DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2018/644 E.  ,  2023/6320 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2018/644
Karar No : 2023/6320

DAVACI : … Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : … Kurumu
VEKİLLERİ: Av. …, Av. …

DAVANIN KONUSU :
Davacı şirketten doğal gaz taşıma bedeli tahsil edilmesinin dayanağı olduğu ileri sürülen 31/12/2011 tarih ve 28159 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve 3577 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının 5. maddesinin, 02/07/2016 tarih ve 29760 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 30/06/2016 tarih ve 6369 sayılı Kurul kararının 2. maddesinin, 14/10/2017 tarih ve 30210 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 12/10/2017 tarih ve 7354 sayılı Kurul kararının 3. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu Kurul kararlarında yer alan taşıma bedelinin Anayasa’nın 73. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi gerektiği, taşıma bedeli kalemi altında müşterilere ek külfet yüklenmesinin 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun amacına ve anılan Kanun'da yer verilen şeffaflık, düşük maliyetli enerji temini, istikrar gibi ilkelere aykırı olduğu, taşıma bedeli şeklinde müşterilere ek külfet yüklenmesinde kamu yararının bulunmadığı, Yargıtay tarafından dağıtım şirketi kullanım bedelinin müşterilere yansıtılmasının aktif tüketim bedeli dışında ek bir mali külfet olduğu kabul edilerek Anayasa’nın 73. maddesine aykırılık olduğunun tespit edildiği, benzer durumun bakılan davada da söz konusu olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak, bakılan davada süre aşımının bulunduğu, 6369 sayılı Kurul kararının 2012-2016 yılları arasında uygulanarak 2017 yılında yürürlüğü sona erdiğinden davacının iptalini talep etmesinde menfaatinin bulunmadığı, 7354 sayılı Kurul kararında o bölgede bulunan tüm doğal gaz kullanıcıları için belirleme yapıldığından davacı şirketin menfaatinin bulunmadığı, dava konusu işlemlerin tek dilekçe ile dava konusu edilemeyeceği ileri sürülmüş; esasa ilişkin olarak ise, Kanun ve yönetmelik uyarınca toptan satış tarifelerine ilişkin olarak usul ve esasların 3577 sayılı Kurul kararı ile belirlendiği, davacının itirazlarının tarifelere ilişkin teknik bir itiraz içermediği, taşıma bedeli tahsilinin hukuka aykırı olduğu iddiasını içerdiği, doğal gaz taşıma bedelinin sunulan hizmet karşılığı dağıtım şirketlerine ödenen bir bedel olduğu, 4646 sayılı Kanun’un 11/4 maddesinde birim hizmet bedeli alınabileceğinin açıkça düzenlendiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'NIN DÜŞÜNCESİ :
31/12/2011 tarih ve 28159 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve 3577 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 5. maddesi, 02/07/2016 tarih ve 29760 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 30/06/2016 tarih ve 6369 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 2. maddesi ile 14/10/2017 tarih ve 30210 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 12/10/2017 tarih ve 7354 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 3. maddesinin iptali istenilmektedir. 22/12/2011 tarihli ve 3577 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile … tarihli ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararına yönelik davalı yanın süre aşımına ve menfaate yönelik itirazı yerinde görülmediğinden bu Kurul kararları itibariyle işin esası incelenmiştir.
30/06/2016 tarih ve 6369 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 2. maddesine gelince;
2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin 2. fıkrasında, dava açma süresinin idari uyuşmazlıklarda, yazılı bildirimin yapıldığı; 4. fıkrasında ise ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kuralına yer verilmiştir. Yasanın bu maddesi, uygulanması ile her ay hukuki sonuç doğuran idari işlemler yönünden değerlendirildiğinde, işlemlerin ilk tesis edildiği ya da uygulandığı dönemden itibaren 60 günlük süre içinde dava açılması gerekmektedir. Dosyadaki mevcut belge ve bilgilerden; ... Dağıtım Şirketinin 2012-2016 yılları arasındaki parekende satış tarifelerini belirleyen … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 2016 yılı faturalarına uygulandığı, 2017 yılında sona erdiği ve yeni dönem tarifenin dava konusu … tarihli ve … sayılı Kurul Kararı belirlendiği ve bu kararın da 16/10/2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 14/10/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdiği görülmektedir.
Bu nedenle, davacı şirketin faturalarına yansıtılan taşıma bedeline ilişkin uygulamaya karşı, bu uygulamaların dayanağı olan 6369 sayılı Kurul kararındaki tarifelerin en son uygulama tarihlerinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekirken, 02/07/2016 tarih ve 29760 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 30/06/2016 tarih ve 6369 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 2. maddesinin iptali istemiyle … tarihli ve … sayılı Kurul kararının 14/10/2017 tarihinde yürürlüğe girmesi ile sona eren uygulamanın dayanağı 6369 sayılı Kurul kararına karşı, 16/01/2018 tarihinde kayda giren dilekçe ile dava açıldığı dikkate alındığında, süre aşımı nedeniyle işin esasını inceleme olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, 4646 sayılı Kanun'un "Tarifeler" başlıklı 11. maddesinin 3. bendinde "Toptan satış tarifesi; Kurum'un doğal gaz satış tarifelerinde esas alınacak unsurlar ve şartları belirler. Satış fiyatları ise bu esaslar dahilinde doğal gaz alım satımı yapan taraflarca serbestçe belirlenir." kuralı getirilmiş; 4. bendinde, "Dağıtım şirketleri en ucuz kaynaktan gaz temin ettiklerini verimli ve güvenli işletmecilik yaptıklarını ispat etmek zorunda olup, lisans süresi içinde de bu yükümlülüğe uymak zorundadır. Dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatları ve tarife esasları Kurumca belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Parekende satış tarifeleri" başlıklı 15/1 maddesinde, dağıtım şirketinin uygulayacağı parekende satış fiyatının, birim gaz doğal alım fiyatı, sistem kullanım bedeli ile vergi ve vergi benzeri mali yükümlülüklerden oluşacağı, bu fiyatın dağıtım şirketinin uygulayacağı parekende satış fiyatının üst sınırını oluşturacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin 2. bendinde de, Sistem Kullanım Bedeli'nin; müşterilerin sisteme getirdikleri yük ve maliyetler ve/veya Kurul tarafından belirlenen tüketim kademeleri dikkate alınarak ilgili tüzel kişi için belirlenen verimlilik hedeflerine ulaşılması ölçüsünde ilgili mevzuattaki hükümlere uygun olarak sabit ve değişken maliyetlerin karşılanması ve yatırımların sürdürülmesi için makul bir getiri elde edilmesine izin verecek şekilde Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tespit edileceği; 3. bendinde de dağıtım şirketlerinin bir tedarikçiden doğal gaz alan serbest tüketiciler için uygulayacağı sistem kullanım bedelinin, Kurul tarafından belirlenen bedeli geçemeyeceği; 7. bendinde de, Sistem Kullanım Bedeli'nin dağıtım şirketi tarafından, (a) doğal gazı dağıtım şirketinden satın alan müşteriler için doğrudan müşterilere, (b) tedarikçiler tarafından dağıtım şebekesi vasıtasıyla müşterilere doğal gaz satışı yapılması durumunda ilgili müşterinin tedarikçilerine tahakkuk ettirileceği belirtilmiştir.
Olayda da, ... …Doğal Gaz Dağıtım Anonim Şirketi'nin davalı idare tarafından düzenlenen ihale sonucunda 27/01/2004 tarihli ve DAG/290-22/038 sayılı dağıtım lisansını aldığı, İhale Şartnamesi'nin 7. maddesi gereğince ihale sonucunda belirlenecek olan birim hizmet ve amortisman bedelinin lisans verilme tarihinden itibaren ilk sekiz yıl süre ile azami bedel olarak uygulandığı, ilk sekiz yıllık sürenin 27/01/2012 tarihinde sona erdiği ve bu tarihten itibaren parekende satış tarifesi belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Dava konusu … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile 01/01/2012 tarihinden itibaren uygulanacak doğal gaz toptan satış tarifesi belirlenmiş ve taşıma bedelinin toptan satış fiyatına ekleneceği belirtilmiştir. … tarih ve … sayılı Kurul kararı da ...'ın baz varlık tabanı, yatırım tavanı ve birinci tarife uygulama dönemi için geçerli sistem kullanım bedelleri ile 2012-2016 dönemine ait parekende satış tarifesinin tespitine yönelik olup, ...'ın ilk tarife uygulama döneminin 31/12/2016 tarihinde sona erdiği, bu dönemin sona ermesini takiben dağıtım şirketi yatırımlarının yerinde incelenmesi sonucunda hazırlanan 10/10/2017 tarihli raporun Kurum'a ibraz edildiği ve ...'ın parekende satış tarifesinin tespitine ilişkin dava konusu … tarihli ve … sayılı Kurul kararının alındığı ve tarifenin 12/10/2017 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiği görülmüştür.
02/07/2016 tarih ve 29760 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ise doğal gaz dağıtım şirketleri için Tarife Hesaplama Usul ve Esaslarını belirleyen … tarihli ve … sayılı Kurul kararı uyarınca ... Dağıtım Şirketi'nin 2012-2016 yılları arasındaki parekende satış tarifelerine yönelik olan, şirketin dağıtım bölgesinin genişlemesi nedeniyle … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile değişik … tarih ve … sayılı Kurul kararının revize edilmesine ilişkin olup, 2. maddesinde, 4530 sayılı Kurul kararı kapsamındaki sistem kullanım bedeli üst sınırlarının, 2016 yılı Temmuz ayı için tespit edildiği, bu bedellerin güncellenmesinde ve uygulanmasında 4530 sayılı Kurul kararının geçerli olduğu belirtilmiştir.
4646 sayılı Yasa ve Tarifeler Yönetmeliği hükümlerinde görüleceği üzere, Kurum'un doğal gaz satış tarifelerinde esas alınacak unsurlar ve şartları belirlemek konusunda görevli ve yetkili bulunduğu, toptan satış tarifelerinde hakim durumun kötüye kullanılması, doğal gaz arz güvenliğinin sağlanması ile diğer önlemlere uyulmasının esas alındığı, dağıtım şirketinin uygulayacağı parekende satış fiyatı içinde sistem kullanım bedelinin de olduğu, bu bedelin ise müşterilerin sisteme getirdikleri yük ve maliyetlerin, ilgili tüzel kişi için belirlenen verimlilik hedeflerine ulaşılması ölçüsünde ilgili mevzuattaki hükümlere uygun olarak sabit ve değişken maliyetlerin karşılanması ve yatırımların sürdürülmesi için makul bir getiri elde edilmesine izin verecek şekilde Kurul tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde tespit edileceği açıktır. Bu bağlamda, dağıtım şirketinin verdiği hizmetler karşılığında dağıtım bölgesi içindeki tüketicilerden şebeke bakım, iyileştirme, işletme ve benzeri yükümlülüklerini yerine getirebilmesini teminen sistem kullanım bedeli ve dağıtım şebekesi vasıtasıyla doğal gaz satışı yaptığı için taşıma bedeli tahsil edilmektedir. Davacı şirket tarafından, aktif tüketim bedeli dışında doğal gazın nakli ile ilgili başkaca giderlerden sorumlu tutulmaması gerektiği ileri sürülmüş ise de, taşıma bedeli, doğal gazın ulaştırılmasını sağlayan şebekenin kullanılması nedeniyle yatırım, işletme, bakım ve kontrol giderlerinden oluşan maliyet unsurlarından birini oluşturmakta ve toptan satış bedeline eklenmektedir.
Bu çerçevede, … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 5/A maddesinin (f) bendi ve 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 11. maddesi ile Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin 14. maddesi uyarınca 01/01/2012 tarihinden itibaren bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar doğal gaz toptan satış tarifesine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş olup, uygulaması devam etmektedir. İptali istenen 5. maddesinde de, tedarikçilerin dağıtım bölgeleri içinde bulunan serbest tüketicilere veya ... satış şirketlerine, dağıtım şebekesi vasıtasıyla doğal gaz satışı yapması durumunda ilgili dağıtım bölgesinde geçerli olan taşıma bedelinin toptan satış fiyatına ekleneceği ve tedarikçiler tarafından dağıtım şirketine ödeneceği kuralına yer verildiği görülmekte olup, 4046 sayılı Yasa ve Tarife Yönetmeliği'ne paralel düzenlemeler içeren bu maddede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca doğal gaz taşıma bedeli, dağıtım şirketinin uygulayacağı doğal gaz parekende satış tarifesinin de unsurlarından biridir. 4646 sayılı Yasa'nın 11. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlendiği üzere parekende satış fiyatı; birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelmekte, Tarifeler Yönetmeliği'nin 15/1 maddesi gereği birim gaz doğal alım fiyatı, sistem kullanım bedeli ile vergi ve vergi benzeri mali yükümlülüklerden oluşmakta ve bu fiyat, dağıtım şirketinin uygulayacağı parekende satış fiyatının üst sınırını oluşturmaktadır.
Bunun yanı sıra, doğal gaz şirketleri için sistem kullanım bedellerinin tespitinde esas alınacak fiyat tavanı metedolojisine ilişkin usul ve esaslar … tarihli ve … sayılı Kurul kararı ile kabul edilmiş, 01/07/2017 tarihli ve 3011 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve 26. maddesinde sistem kullanım bedellerinin güncellenmesini düzenlemiştir. Dolayısıyla parekende satış tarifesine ilişkin olarak dağıtım şirketi ...'ın 2017 yılı Ekim ayı içinde uygulayacağı sistem kullanım bedellerine ilişkin üst sınırların tespiti suretiyle aylık güncellemesinin Metodolojinin 26. maddesi uyarınca yapılacağını düzenleyen … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 3. maddesinin de sistem kullanım bedellerinin tespitinde fiyat tavanı metodolojisini esas aldığı ve 22/06/2017 tarihli ve 7139 sayılı Kurul kararına uygun olduğu anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 5. maddesi ile … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 3. maddesinin iptali istemine ilişkin kısmı itibariyle davanın reddine, … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 2. maddesi yönünden de süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Doğal gaz piyasasında serbest tüketici olan davacı şirket ile … arasında 2016 ve 2017 yılları arasında doğal gaz alım-satım sözleşmesi imzalanmıştır. … tarafından 2016 yılı Ağustos ayından itibaren davacı şirkete taşıma bedeli faturalandırmaya başlanması üzerine davacı şirket tarafından taşıma bedeli tahsiline dayanak teşkil eden Kurul kararlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
02/07/2016 tarih ve 29760 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan … tarih ve … sayılı Kurul kararının 2. maddesine yönelik inceleme:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da altmış gün olduğu; 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri; 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı bulunup bulunmadığı yönünden inceleneceği; ilk inceleme üzerine verilecek kararları belirleyen 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (e) bendine aykırılık görülmesi hâlinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
Aktarılan mevzuat kuralları birlikte değerlendirildiğinde, düzenleyici işlemin ilanından sonra dava açma süresi içinde bu işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği gibi, dava açma süresinin geçmiş olması hâlinde, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde ilgililerin uygulama işlemini veya dayanağı olan düzenleyici işlemi ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebilecekleri anlaşılmaktadır.
... Doğalgaz Dağıtım A.Ş.'nin (...) 2012-2016 yılları arasındaki parekende satış tarifelerini belirleyen ve 02/07/2016 tarih ve 29760 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6369 sayılı Kurul kararının 2. maddesi ile 2016 yılı Temmuz ayından itibaren uygulanacak sistem kullanım bedeli üst sınırının belirlendiği, dava konusu işlemlerden 7354 sayılı Kurul kararının 2. maddesi ile ise 2017 yılı Ekim ayından itibaren uygulanacak bedelin belirlendiği, bu kararın da 16/10/2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 14/10/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdiği görülmektedir.
Davacı şirket tarafından dava dilekçesi ekinde Kurul kararlarının uyulmasını göstermek için fatura örneklerinin ibraz edildiği, bu faturalar içinde davanın açıldığı tarih olan 16/01/2018 tarihinden geriye doğru 60 gün içerisinde dava konusu edilen 6369 sayılı Kurul kararının uygulanmasına yönelik olarak davacı hakkında tesis edilmiş herhangi bir uygulama işleminin bulunmadığı, davacı şirket tarafından hakkında tesis edilmiş başka herhangi bir uygulama işleminin de sunulmadığı görülmüştür.
Bu nedenle, davacı şirketin faturalarına yansıtılan taşıma bedeline ilişkin uygulamaya karşı, bu uygulamaların dayanağı olan 6369 sayılı Kurul kararındaki tarifelerin en son uygulama tarihinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekirken, 16/01/2018 tarihinde kayda giren dilekçe ile dava açıldığı dikkate alındığında, 6369 sayılı Kurul kararına yönelik davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Dava konusu diğer işlemlere yönelik davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.

ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5/A maddesinde, Kurulun doğal gaz piyasası ile ilgili görevleri sayılmıştır. Buna göre, doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin plan, politika ve uygulamalarla ilgili Kurum görüş ve önerilerini belirlemek, Kanun ile Kuruma yetki verilen konularda, doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeleri onaylamak ve bunların yürütülmesini sağlamak, Kanun'da belirlenen faaliyetlere ilişkin tarifeleri onaylamak veya tarife revizyonları hakkında karar almak Kurul'un görevleri arasında bulunmaktadır.
Aynı Kanun'un Ek 2. maddesinde de, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun, doğal gazın ithali, iletimi, dağıtımı, depolanması, ticareti ve ihracatı ile bu faaliyetlerine ilişkin tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini tanımlayan lisans ve sertifikaların verilmesinden, piyasa ve sistem işleyişinin incelenmesinden, dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, maliyeti yansıtan fiyatların incelenmesinden ve piyasada Doğal Gaz Piyasası Kanunu'na uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan yetkili ve sorumlu olduğu kurala bağlanmıştır.
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde, doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek malî açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması Kanun'un amacı olarak belirtilmiş; "Tarifeler" başlıklı 11. maddesinin 3. bendinde, "Toptan Satış Tarifesi" için, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun doğal gaz satış tarifelerinde esas alınacak unsurları ve şartları belirleyeceği; satış fiyatlarının, bu esaslar dâhilinde doğal gaz alım satımı yapan taraflarca serbestçe belirleneceği; 4. bendinde "Perakende Satış Tarifesi" için ise, "Dağıtım şirketleri en ucuz kaynaktan gaz temin ettiklerini, verimli ve güvenli işletmecilik yaptıklarını ispat etmek zorunda olup, lisans süresi içerisinde de bu yükümlülüğe uymak zorundadır. Dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatları ve tarife esasları Kurumca belirlenir. Belirlenen perakende satış fiyatının dışında tüketicilerden herhangi bir ad altında ücret talep edilemez. Perakende satış tarifeleri enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak, dağıtım şirketlerinin Kuruma başvurması hâlinde yeniden tespit edilebilir. Kurum bu fiyatların tespitinde hizmet maliyeti, yatırıma imkân sağlayacak makûl ölçüde kârlılık ve piyasada cari olan doğal gaz alış fiyatlarını ve benzeri durumları dikkate alır. Kurulun onayladığı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tâbi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar." kurallarına yer verilmiştir.
Dava konusu işlemlerden 3577 sayılı Kurul kararının tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 26/09/2002 tarih ve 24888 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Toptan satış tarifesi" başlıklı 13. maddesinde, "Toptan satış tarifelerinde, hakim durumun kötüye kullanılmaması, doğal gaz arz güvenliği ve düzenliliğinin sağlanması ve Kurumun bu konuda belirleyeceği diğer önlemlere uyulması esastır. Doğal gaz toptan satış fiyatları bu esaslar çerçevesinde doğal gaz alım satımı yapan taraflar arasında Kurul tarafından onaylanmış tarifelere uygun olmak kaydıyla serbestçe belirlenir." kuralına; "Perakende satış tarifeleri" başlıklı 14. maddesinde ise, "Dağıtım şirketinin uygulayacağı perakende satış fiyatı, birim doğal gaz alım fiyatı, sistem kullanım bedeli ile diğer faktörlerden oluşur. Sistem kullanım bedeli, tüketicilerin sisteme getirdikleri yük ve maliyetler ile Kurul tarafından belirlenen tüketim kademeleri dikkate alınarak tespit edilir. Belli bir tüketim aralığındaki tüketiciler tarafından ödenecek birim hizmet ve amortisman bedeli ile taşıma bedeli, aynı aralık için belirlenen sistem kullanım bedeline eşittir. Dağıtım şirketinin uygulayacağı perakende satış fiyatı Kurul tarafından onaylanan perakende satış fiyatı üst sınırını geçemez. Dağıtım şirketleri tüketicilerden, belirlenen perakende satış fiyatının dışında herhangi bir ad altında ücret talep edemez. Dağıtım şirketinden doğal gaz alan serbest tüketicilere uygulanacak perakende satış fiyatı, Kurul tarafından belirlenecek olan perakende satış fiyatı üst sınırını geçmemek kaydıyla, ilgili taraflar arasında serbestçe belirlenir. Dağıtım şirketlerinin bir tedarikçiden doğal gaz alan tüketiciler için uygulayacağı sistem kullanım bedeli, Kurul tarafından belirlenen bedelleri geçemez. Dağıtım şirketi sistem kullanım bedeli uygulamalarında kendi müşterileri ile bir tedarikçiden gaz alan tüketiciler arasında ayrım yapamaz. Kurul belirlenecek olan sistem kullanım bedelini, tüketim miktarlarını ve/veya tüketici gruplarını dikkate alarak kendi içinde kademelendirebilir. Kurul dağıtım bölgelerinin özelliklerini dikkate alarak farklı kademeler belirleyebilir. (...)" kuralına yer verilmiştir.
Diğer dava konusu 7354 sayılı Kurul kararının tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 13/11/2016 tarih ve 29856 sayışı Resmî Gazete'de yayımlanan mevcut Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Toptan satış tarifesi" başlıklı 14. maddesi ile "Perakende satış tarifeleri" başlıklı 15. maddesinde de aynı kurallara yer verildiği görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacıdan taşıma bedeli tahsil edilmesinin hukuka uygun olup olmadığından kaynaklandığı görülmektedir.
Doğal gaz piyasasında uygulanacak tarifelerde yer verilecek unsurlar 4646 sayılı Kanun ile ikincil mevzuatta düzenlenmiştir. 3577 sayılı Kurul kararı ile doğal gaz toptan satış tarifelerine yönelik usûl ve esaslar belirlenmiş, 7354 sayılı Kurul kararı ile de doğal gaz dağıtım şirketi olan ÇODAŞ'ın perakende satış tarifesi belirlenmiştir.
3577 sayılı Kurul kararının iptali istenen 5. maddesinde, "Tedarikçilerin, dağıtım bölgeleri içinde bulunan serbest tüketicilere veya ... satış şirketlerine, dağıtım şebekesi vasıtasıyla, doğal gaz satışı yapması durumunda, ilgili dağıtım bölgesinde geçerli olan taşıma bedeli toptan satış fiyatına eklenir ve tedarikçiler tarafından dağıtım şirketine ödenir." kuralına yer verilmiştir.
7354 sayılı Kurul kararının iptali istenen 3. maddesinde de, ...'ın perakende satış tarifelerine yönelik hesaplamalarda kullanılan veriler gösterilmiş, sistem kullanım bedelleri için 2017 yılı Ekim ayından itibaren uygulanacak üst sınır fiyatı belirlenerek, 2017 yılı Ekim ayı için belirlenen sistem kullanım bedeli üst sınırlarının aylık güncellemesinin Metodoloji’nin 26. maddesi uyarınca yapılacağı belirtilmiş, bir tedarikçiden doğal gaz alan serbest tüketiciler için uygulayacak sistem kullanım bedelinin, ilgili müşteri grubu için ilgili ayda geçerli olan sistem kullanım bedeli üst sınırını geçemeyeceği; ...'ın doğal gaz satışı yaptığı müşterilerine uygulayacağı perakende satış fiyatının ise her ay, Özel Tüketim Vergisi dahil doğal gaz alım fiyatına ilgili müşteri grubu için ilgili ayda geçerli olan sistem kullanım bedeli üst sınırının ilavesiyle bulunan fiyatı geçemeyeceği kurala bağlanmıştır.
Bu durumda, 7354 sayılı Kurul kararı ile belirlenen sistem kullanım bedelinin 3577 sayılı Kurul kararı ile davacı şirkete taşıma bedeli olarak yansıtıldığı anlaşılmaktadır. Davacı şirket ...'ın dağıtım bölgesinde yer almakla birlikte serbest tüketici olarak doğal gazı doğrudan BOTAŞ'tan tedarik etmektedir. Davacı şirkete, ...'ın dağıtım şebekesi vasıtasıyla satış yapılabilmektedir. Dağıtım şebekesini kullanarak gaz teslim alan davacı şirketin dağıtım sistemine getirmiş olduğu yük ve maliyet ise taşıma bedeli altında tahsil edilmekte ve doğal gaz dağıtım şirketine ödenmektedir.
Doğal gaz dağıtım şirketlerinin gelirlerini oluşturan perakende satış fiyatı, 4646 sayılı Kanun'un 11. Maddesinin 4. bendinde düzenlendiği üzere; birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelmektedir. Mülga Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin 14. maddesinde (mevcut Yönetmeliğin 15. maddesinde) ise, sistem kullanım bedelinin, tüketicilerin sisteme getirdikleri yük ve maliyetler ile Kurul tarafından belirlenen tüketim kademeleri dikkate alınarak tespit edileceği kurala bağlanmıştır.
Bu doğrultuda, perakende satış tarifelerinde serbest olmayan tüketicilere uygulanacak tarifelerde birim hizmet ve amortisman bedeli", serbest olmayan tüketiciler için "taşıma bedeli" adını aldığı görülmektedir.
Nitekim, mevcut Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, "Sistem kullanım bedeli: Dağıtım şirketinin bir kWh doğal gazın müşteriye sunumu karşılığında elde edeceği; birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörleri içeren, belli bir tüketim aralığındaki müşteriler tarafından ödenen, 'birim hizmet ve amortisman bedeli' ya da 'taşıma bedelini' ... ifade eder." şeklinde açıkça tanımlanmıştır.
Bu durumda, 4646 sayılı Kanun'un 11. maddesinin 3. bendinde yer verilen hüküm uyarınca, dağıtım şirketlerinin tarifelerinin unsuru olan birim hizmet bedelinin, serbest tüketicilerden "taşıma bedeli" adı altında tahsil edildiği, Kurul kararlarının, 4646 sayılı Kanun'un amacı ile aynı Kanun'da doğal gaz piyasasına ve tarifelere ilişkin yer verilen hükümler ile 4628 sayılı Kanun'la Kurul'a verilen görev ve yetkiler uyarınca tesis edildiği görülmüştür.
Bu itibarla, dava konusu Kurul kararlarından 3577 sayılı Kurul kararının 5. maddesi ile 7354 sayılı Kurul kararının 3. maddesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN … tarih ve … sayılı Kurul kararının 2. maddesinin iptaline yönelik kısmının SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,
2. DAVANIN diğer işlemlere yönelik kısmının ise esastan REDDİNE;
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 27/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.