Ş.'den petrol almak suretiyle bayilik lisansına konu akaryakıt istasyonunda lisansız faaliyette bulunduğu anlaşıldığından, davacıya ...tarih ve ...sayılı Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacının, 26/08/2009 tarihli dilekçeyle, 29/09/2005 tarihinde lisans aldığından bahisle, ...tarih ve ...sayılı Kurul kararıyla verilen idari para cezasının iptal edilmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin ...tarih ve ...sayılı işlem bakımından; davacının 26/08/2009 tarihinde davalı idareye başvurarak hakkında uygulanan para cezasının 29/09/2005 tarihinde bayilik lisansı aldığı gerekçesiyle kaldırılması isteminde bulunduğu görülmüş ise de, davacı tarafından alınan lisansın denetim tarihi olan 20/07/2005 tarihinden sonra 29/09/2005 tarihinde alındığı, bu tarih itibarıyla alınan lisansın denetim tarihi itibarıyla bayilik lisansı olmadan faaliyet gösterdiği sabit olan davacının kusurunu ve verilen idari para cezasını kaldıracak bir niteliğinin bulunmadığı açık olduğundan ...tarih ve ...sayılı işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, istasyonda yapılan denetimde akaryakıt satışı gerçekleştirildiğine yönelik herhangi bir tespitin mevcut olmadığı, lisanssız olarak akaryakıt satışı yapılmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
"...Kasabası No:...Dorende/MALATYA" adresinde bulunan davacıya ait akaryakıt istasyonunda 20/07/2005 tarihinde yapılan denetimde, "Lisans yok-Faal, ürün yok. Ürün alınan yer ...Petrol A.Ş." şeklinde tespitte bulunularak işyeri mühürlenmiş, söz konusu tespitleri ihtiva eden tutanağın davalı idareye intikal ettirilmesi üzerine yapılan inceleme neticesinde, davacı tarafından akaryakıt istasyonu için bayilik lisansı almaksızın faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca 57.156,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı Kurul kararı tesis edilerek ...tarih ve ...sayılı işlem ile davacıya bildirilmiştir,
Davacı tarafından, idari para cezası verilmesine ilişkin söz konusu Kurul kararının iptal edilmesi talebiyle davalı idareye 26/08/2009 tarihinde başvuruda bulunulmuş, anılan başvuru Denetim Dairesi Başkanlığı'nın ...tarih ve ...sayılı işlemi ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine ...tarih ve ...sayılı Kurul kararı ile anılan karara karşı yapılan itirazın reddine dair Denetim Dairesi Başkanlığı'nın ...tarih ve ...sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisansların tâbi olacağı usul ve esaslar" başlığını taşıyan 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması için lisans alınmasının zorunlu olduğu kuralına yer verilmiştir.
Kanun'un "Bayiler" başlığını taşıyan 8. maddesinde, bayi lisanslarına ilişkin düzenlemelerin Kurum tarafından yapılacağı, bayilerin, dağıtıcıları ile yapacakları tek elden satış sözleşmesine göre bayilik faaliyetlerini yürütecekleri; bayiler ve dağıtıcıların, lisanslarına göre kurdukları akaryakıt istasyonlarını Kuruma bildirerek işletmeye başlayacakları kuralına yer verilmiş; 14. maddesinin 4. fıkrasında, Kurum'un piyasa faaliyetlerini kendi personeli veya kamu kurum ve kuruluşları ile özel denetim kuruluşlarından hizmet alımı yoluyla denetime tâbi tutacağı kuralı yer almıştır.
Kanun'un Geçici 1. maddesinin 2. fıkrasında ise, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte fiilen, bu Kanunla yapılması için lisans alınması gereken faaliyetleri yürüten kişilerin, bu Kanun'un yayımı tarihinden sonra bir yıl içinde durumlarını bu Kanun'a uygun hâle getirerek, Kurum tarafından istenecek bilgi ve belgelerle Kurum'a başvurmak zorunda oldukları, başvurusunu yapmış, ancak işlemlerini tamamlayamayan kişilerin faaliyetlerinin devamı için, üç ayı aşmamak üzere ek süre verilmesinde Kurum'un yetkili olduğu kuralına yer verilmiştir.
5015 sayılı Kanun'un "İdarî para cezaları"nın düzenlendiği ve olay tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendinde, "Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına ve/veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması" hâli birinci derece kusur sayılarak, sorumluları hakkında ikiyüz milyar Türk Lirası idarî para cezası uygulanacağı; 4. fıkrasında, bayiler için yukarıda yer alan cezaların beşte birinin uygulanacağı; son fıkrasında ise, idarî para cezalarının miktarlarının her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait istasyonda yapılan denetim sonucu düzenlenen 20/07/2005 tarihli mühürleme tutanağında "Lisans yok-Faal, ürün yok. Ürün alınan yer ... Petrol A.Ş." şeklinde tespitlere yer verilerek istasyonun mühürlendiği ve devam eden süreçte söz konusu tutanakta yer alan tespitlere istinaden davacıya lisanssız olarak akaryakıt bayiliği faaliyeti yürüttüğü gerekçesiyle idarî para cezası verildiği anlaşılmaktadır.
Bir akaryakıt istasyonunun lisanssız olarak faaliyette bulunduğundan bahisle istasyon işletmecisine idarî para cezası verilebilmesi için; işletmeci gerçek veya tüzel kişinin ilgili dönemde fiilen akaryakıt alış veya satışı yaptığına ilişkin, lisanssız olarak faaliyet yürüttüğü dönemde gerçekleştirilmiş bir denetimin olması ve davacının fiilen faaliyette bulunduğunu ayrıntılarıyla ortaya koyacak tutanak, mühürleme tutanağı ve/veya bu tutanaklardaki ifadeleri ispata yarayacak ya da destekleyecek ilgili dönemde düzenlenmiş alış ve satış yapıldığına ilişkin belgeler, muhasebe kayıtları, ifade tutanakları ya da davacı şirketin lisanssız olarak faaliyette bulunduğu dönemden sonra, soruşturma zamanaşımına ilişkin süre içerisinde, davalı idarece tespit edilmiş, davacının ilgili dönemde fiilen faaliyette bulunduğunu hiçbir şüpheye yer bırakmayacak ölçüde ortaya koyacak somut bilgi ve belgeler, özellikle alış ve satış faturaları ve/veya muhasebe kayıtları gibi belgelere dayanılması gerekmektedir.
Olayda; davacının, lisanssız olarak faaliyet yürüttüğünü ispata yarayacak mühürleme tutanağından başka bir bilgi ve/veya belgenin dava dosyasına sunulmadığı, mühürleme tutanağında ise istasyonda fiilen akaryakıt bayiliği faaliyeti yürütüldüğüne ilişkin somut bir tespit bulunmadığı gibi "ürün yok" ibaresine yer verildiği anlaşıldığından, Dairemizin 24/05/2023 tarih ve E:2021/444 sayılı ara kararıyla davacının lisanssız akaryakıt bayilik faaliyeti yürüttüğünü ortaya koyacak mühürleme tutanağı dışındaki tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin davalı idareden istenildiği, ancak mühürleme tutanağı dışında bu hususu ortaya koyabilecek herhangi bir bilgi veya belgenin dosyaya sunulamadığı görülmektedir.
Bu durumda, davacının bayilik lisansı olmadığı hâlde faaliyette bulunduğuna ilişkin somut bir tespitin ortaya konulamadığı, dosyaya sunulan mühürleme tutanağında yer alan tespitlerin ise davacıya ceza verilebilmesi için yeterli olmadığı ve istasyonda faal olarak akaryakıt alım-satımı yapılması suretiyle bayilik faaliyeti yürütüldüğüne ilişkin bir veri içermediği dikkate alındığında, bayilik lisansı olmadan faaliyette bulunduğundan bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararında ve bu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında ise hukukî isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 05/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.