DANIŞTAY 13. DAIRE

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2018/466 E.  ,  2023/5821 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/466
Karar No:2023/5821

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu (E- Tebligat)
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş.
(Eski Ünvan: .. Grup Elektrik Enerjisi
Toptan Satış A.Ş.)
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Elektrik toptan satışı faaliyetiyle iştigal eden davacı şirket tarafından, Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs 2012 dönemlerinde oluşan dengesizlik kaynaklı borç faturasını vade tarihinde ödemeyerek temerrüt durumuna düştüğünden bahisle kendisine teminat çağrısı yapılması sonrasında, teminatını sunması ve/veya tamamlaması hususunda ihtar edilmesi üzerine verilen 30 günlük süre içinde teminat göstermemesi nedeniyle 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun (Kanun) 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 2.000.000,00-TL idari para cezası verilmesine ve devam eden aykırılığın 30 günlük süre içerisinde giderilmesinin ihtar edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı ... Kurulu (Kurul) kararında belirtilen sürede söz konusu aykırılığın giderilmemesi sebebiyle aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca bir önceki cezanın iki katı oranında artırılarak 4.000.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin .. tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işleme dayanak teşkil eden 03/03/2012 tarih ve 28222 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8. ve 9. maddelerinin iptali ve yürütmenin durdurulması istemi ile Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 2012/1511 sayılı esasına kayden açılan davada; "Bu Yönetmelik 01/02/2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer" şeklindeki 9. maddesi yönünden, dava konusu değişikliğin 03/03/2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmasına karşın, 01/02/2012 tarihi itibarıyla uygulanacağının belirlenmesi nedeniyle, düzenlemenin geçmişe yürümezlik ve belirlilik unsurlarını içeren hukukî güvenlik ilkesiyle bağdaştırılmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle 13/11/2013 tarihinde yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu kararın kaldırılması istemiyle yapılan itirazın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 02/06/2014 tarih ve İtiraz No:2014/183 sayılı kararı ile reddedildiği, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nde yer verilen düzenlemeler uyarınca davacı adına dengesizlik kaynaklı borç faturası düzenlenmesine ve bahse konu borcun vadesinde ödenmemesi üzerine temerrüde düşüldüğünden bahisle tesis edilen dava konusu işleme dayanak oluşturan kuralın yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği anlaşıldığından, hukuka aykırılığı tespit edilen genel düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; dava konusu işlemin dayanağı olan, davacı şirket adına tahakkuk eden Şubat 2012 dönemine ilişkin faturaların vadesinde ödenmediğinden bahisle yapılan ihtar üzerine verilen 30 günlük süre içerisinde ödemede bulunulmaması ve teminat da gösterilmemesi nedeniyle Kanun'un 16/1-b bendi uyarınca 500.000,00-TL idari para cezası verilmesine dair … tarih ve … sayılı Kurul kararının, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile, söz konusu aykırılığın yazılı ihtara rağmen süresi içerisinde giderilmediğinden bahisle aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince bir önceki cezanın iki katı oranında artırılarak 1.000.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin .. tarih ve … sayılı Kurul kararının ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile, bahse konu aykırılığın anılan Kurul kararıyla yapılan yazılı ihtara rağmen yine süresi içerisinde giderilmediğinden bahisle Kanun'un 16/1-b bendi uyarınca verilen 1.000.000,00-TL idari para cezasının aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince iki katı oranında artırılarak 2.000.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararının …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edildiği, bu karara yönelik istinaf başvurusunun ise Dairelerinin 01/11/2017 tarih ve E:2017/188, K:2017/433 sayılı kararı ile reddedildiği, dolayısıyla dava konusu işlemin dayanağı olan tekerrüre esas işlemlerin, yargı kararı ile iptal edildiği anlaşıldığından dava konusu Kurul kararında bu nedenle de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun belirtilen gerekçe eklenerek reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı şirketin, dengeleme ve uzlaştırma faaliyetleri neticesinde Şubat 2012 döneminde oluşan 33.825.565,83-TL'lik dengesizlik kaynaklı borcunu vade tarihi olan 18/01/2013 tarihi itibarıyla ödemediği, kendisine teminat çağrısı yapılmasına rağmen teminatını sunmamak suretiyle ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareket ettiği ve söz konusu aykırılıkların 30 gün içerisinde giderilmesi için ihtar edilmesine rağmen fatura ödemelerinin vadesinde yapılmayarak temerrüde düşüldüğü, davacı şirketin hâlihazırda 59.819.966,08-TL tutarında toplam borcu bulunduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, dava konusu Kurul kararının dayanağı işlemlerin yargı kararıyla iptal edildiği, bu nedenle dava konusu işlemin dayanağının kalmadığı, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Denetim Dairesi Başkanlığı'nın 23/08/2013 tarihli müzekkeresi çerçevesinde; davacı şirketin Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği dengeleme ve uzlaştırma faaliyetleri neticesinde Şubat 2012 döneminde oluşan 33.825.565,83-TL'lik dengesizlik kaynaklı borç faturası düzenlenmiş; söz konusu borcun vade tarihi itibarıyla ödenmeyerek temerrüt durumuna düşüldüğünden bahisle davacı şirkete teminat çağrısı yapılmış, buna rağmen teminatını sunmaması ve/veya tamamlamaması nedeniyle Yönetmeliğin 132/E maddesinin 4. fıkrasının (b) bendine aykırı hareket ettiğinden bahisle 12/09/2013 tarih ve 4607-3 sayılı Kurul kararı ile Kanun'un 16/1-b maddesi uyarınca aykırılığın 30 gün içerisinde giderilmesi için ihtar edilmiştir.
Eksik teminatın tamamlanması için gönderilen tebligat 14/11/2013 tarihinde tebellüğ edilmesine rağmen verilen sürenin bitimi olan 14/12/2013 tarihine kadar eksik teminatını tamamlamadığından bahisle aynı madde uyarınca 500.000.00-TL idari para cezası uygulanmasına, ayrıca ortaya çıkan aykırılığın 30 günlük süre içerisinde giderilmesinin ikinci kez ihtar edilmesine ilişkin 17/04/2014 tarih ve 4976-6 sayılı Kurul kararı alınmıştır.
Anılan Kurul kararına rağmen söz konusu aykırılığın giderilmediğinin bahisle, davacının Ocak 2012, Şubat 2012, Mart 2012, Nisan 2012 ve Mayıs 2012 dönemlerinde devretmek ve/veya mahsuplaşmak suretiyle oluşan toplam 59.819.966,08-TL dengesizlik kaynaklı borcunu vade tarihi itibarıyla ödemeyerek temerrüt durumuna düştüğü, kendisine teminat çağrısı yapılmasına rağmen teminatını sunmaması ve/veya tamamlamaması nedeniyle ihlâli devam ettirdiğinden bahisle 03/02/2015 tarih ve 5460-1 sayılı Kurul kararıyla, Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bir önceki ceza iki katı oranında artırılarak 1.000.000,00-TL idari para cezası uygulanmasına, ayrıca devam eden aykırılığın 30 günlük süre içerisinde giderilmesinin ihtar edilmesine karar verilmiştir.
Davacı şirketin üçüncü kez ihtar edilmesine rağmen teminatını tamamlamaması nedeniyle 27/09/2015 tarih ve 5797-6 sayılı Kurul kararıyla, Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bir önceki ceza iki katı oranında artırılarak 2.000.000,00-TL idari para cezası uygulanmasına, ayrıca devam eden aykırılığın 30 günlük süre içerisinde giderilmesinin ihtar edilmesine karar verilmiş, anılan Kurul kararında belirtilen sürede de aykırılığın giderilmediğinden bahisle aynı fıkra uyarınca bir önceki ceza iki katı oranında artırılarak 4.000.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararı alınmıştır.
Anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Lisans, bu Kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. 11'inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen piyasalara ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, lisanslara ilişkin olarak aşağıdaki hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir: ... c) Lisans sahibi tüzel kişilerin lisansları kapsamında sahip oldukları hakları, yükümlülükleri, görevleri, sermaye yeterlilikleri, istihdam edilmesi gereken nitelikli personele ilişkin hükümler ile tarifesi düzenlemeye tabi lisans sahiplerinin haklarının temlikine ilişkin usul ve esaslar... (2) Bu Kanun kapsamında verilecek lisansların tabi olacağı ve lisans sahiplerinin uymakla yükümlü olduğu esaslar şunlardır: ... e) Tüzel kişiler lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlüdür."; "Yaptırımlar ve yaptırımların uygulanmasında usul" başlıklı 16. maddesinde, "(1) Kurul, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilere aşağıdaki yaptırım ve cezaları uygular: ... b) Bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına ve talimatlara aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın niteliğine göre aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmaması ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir. ... (2) Yukarıdaki para cezalarını gerektiren fiiller için Kurul, fiilin niteliğine göre ihtar sürelerini farklı uygulayabilir. Söz konusu para cezalarının uygulanmasını takiben para cezasına konu fiilin; verilen ihtar süresi içerisinde giderilmemesi veya tekrarlanması hâllerinde para cezaları, her defasında bir önceki cezanın iki katı oranında artırılarak uygulanır. Bu cezaların verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idari para cezası verilmesini gerektiren aynı fiil işlenmediği takdirde önceki cezalar tekrarda esas alınmaz. Ancak, aynı fiilin iki yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde artırılarak uygulanacak para cezasının tutarı, cezaya muhatap tüzel kişinin bir önceki mali yılına ilişkin bilançosundaki gayrisafi gelirinin yüzde onunu aşamaz. Cezaların bu düzeye ulaşması hâlinde Kurul, lisansı iptal edebilir."; "Atıflar ve yönetmelikler" başlıklı 31. maddesinde, "(1) Diğer mevzuatta, 4628 sayılı Kanun'un bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddelerine yapılan atıflar, bu Kanun'un ilgili hükümlerine yapılmış sayılır. (2) Bu Kanun kapsamında düzenlenmesi gereken ve süre belirtilmeyen yönetmelikler, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde çıkarılır. Bu yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar mevcut yönetmelik, tebliğ, Kurul kararı gibi bütün genel düzenleyici işlemlerin bu Kanun'a aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." kurallarına yer verilmiştir.
Dengeleme mekanizmasının ve uzlaştırmanın taraflarının görev, yetki ve sorumlulukları ile aktif elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesine ve lisans sahibi tüzel kişilerin dengeleme mekanizması ve uzlaştırmaya katılımları sonucu oluşan alacak ve borçlarının mali açıdan uzlaştırılmasına ilişkin usul ve esasları kapsamak üzere 14/04/2009 tarih ve 27200 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 132. maddesinden sonra gelmek üzere 06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen "Fatura ödemelerinin yapılmaması" başlıklı 132/E maddesinin dördüncü fıkrasında, "Yukarıda yer alan uyarıya rağmen, piyasa katılımcısının temerrüde düşmesinden sonraki beş iş günü içerisinde teminatını tamamlamamış olması durumunda, söz konusu piyasa katılımcısı ile ilgili olarak; a) Piyasa katılımcısının portföyünde yer alan ve kendi tüzel kişiliğine ait olmayan serbest tüketiciler ve ilgili dağıtım şirketinin enerji sağladığı serbest olmayan tüketiciler hariç olmak üzere, portföyünde bulunan tüm uzlaştırmaya esas veriş çekiş birimlerine ilişkin olarak, sisteme dağıtımdan bağlı olması durumunda ilgili dağıtım şirketine, iletimden bağlı olması durumunda TEİAŞ’a, Piyasa İşletmecisi tarafından ilgili katılımcının sistem bağlantısının kesilmesi için bilgi verilir, b) Piyasa katılımcısı hakkında ivedilikle Kuruma bilgi verilir ve mevzuata uyulmaması kapsamında Kanun'un 11'inci maddesi çerçevesindeki gerekli yaptırımlar Kurum tarafından başlatılır. .." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan, lisans sahibi tüzel kişilerin lisansları kapsamında sahip oldukları hakları, yükümlülükleri, görevleri gibi hususların yönetmelikle düzenleneceği, dengeleme mekanizması ve uzlaştırmaya katılımları sonucu oluşan alacak ve borçlarının mali açıdan uzlaştırılmasına ilişkin usul ve esasların Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği ile düzenlendiği, bu Yönetmeliğe 06/11/2010 tarihinde eklenen "Fatura ödemelerinin yapılmaması" başlıklı madde uyarınca, temerrüde düşen piyasa katılımcılarından teminatını tamamlamayanlar hakkında Kuruma bilgi verileceği ve mevzuata uyulmaması durumunda Kanun çerçevesinde gerekli yaptırımların başlatılacağı, ikincil mevzuata aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmamasının ihtar edileceği ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verileceği, para cezalarının uygulanmasını takiben para cezasına konu fiilin; verilen ihtar süresi içerisinde giderilmemesi veya tekrarlanması hâllerinde para cezalarının, her defasında bir önceki cezanın iki katı oranında artırılarak uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İdare Mahkemesi kararında, mezkûr Yönetmelik'te değişiklik yapan 03/03/2012 tarih ve 28222 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin yürürlük maddesinin Dairemizce yürütmesinin durdurulması nedeniyle, hukuka aykırılığı tespit edilen genel düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmış ise de, piyasa katılımcılarının teminatlarını tamamlama yükümlülüğüne aykırı davranışlarının yaptırıma neden olacağı düzenlemesinin hem fiil (Ocak-Mayıs 2012) hem de işlem (Eylül 2015) tarihinden çok önce 06/11/2010 tarihinden beri Yönetmelik'te yer aldığı anlaşıldığından, Mahkemece dava konusu işlemin esasının incelenerek karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin hukuki dayanağının kalmadığından bahisle iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçe eklenmek suretiyle reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında belirtilen, … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptaline ilişkin … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı Dairemizin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı da Dairemizin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararı Dairemizin 07/04/2022 tarih ve E:2018/254, K:2022/1558 sayılı kararıyla bozulmuştur.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçe eklenmek suretiyle reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 14/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.