DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2018/547 E.  ,  2023/5135 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2018/547
Karar No : 2023/5135

DAVACI : … Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Petrol İnşaat Gıda Otomotiv Turizm Sanayi
ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU : 09/06/2011 tarih ve 27959 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 31/05/2011 tarih ve 3242-2 sayılı Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) Kararı'nın 14. maddesinin 7. fıkrasının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesinde akaryakıt istasyonu işlettiği, kendisinin işletmekte olduğu istasyonla aynı yön ve güzergahta faaliyet gösteren ... Petrol İnşaat Gıda Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait akaryakıt istasyonuna verilen lisansın dayanağı olan 09/06/2011 tarih ve 27959 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 31/05/2011 tarih ve 3242-2 sayılı Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 14. maddesinin 7. fıkrasının, aynı yöndeki akaryakıt istasyonları arasındaki mesafenin şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı yönündeki 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinin 4. fıkrası ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 45. maddesine aykırılık teşkil ettiği, normlar hiyerarşisine aykırı olduğu, Kanunla getirilen mesafe kuralına Kurul kararı ile istisna getirilmesinin mümkün olmadığı, nitekim mesafe kuralının getirilmesinin amacının çevrenin korunması, güvenliğin sağlanması ve haksız rekabetin engellenmesi olduğu, bu açıdan dava konusu Kurul kararının amaç unsuru yönünden de hukuka aykırı olduğu, her ne kadar 20/12/2003 tarihinde yürürlüğe giren 5015 sayılı Kanun'da mesafe tahdidi açık olarak belirlenmiş ise de, uygulamada yaşanan sıkıntılar sebebiyle Kurul'un … tarih ve … sayılı kararı ile 01/01/2005 tarihinden önce imar planına akaryakıt istasyonu olarak işlenmiş veya geçerli inşaat ruhsatı yahut yapı kullanım ruhsatı olan yerlerin mesafe şartından muaf tutulduğu, ancak söz konusu düzenlemeye ilişkin olarak Danıştay 13. Dairesi'nin 09/03/2009 tarih ve E:2008/10927 sayılı dosyasında yürütmenin durdurulması kararı verildiği, yine benzer bir istisna tanıyan … tarih ve … sayılı Kurul kararının da yürütmesinin durdurulduğu, şu hâlde 01/01/2005 tarihinden sonra yapılacak lisans başvurularında asgari mesafe şartının sağlanmasının hukukî bir zorunluluk olduğu ve bunun istisnasının bulunmadığı, dava konusu Kurul kararının 14. maddesinin 7. fıkrasında yer verilen, "Önceden bayilik lisansı verilmiş akaryakıt istasyonları için yapılacak lisans başvurularında Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralının, Kanuna, Yönetmeliğe ve Danıştay'ın emsal kararlarına aykırı şekilde, asgari mesafe şartına istisna getirdiği ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI :
Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı, esasa ilişkin olarak ise, 5015 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce yürürlükteki mevzuata uygun olarak faaliyette bulunanlardan, 20/12/2004 tarihine kadar durumunu anılan Kanun'a uygun hâle getirerek lisans almak üzere Kurum'a başvuranlar dışında, tüm lisans başvurularında asgari mesafe tespit tutanağı aranmasının zorunlu olduğu, dava konusu Kurul kararının 14. maddesinin 7. fıkrasında yalnızca önceden bayilik lisansı verilmiş akaryakıt istasyonları için yapılacak lisans başvurularında asgari mesafe tespit tutanağı aranmayacağının kurala bağlandığı, Kanun'da ve Yönetmelik'te getirilmiş olan asgari mesafe şartının ortadan kaldırılmasının söz konusu olmadığı, dava konusu Kurul kararının hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlem hukuka uygun olduğundan, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; 09/06/2011 tarih ve 27959 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 31/05/2011 tarih ve 3242-2 sayılı Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 14. maddesinin 7. fıkrasının iptali istemi ile açılmıştır.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı alt bendinde, akaryakıt istasyonunun, dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, bir veya farklı alt başlıktan birer akaryakıt dağıtıcısının tescilli markası altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla araçların akaryakıt, madeni yağ, otogaz LPG, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların tüplü LPG hariç diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan yerler olduğu; (23) numaralı alt bendinde, kilometre tahdidinin, şehir içi veya şehirler arası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt istasyonu arasındaki, Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafe olduğu; (27) numaralı alt bendinde, lisansın, bu Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belgeyi ifade ettiği belirtilmiş; 3. maddesinin sekizinci fıkrasında, lisansın, üzerinde kayıtlı faaliyeti yapmak üzere hak sahibi kılınan gerçek veya tüzel kişi adına verileceği, lisans belgesinde, faaliyet niteliğinin yanı sıra faaliyetin gerektirdiği tesisin türü ve coğrafi konumu, teknoloji ve miktarlar ile ilgili bilgilerin de yer alacağı; aynı maddenin onbirinci fıkrasında, lisanslar ile ilgili olarak; başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine ait usul ve esasların Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği; 8. maddesinin dördüncü fıkrasında, Kurul'un, teknik ve ekonomik kriterlere göre bayilik kategorileri oluşturabileceği, bu durumda bayilik lisanslarının kategorilerine göre düzenleneceği, akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafelerin, aynı yönde olmak üzere, şehirler arası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
5015 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (28) numaralı alt bendinde, tesisin, lisans konusu faaliyetin gerçekleştiği ana ve yardımcı üniteler ile idari bölümler bütününden oluşan yapıyı, deniz veya demiryolu araçlarını ifade ettiği; 5. maddesinin ikinci fıkrasında, her bir piyasa faaliyeti ve piyasa faaliyeti yürütülen her bir tesis için ayrı lisans alınmasının zorunlu olduğu, lisanslarda, lisans kapsamında yer alması hâlinde tesise özgü hükümlere yer verileceği; 7. maddesinin birinci fıkrasında, lisans almak isteyen kişilerin, Ek-1’de yer alan Lisans Başvuru Dilekçesi ile birlikte, Kurul kararıyla belirlenen Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamaları uyarınca sunulması gereken belge ve bilgileri ibraz etmek suretiyle Kuruma başvuracağı, "Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu ve Bildirim Açıklamaları" uyarınca sunulması gereken belge ve bilgilerin 31/07/2009 tarih ve 27305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi çerçevesinde değerlendirmeye tâbi tutulacağı, söz konusu maddeye uygun olarak belge ve bilgi talep edileceği; 45. maddesinde, iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere; şehirler arası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı belirtilmiştir.
Aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, akaryakıt bayilik lisansı kapsamında piyasa faaliyetinde bulunulabilmesi için tesis kurulmasının zorunlu olduğu, zira lisansın her bir tesise yönelik olarak ayrı ayrı düzenlendiği, kilometre tahdidinin akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu kurulu bulunan iki tesis arasındaki asgari mesafe tespitine ilişkin olduğu, söz konusu mesafenin ise aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda en az on, şehir içi yollarda en az bir kilometre olacağı anlaşılmaktadır.
Dava konusu Kurul kararının 14. maddesinin 7. fıkrasında, "Önceden bayilik lisansı verilmiş akaryakıt istasyonları için yapılacak lisans başvurularında Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralı yer almaktadır.
Söz konusu düzenlemenin, akaryakıt bayilik lisansı başvurularında asgari mesafe şartı aranmayacağına yönelik bir düzenleme olmadığı, daha öncesinde mevzuata uygun olarak lisans verilmiş olan bir tesise yönelik yeniden bir lisans başvurusunda bulunulduğunda aynı tesis için tekrar asgari mesafe şartı aranmaması amacına yönelik bir düzenleme olduğu açıktır.
Bu nedenle; 09/06/2011 tarih ve 27959 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 31/05/2011 tarih ve 3242-2 sayılı Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 14. maddesinin 7. fıkrasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDÎ OLAY VE HUKUKÎ SÜREÇ:
Dava konusu 31/05/2011 tarihli ve 3242-2 sayılı Kurul kararının 14. maddesinin 7. fıkrasında, "Önceden bayilik lisansı verilmiş akaryakıt istasyonları için yapılacak lisans başvurularında Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralına yer verilmiştir.
İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesinde akaryakıt istasyonu işletmekte olan davacı tarafından, kendisinin işletmekte olduğu istasyonla aynı yön ve güzergahta faaliyet gösterdiğini beyan ettiği ... Petrol İnşaat Gıda Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait akaryakıt istasyonuna verilen lisansın dayanağı olan 09/06/2011 tarih ve 27959 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 31/05/2011 tarih ve 3242-2 sayılı Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı'nın 14. maddesinin 7. fıkrasının Kanuna, Yönetmeliğe, Danıştay'ın emsal kararlarına, dolayısıyla hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı alt bendinde, akaryakıt istasyonunun, dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, bir veya farklı alt başlıktan birer akaryakıt dağıtıcısının tescilli markası altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla araçların akaryakıt, madeni yağ, otogaz LPG, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların tüplü LPG hariç diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan yerler olduğu; (23) numaralı alt bendinde, kilometre tahdidinin, şehir içi veya şehirler arası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt istasyonu arasındaki, Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafe olduğu; (27) numaralı alt bendinde, lisansın, bu Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belgeyi ifade ettiği belirtilmiş; 3. maddesinin sekizinci fıkrasında, lisansın, üzerinde kayıtlı faaliyeti yapmak üzere hak sahibi kılınan gerçek veya tüzel kişi adına verileceği, lisans belgesinde, faaliyet niteliğinin yanı sıra faaliyetin gerektirdiği tesisin türü ve coğrafi konumu, teknoloji ve miktarlar ile ilgili bilgilerin de yer alacağı; aynı maddenin onbirinci fıkrasında, lisanslar ile ilgili olarak; başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine ait usul ve esasların Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği; 8. maddesinin dördüncü fıkrasında, Kurul'un, teknik ve ekonomik kriterlere göre bayilik kategorileri oluşturabileceği, bu durumda bayilik lisanslarının kategorilerine göre düzenleneceği, akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafelerin, aynı yönde olmak üzere, şehirler arası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
5015 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (28) numaralı alt bendinde, tesisin, lisans konusu faaliyetin gerçekleştiği ana ve yardımcı üniteler ile idari bölümler bütününden oluşan yapıyı, deniz veya demiryolu araçlarını ifade ettiği; 5. maddesinin ikinci fıkrasında, her bir piyasa faaliyeti ve piyasa faaliyeti yürütülen her bir tesis için ayrı lisans alınmasının zorunlu olduğu, lisanslarda, lisans kapsamında yer alması hâlinde tesise özgü hükümlere yer verileceği; 7. maddesinin birinci fıkrasında, lisans almak isteyen kişilerin, Ek-1’de yer alan Lisans Başvuru Dilekçesi ile birlikte, Kurul kararıyla belirlenen Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamaları uyarınca sunulması gereken belge ve bilgileri ibraz etmek suretiyle Kuruma başvuracağı, "Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu ve Bildirim Açıklamaları" uyarınca sunulması gereken belge ve bilgilerin 31/07/2009 tarih ve 27305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi çerçevesinde değerlendirmeye tâbi tutulacağı, söz konusu maddeye uygun olarak belge ve bilgi talep edileceği; 45. maddesinde, iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere; şehirler arası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı belirtilmiştir.
Dava konusu Kurul kararının 14. maddesinin 7. fıkrasında, "Önceden bayilik lisansı verilmiş akaryakıt istasyonları için yapılacak lisans başvurularında Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, akaryakıt bayilik lisansı kapsamında piyasa faaliyetinde bulunulabilmesi için tesis kurulmasının zorunlu olduğu, zira lisansın her bir tesise yönelik olarak ayrı ayrı düzenlendiği, kilometre tahdidinin akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu kurulu bulunan iki tesis arasındaki asgari mesafe tespitine ilişkin olduğu, söz konusu mesafenin ise aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda en az on, şehir içi yollarda en az bir kilometre olacağı anlaşılmaktadır.
Dairemizin 21/05/2018 tarihli ara kararıyla, davalı idareden, 18/03/2012 tarih ve 28237 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 08/03/2012 tarih ve 3727 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Lisans Başvurusuna İlişkin Kurul Kararı'nın 8. maddesinin 5. fıkrasında, "Önceden LPG otogaz bayilik lisansı verilmiş LPG otogaz istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralı yer almaktayken, dava konusu 3242-2 sayılı Kurul kararının 14. maddesinin 7. fıkrasının "Önceden bayilik lisansı verilmiş akaryakıt istasyonları için yapılacak lisans başvurularında Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." şeklinde düzenlenmesinin gerekçeleriyle birlikte açıklanmasının istenilmesi üzerine alınan cevabi yazıda, petrol piyasasının düzenlenmesi sırasında yaşanan sorunların ve piyasanın daha sağlıklı bir yapıda gelişmesi için edinilen tecrübelerin benzer bir piyasa olan LPG piyasa yapısının oluşturulması sırasında Kurul tarafından dikkate alındığı, petrol piyasasında yaşanan sorunların LPG piyasasında yaşanmaması için bazı yönlerden düzenleme farklılıkları oluşabildiği, piyasa oluşumlarında yaşanan sıkıntıların yanı sıra yapılan düzenlemelere ilişkin itirazlar ve mahkeme kararlarının her iki piyasadaki söz konusu düzenleme farklılıklarının oluşmasında etkili olduğu belirtilmiştir.
Dava konusu düzenlemenin, akaryakıt bayilik lisansı başvurularında asgari mesafe şartı aranmayacağına yönelik bir düzenleme olmadığı, daha öncesinde mevzuata uygun olarak lisans verilmiş olan bir tesise yönelik yeniden bir lisans başvurusunda bulunulduğunda aynı tesis için tekrar asgari mesafe şartı aranmaması amacına yönelik bir düzenleme olduğu anlaşıldığından, anılan Kanun'un ve Yönetmeliğin kilometre tahdidine ilişkin hükümlerine aykırılıktan söz edilemez.
Bununla birlikte, ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler için de asgari mesafe tespit tutanağı şartının mutlaka aranacağı açıktır.
Öte yandan, 31/05/2011 tarihli ve 3242-2 sayılı Kurul kararının 14. maddesinin birinci fıkrasında, akaryakıt bayilik lisansı başvurularında asgari mesafe tespit tutanağının istenilen belgeler arasında yer alması ve ilk kez yapılacak lisans başvurularında asgari mesafeye ilişkin herhangi bir istisnaî kurala yer verilmemesi karşısında, ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler harç olmak üzere, aynı tesis için ikinci kez asgari mesafe şartı aranmayacağının kabulü gerekmektedir.
Bu itibarla, daha önce akaryakıt bayilik lisansı verilen, üzerinde piyasa faaliyetinin yürütüldüğü tesise yönelik olarak (ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç) yeniden asgari mesafe şartı aranmaması mahiyetinde olan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. …-TL müdahil yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idare yanında müdahile verilmesine,
4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacı ve davalı idare yanında müdahile iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 29/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.