DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2023/4387 E.  ,  2023/4672 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/4387
Karar No : 2023/4672

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı yetim aylığı bağlanan davacının, boşanmasının anlaşmalı olduğu ve boşandığı eski eşiyle fiilen aynı evde birlikte yaşadıkları tespit edildiğinden bahisle 01/03/2010 tarihinden itibaren yetim aylığının kesilerek, yapılan yersiz ödemenin borç çıkartılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı tutarın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince, Danıştay 12. Dairesinin 22/11/2021 tarih ve E:2018/5571, K:2021/5972 sayılı bozma kararına uyularak; davalı idarece; davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerine ilişkin olarak muhtarlıktan ikametgah belgelerinin elde edilmesi, ilgili nüfus müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılması, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin, hangi adreste kimin adına tesis edildiğinin saptanması, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılması, adres hareketlerinin ilgili nüfus müdürlüğünden istenilmesi, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge ya da bölgeler yönünden geniş kapsamlı emniyet müdürlüğü araştırmasının yapılması; özellikle kurum raporu öncesi döneme ilişkin seçmen bilgi kayıtlarının getirtilmesi, varsa çalışmaları nedeniyle resmi veya özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adreslerin dikkate alınması; tarafların göstereceği tüm kanıtların toplanması, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıklar ile kurum raporunda belirtilen komşular tespit edilerek ifadelerinin alınması; boşanılan eş 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta ise, adına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığının tespit edilmesi ve bu şekilde, “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediğinin toplanan kanıtlar kapsamında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre işlem tesis edilmesi gerektiği, bu duruma göre; davalı idare tarafından, yukarıda belirtilen hususlara ilişkin olarak gerekli araştırma ve inceleme yapılmadan, davacı hakkında düzenlenen rapora istinaden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; davacının, eşinden boşanmasına ilişkin eyleminin anlaşmalı olduğu ve boşandığı eski eşiyle fiilen aynı evde birlikte yaşadıkları tespit edildiğinden bahisle 01/03/2010 tarihinden itibaren yetim aylığının kesilerek, yapılan yersiz ödemenin borç çıkartılmasına ilişkin işleme ilişkin olarak yukarıda yapılan değerlendirmede, "boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama" olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda, toplanan kanıtlar değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuca göre davalı idarece yeni bir işlem tesis edileceğinin açık olması karşısında; bu aşamada davacıya yapılması gereken bir ödemenin varlığından söz edilemeyeceği göz önüne alındığında, bu yönüyle davanın konusuz kaldığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, tazminat istemi yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İdare Mahkemesince, Danıştayın bozma kararına uyulmasına karar verilmekle birlikte; bozma kararının ödenmiş olan yetim aylığı bedellerinin geri alınmasına yönelik olarak yapılan kesintilerin faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmı yönünden verildiği, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının onandığı, iptal kararı kesinleşmiş olup, İdare Mahkemesi tarafından iptal talebine yönelik olarak yeniden hüküm kurulamayacağı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :İptal kararı kesinleştiği halde İdare Mahkemesince kesinleşen kısım hakkında yeniden hüküm kurulması nedeniyle temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; 01/03/2010 tarihinden itibaren yetim aylığı kesilerek, yapılan yersiz ödemenin borç çıkartılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile ödenmiş olan yetim aylıklarının geri alınmasına yönelik olarak yapılan kesintilerin davacıya faiziyle ödenmesi yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararın iptale ilişkin kısmının, Danıştay 12. Dairesinin 22/11/2021 tarih ve E:2018/5571, K:2021/5972 sayılı kararı ile belirtilen gerekçe ile onanmasına, ödenmiş olan yetim aylığı bedellerinin geri alınmasına yönelik olarak yapılan kesintilerin, faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiği; bu kararın düzeltilmesi istemiyle davalı idarece yapılan başvurunun Dairemizin 09/02/2023 tarih ve E:2022/5850, K:2023/441 sayılı kararı ile reddedildiği, bu durumda dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının kesinleştiği görülmektedir.
Bu itibarla, Mahkemece, bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararda, daha önce kesinleşmiş bulunan, 01/03/2010 tarihinden itibaren yetim aylığının kesilerek, yapılan yersiz ödemenin borç çıkartılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptaline ilişkin kısım ile ilgili yeniden hüküm kurulmasında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, tazminat istemi yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına ilişkin … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 09/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.