DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2019/2525 E.  ,  2024/235 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/2525
Karar No:2024/235

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ''… Beldesi Belde İçi …/…" adresinde kurulu istasyonda bayilik lisansı olmaksızın akaryakıt bayilik faaliyeti yürütüldüğünün 20/04/2009 tarihinde tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinin fiil tarihinde yürürlükte olan hâli uyarınca 56.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; İstanbul İl Jandarma Komutanlığı ekiplerince 20/04/2009 tarihinde, "…Ky. … Pafta … parsel …" adresinde …Akaryakıt adı ile faaliyet gösteren tesiste yapılan denetim sonucunda düzenlenen … tarih ve … sayılı tutanakta, ''İşletmenin … tarih ve … mühürleme tutanağı ile mühürlendiği, 20/04/2009 günü yapılan genel kontrol ve denetimde işletmenin açık olduğu, daha evvel mühürlenen tank ve akaryakıt pompalarındaki mühürlerin söküldüğü, istasyonda bulunan iki adet akaryakıt pompasının tadilat nedeni ile yerinden söküldüğü, bunun haricinde kalan bir adet akaryakıt pompası ile faaliyetleri yürüttüğünün tespit edildiği, mühürlemenin yapıldığı tarihte işletme sahibi …'ın (davacı) istasyonu akrabası ve yeğeni olan …'a devrettiği, …'ın da istasyonun su havzası içerisinde olduğunun Belediye yetkililerince bildirildiğinden dolayı istasyonda tadilat yaptığı, pompanın yerlerini bu nedenle değiştirdiği, tesisatı yenilediğinin tespit edildiği, işletmenin belgelerinde yapılan kontrollerde akaryakıtı … A.Ş.'den en son … tarih ve … irsaliyeli fatura ile … Akartakıt / … Tük. Mal. İnş. Nak. Tur. Teks. San. ve Tic. … Mahallesi … Caddesi No:… … adresinde kurulu … sayılı lisans sahibi adına aldığı ve satış yaptığı, satışa ilişkin Gürcan Petrol'ün faturalarını kullandığının'' tespit edildiğinin görüldüğü; bu durumda, lisans almaksızın akaryakıt satışı yapmak suretiyle bayilik faaliyetinde bulunduğu usulüne uygun olarak tanzim edilen tutanak ve faturalardan anlaşılan davacı hakkında 56.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; ''… Beldesi Belde İçi …/…" adresinde kurulu istasyonda bayilik lisansı olmaksızın akaryakıt bayilik faaliyeti yürütüldüğü gerekçesiyle, ön araştırma ve soruşturma yapma ya da savunma almaya gerek olmaksızın, davacı hakkında dava konusu idari para cezası uygulanmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının tesis edildiği anlaşılmakta ise de, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan, 06/01/2005 tarih ve 25692 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in "Doğrudan Para Cezası Uygulanabilecek Haller" başlığını taşıyan 26. maddesinde, "İhbar ve şikâyet üzerine ya da yapılan denetimler sırasında; a) Alınan numunelerin ilgili teknik düzenlemeye uymadığının analiz raporu ile tespit edilmesi hâlinde, b) Lisansa tâbi bir piyasa faaliyetinin lisans alınmaksızın yapılmakta olduğunun tespit edilmesi hâlinde, herhangi bir ön araştırma ve soruşturma yapmaya ya da savunma almaya gerek olmaksızın Kurul tarafından Kanun'un 19. maddesi hükümleri uygulanır." kuralı yer aldığından, Dairemizin 17/04/2019 tarih ve E:2013/3285, K:2019/1256 sayılı kararı doğrultusunda, dava konusu işlemde usul hükümlerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu istasyonda akaryakıt bayiliği faaliyeti yürütürken 14/02/2006 tarihinde bu faaliyetin lisanssız olması nedeniyle hakkında idari para cezası uygulandığı ve tesisin mühürlendiği, bu durum üzerine faaliyetin sona erdirildiği, 01/09/2008 tarihinde dava dışı … Akaryakıt Dayanıklı Tüketim Malları Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne bahsi geçen tesisin kiralandığı, dolayısıyla tesisle ilişiğinin tamamen kesildiği, yürütülen faaliyetin kendisi ile hiçbir alakasının bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddinin gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 17/01/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Çeşitli Hükümler" başlıklı İkinci Kısmının "Cezalar, İdarî Yaptırımlar, Dava Hakkı, Yönetmelik ve Yürürlükten Kaldırılan ve Uygulanmayacak Hükümler" başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "İdarî para cezaları" başlıklı 19. maddesinde idarî para cezaları ile ilgili düzenlemelere yer verilmiş; "Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı" başlıklı 21. maddesinde ise, Kurulun re'sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar vereceği belirtilmiştir.
Aktarılan bu Kanun hükümlerine göre, Kurulun idarî para cezası verilmesini gerektiren hâllerle ilgili olarak re'sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar vermesi gerektiği açıktır.
Öte yandan, 21. maddenin başlığında ve içeriğinde 19. maddede öngörülen idarî para cezasını gerektiren hâllerin ön araştırma veya soruşturma zorunluluğundan muaf tutulduğuna dair hiçbir ifadeye yer verilmediğinden, 21. maddede tüm idarî cezaları için zorunlu tutulan idarî usulün, 19. maddede öngörülen idarî cezalar için de uygulanmasının yasal bir yükümlülük olduğu ortadadır.
Keza, modern idare hukuku uygulamalarında kişilere idarî ceza verilmeden önce idarî soruşturma yapılması ve cezanın bir soruşturma sonucu verilmesi "idarî usul" kurallarının önemli bir kısmını oluşturmakta olup, regülasyon otoritelerinin verdiği idarî cezalarda bu uygulama çok daha belirgindir.
Nitekim, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde 28/03/2013 tarih ve 6455 sayılı Kanun'un 44. maddesiyle yapılan değişiklik ile, idarî para cezalarının, ön araştırma veya soruşturma aşamasının tamamlanmasından sonra Kurul tarafından en geç üç ay içinde karara bağlanacağı kuralı getirilmiştir.
Bu itibarla, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde düzenlenen idarî para cezasını gerektiren hâllerin gerçekleştiğinin Kurul tarafından re'sen belirlenmesi veya bu konuda Kurula ihbar veya şikâyetlerin intikal etmesi üzerine Kurul tarafından doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar verilmesi zorunlu olmasına rağmen, davacı hakkında ön araştırma veya soruşturma yapılmadan idarî para cezası uygulanmasına ilişkin Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.