DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2019/2466 E.  ,  2023/4845 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/2466
Karar No:2023/4845

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- …
2- …Marketçilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : …Kurumu
…
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ilinde toptan gıda ticareti alanında faaliyet gösteren bir şirketin perakende gıda ticareti alanında faaliyet gösteren başka bir şirketle işbirliği içerisinde, vadesi gelmiş bir alacağı olmadığı hâlde teminat senedini icra takibine koymak suretiyle davacıların iflas etmesine sebep olarak davacıları pazar dışına çıkardığı iddiasıyla yapılan şikâyet üzerine yapılan önaraştırma neticesinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 41. maddesi uyarınca şikâyetin reddi ve soruşturma açılmamasına ilişkin … tarih ve …sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesi'nce verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; davacı şirketin 4054 sayılı Kanun'un 4. ve 6. maddelerinin ihlâl edildiğini ileri sürdüğü, perakende gıda ticareti alanında faaliyet gösteren …Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Tic. ve San. Ltd. Şti. (…) ve toptan gıda ticareti alanında faaliyet gösteren …Gıda Tahmil Tahliye Nakliyat ve Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.'nin (…Gıda) aynı ekonomik bütünlük içinde yer aldığı, bir teşebbüs faaliyetinin hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için teşebbüsün hakim durumda bulunması ve hakim durumdaki teşebbüsün eyleminin kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte olması gerektiği, davacılara ait marketler zinciri olan …Market ile …Gıda arasında yaklaşık 10 yıldır süregelen ticari ilişkinin 2013 yılında bozulmaya başladığı, …Market sahibi davacı gerçek kişi tarafından düzenlenen senedin vadesinde ödenmemiş olmasından dolayı …Gıda tarafından söz konusu senet için 08/03/2013 tarihinde icra takibi açılarak 13/03/2013 tarihinde ihtiyati haciz konularak menkullerin ihale yöntemiyle satışa çıkarıldığı, davacılar tarafından … Market'in ödeme günü gelmiş bir senedi olmadığını, … Gıda'ya verilen senedin teminat senedi olduğunun iddia edildiği, oysa … Gıda'nın bu senedin …Market'ten olan alacaklara istinaden icraya konulduğunun iddia edildiği, buradaki temel anlaşmazlığın bir senedin niteliğine ve alacak verecek ilişkisine ilişkin olduğunun görüldüğü, bu anlaşmazlığın ise 4054 sayılı Kanun'un amacına bakıldığında bu kapsama girmeyeceğinin anlaşıldığı, bu uyuşmazlığın aslında adli yargıda çözüme kavuşturulacak bir işlem olduğu, nitekim adli yargıda konuya ilişkin yargılamaların da devam ettiğinin görüldüğü, …Gıda'nın alacaklarına istinaden elindeki senet ve çekleri icraya vermesinin hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği, Adana ilinde hâlihazırda …'nin yerel market zinciri olarak tek başına faaliyet göstermediği, aynı pazarda ulusal ve büyük çapta faaliyet gösteren zincirlerin yanı sıra birtakım yerel market zincirlerinin de olduğu, başka bir yerel marketler zincirine …Gıda tarafından gerekçe gösterilmeksizin ürün sevkiyatının durdurulduğu ve nakit ödeme yapılması durumunda ürün sevkiyatının yapılabildiği iddiasına ilişkin olarak ise …Gıda'nın davalı idareye sunduğu hesap ekstrelerinde 2015 yılının Kasım ve Aralık aylarında her iki teşebbüs arasında alım satımın gerçekleştiğinin görüldüğü, Ülker ürünleri açısından işletmelerin …Gıda'ya bağımlı olmadığı, aynı ürünlerin satıldığı birçok mağaza olduğu, My Market ile Ülker ürünlerinin geleneksel kanala satışını gerçekleştiren …Hızlı Tüketim Ürünleri Üretim Pazarlama Satış ve Ticaret A.Ş. (…Gıda) arasında ticarete yönelik olarak doğrudan hukuki bir ilişki olmadığı, ancak …Gıda ile …Gıda arasında distribütörlük sözleşmesi olduğu, …Gıda'nın …ürünleri konusunda tek yetkili satıcı olmadığı, davacıların temel iddialarının aslında 4054 sayılı Kanun'un amacına bakıldığında bu Kanun kapsamında olmadığı, ticari ilişkiden kaynaklanan daha çok bir senedin niteliği ve ticari anlaşmazlığa dönük iddiaların olduğu, bu konu hakkında ise adli yargı yerinde açılan davaların olduğu, dolayısıyla davalı idarece davacıların iddialarının her ne kadar 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı söylense de gerekli araştırmaların yapıldığının görülmesi karşısında davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, sahibi oldukları marketler zincirinin 2013 yılında Groseri'nin en büyük rakibi konumunda olduğu, …Gıda'nın …ürünlerinin Adana'da toptan satımını yapan tek yetkili bayisi olduğu, ihtiyati hacze konu senedin teminat senedi olduğu, bu hususta açılan … Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:…sayılı dosyasında kayıtlı davanın devam ettiği, teminat senedinin icra takibine konulmasıyla birlikte piyasada yaşanan panik havasıyla aleyhlerine yüzden fazla icra takibi başlatıldığı, kendilerine ait 12 şubeli marketler zincirinin bir günde battığı, bu şekilde pazar dışına çıkarıldığı, …'nin bu süreçte mallarını yediemin olarak teslim aldığı, …Gıda'nın daha önce de bu yöntemle başka marketleri pazar dışına çıkardığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, bu uyuşmazlığın 4054 sayılı Kanun kapsamında sözleşme yapmanın/mal vermenin reddedilmesi eylemi olarak nitelendirilemeyeceği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Rekabet Kurumu kayıtlarına 09/12/2013 tarihinde alınan şikâyet dilekçesinde, davacılar tarafından özetle, "Adana ilinde faaliyet gösteren ve aynı zamanda …'in Adana bölge distribütörü ve …'nin 1/3 hisseli ortağı olan …Gıda'nın günü henüz gelmemiş ve geçmiş ödeme çeki yok iken önceden teminat senedi olarak verilmiş 450.000,00-TL'lik teminat senedi ile ihtiyati haciz kararı aldığı ve bu faaliyetler sonucunda davacı şirketin iflas noktasına geldiği, …Gıda, …ve …Gıda'nın 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (d), (e) ve (f) bentlerini ve 6. maddesinin (a), (b) ve (d) bentlerini ihlâl ettiği" iddialarına yer verilmiştir.
…tarih ve …sayılı Kurul kararıyla, başvuruda yer alan iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiş, bu kararın iptali istemiyle açılan davada …İdare Mahkemesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla özetle, " (...) söz konusu iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında olduğu (...) davalı idarece 4054 sayılı Kanun'un 40. maddesince kendisine intikal eden başvurular üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar verilmesi gerekirken bu Kanun kapsamına girmediğinden bahisle gerçekleştirilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı (...)" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş, bu iptal kararının uygulanmasını teminen dava konusu Kurul kararı alınmış ve bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
…İdare Mahkemesi'nin, …tarih ve …sayılı Kurul kararının iptali yolundaki kararının davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 27/12/2018 tarih ve E:2016/1030, K:2018/4503 sayılı kararıyla, "(...) Mahkeme'ce verilen iptal kararı sonucunda davalı idarece, …Gıda hakkında önaraştırma yapılacak olması nedeniyle …Gıda'nın verilen karardan menfaatinin etkileneceği, bu itibarla, Mahkeme tarafından, davanın …Gıda Tahmil Tahliye Nakliyat ve Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.'ne ihbarı yapıldıktan sonra yeniden bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş, anılan Mahkeme tarafından davanın …Gıda'ya ihbarı yapılmış, ardından anılan Mahkeme'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla, "(...) şikâyet edilenler hakkında soruşturma açılması ve ceza verilmesi için yapılan başvurunun 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığından bahisle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, anılan karar Dairemizin 16/11/2023 tarih ve E:2020/946, K:2023/4844 sayılı kararıyla onanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Kurul kararının, …tarih ve …sayılı Kurul kararının iptali yolundaki …İdare Mahkemesi kararının uygulanması amacıyla tesis edildiği, anılan Mahkeme tarafından işlemin iptali yolunda verilen kararın ise Dairemizin 27/12/2018 tarih ve E:2016/1030, K:2018/4503 sayılı kararıyla bozulduğu, daha sonra … İdare Mahkemesi tarafından davanın reddine karar verildiği, bu kararın Dairemizin 16/11/2023 tarih ve E:2020/946, K:2023/4844 kararıyla onandığı, böylece bu aşamada dava konusu Kurul kararının dayanaksız kaldığı anlaşıldığından, oluşan bu hukuki duruma göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 16/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.