DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/2564 E.  ,  2024/4372 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/2564
Karar No:2024/4372

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Petrolcülük A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren akaryakıt istasyonunda 05/07/2017 tarihinde yapılan denetimde, bayisinin otomasyon sisteminin çalışmadığı ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kurum’a bildirilmediğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca 1.066.327,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dağıtıcı lisansına sahip ve bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlü olan davacı şirkete, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca idari para cezası verilmiş ise de, anılan Kanun'da sonradan yapılan değişikliklere uyum sağlamak üzere 14/03/2019 tarih ve 8487-3 sayılı Kurul kararının alındığı ve bahse konu kararda “uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi” fiilinin 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde belirtilen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller arasında sayıldığı ve anılan düzenlemenin davacı şirketin lehine olduğu;
Bu durumda, her ne kadar dağıtıcı lisansına sahip davacı şirkete, bayisinin otomasyon sisteminin çalışmadığı ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmediğinden bahisle idari para cezası verilmiş ise de, anılan fiil lehe düzenlemeyle getirilen ihtar kapsamında değerlendirilmesi gerekirken, söz konusu fiil sebebiyle idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; 5015 sayılı Kanun’un 20. maddesinde yer verilen kural kapsamında, ... tarih ve ...-... sayılı Kurul kararı ile niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiillerin belirlendiği, “otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesi ve bayisinde tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmemesi” fiilinin bu fiiller arasında sayılmadığı;
Ayrıca uzaktan erişim sisteminin, dağıtıcı lisansı sahiplerinin karar gereği internet ağı aracılığıyla kurduğu ve işlettiği, dağıtıcıların bayileriyle ilgili alış, satış, tank hareketi, pompa hareketi vb. bayi ile dağıtıcı arasındaki ticaretin ve bayinin akaryakıt hareketlerini kapsayan verilerin raporlanabildiği daha detaylı bilgilerin elde edilebildiği web arayüzü olduğu, sadece internet tarayıcı ile erişim imkanı bulunan sistemler bütününden oluştuğu;
Dolayısıyla dava konusu işleme dayanak alınan “otomasyon sisteminin doğru ve sağlıklı veriler içermemesi ve bayisinde tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmemesi” fiili ile “uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi” fiilinin birbirinden farklı maddi unsurlardan oluştuğu ve her birinin ayrı yaptırımlara bağlandığı;
Öte yandan, idari yaptırıma konu olan ve davacıya atfedilen “sözleşmeli bayisine ait otomasyon sisteminin usulüne uygun çalışmadığı ve bayide tespit edilen aykırılıkların Kuruma bildirilmediği” şeklindeki yükümlülüğün (fiilin) yürürlükten kaldırılmadığı, başka bir ifade ile idari para cezası verilecek fiiller kapsamından çıkarılmadığı ve söz konusu fiil için öngörülen idari para cezası miktarında ise, daha önceden “sekiz yüz elli bin Türk Lirası” şeklinde maktu olarak belirlenen para cezasının “bir milyon iki yüz elli bin Türk Lirasından az olmamak ve altı milyon iki yüz elli bin Türk Lirasını” geçmemek üzere alt ve üst sınır gösterilmek suretiyle nispi olarak düzenlendiği ve bu şekilde yeni düzenleme ile söz konusu fiil karşılığı idari para cezasında bir azalma meydana gelmediği, aksine idari para cezası oranının yükseltildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı;
Dava konusu idari para cezasının esasına yönelik değerlendirmeye gelince;
Davacı şirketin sözleşmeli bayisi olarak faaliyet gösteren ... Akaryakıt Nakliye İnşaat Gıda Tarım Hayvancılık Turizm Taahhüt Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne (... Akaryakıt) ait akaryakıt istasyonunda 05/07/2017-06/07/2017 tarihlerinde yapılan denetimlerde, akaryakıt istasyonunun yer altı tankına .../... plakalı mühürsüz tankerden faturası ve sevk irsaliyesi ibraz edilemeyen 8.507 litre ulusal markeri geçerli motorin ikmali yapıldığının görüldüğü, şirket yetkilisi ve araç sürücüsünün, söz konusu motorinin .../... plakalı tankere ait olduğunu ve bu tankerin arıza yapması nedeniyle .../... plakalı tankerle istasyona getirildiğini beyan ettikleri, .../... plakalı tankere ait olarak da ... Akaryakıt Nakliye adına davacı şirket tarafından düzenlenmiş ... tarih ve ... seri numaralı 31.170 litre motorin satışına ilişkin irsaliyenin ibraz edildiği, Kırıkkale Tüpraş Rafinerisinden alınan bilgiye göre .../... plakalı tankere rafineriden dolum olmadığı, .../... plakalı tankerin ise ... Petrolleri A.Ş. aracılığıyla alımının olduğu, ... Petrolleri A.Ş.'den alınan bilgiye göre de .../... plakalı tankerdeki motorinin, ... tarih ve ... sayılı sevk irsaliyesi ve teslimat makbuzu ile ... Petrolcülük A.Ş. aracılığı ile davacı şirkete fatura edildiği, 01/07/2017-03/08/2017 tarihlerine ilişkin otomasyon verileri incelendiğinde, 05/07/2017 tarihinde 2.579,56 litre motorin dolumu yapıldığının görüldüğü, ancak 28.591 litre veya 31.170 litre motorin dolumu yapıldığına ilişkin herhangi bir veri kaydının bulunmadığı, işletme yetkilisinin 10.000 litre motorini tankere boşaltarak satışa sunduğu, geriye kalan 12.500 litre motorini dış satım olarak sattığını beyan ettiği, ancak doluma ilişkin verinin ve dış satıma ilişkin faturanın bulunmadığı, sevk irsaliyesindeki 31.170 litre motorinin boşaltımının farklı yere yapıldığı tespitlerinde bulunulduğu, bunun üzerine başlatılan idari soruşturma sonucu hazırlanan raporun Kurul tarafından görüşülüp değerlendirilmesi sonucu dava konusu Kurul kararının alınmasından sonra bakılan davanın açıldığı;
Dağıtıcı lisansı sahibi olan davacı şirketin, sözleşmeli bayisi olan akaryakıt istasyonunda Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla birlikte istasyonda bulunan otomasyon sistemine yönelik olarak akaryakıt satım hareketlerini izleme ve raporlama yükümlülüğünün de bulunduğu, bu yükümlülüklere uyulması gerektiği, bu durumda, davacı tarafından bu yükümlülüğe uyulmadığı gerekçesiyle hakkında tesis edilmiş olan Kurul kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemi iptal eden İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, otomasyon sistemini kurarak yüklülüklerini yerine getirdikleri, sistemin çalışır vaziyette olduğu, kaçak akaryakıt veya dağıtıcı dışı akaryakıt ikmalinin bulunmadığı, sisteme müdahalenin söz konusu olmadığı, somut olayda kusuru ve menfaatinin bulunmadığı, 5015 sayılı Kanun'un otomasyon sistemine ilişkin hükümlerin Anayasa'ya aykırı olduğundan, somut norm denetimi kapsamında Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması ve ayrıca 7164 sayılı Kanun'la getirilen lehe düzenlemelerin kendisine uygulanması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının Anayasaya aykırılık iddiası ciddi görülmemiştir.
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 01/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.