DANIŞTAY 12. DAIRE

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/4538 E.  ,  2025/805 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4538
Karar No : 2025/805

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Erzincan İli Kemah Adliyesinde hizmetli olarak görev yapan davacının, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun... tarih ve ... karar sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Kemah Adliyesi Yazı İşleri Müdürünün masasının kilitli çekmecesinde bulunan mahkemeler veznesine ait paranın 04/01/2018 tarihinde 100,00-TL, 08/01/2018 tarihinde 100,00-TL eksik çıkması üzerine açılan disiplin soruşturması sonucunda, paranın davacı tarafından alındığının saptandığı; öte yandan, aynı eylem nedeniyle yapılan ceza yargılamasında, ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile, davacının "bina içinde ve eklentilerinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında Hırsızlık" suçunu işlediğinden bahisle 1 yıl 8 ay 25 gün hapis ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği; bu durumda, üzerine atılı disiplin suçunu işlediği sonucuna varılan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması yönünde atamaya yetkili amir tarafından teklifte bulunulmadığı, dava konusu işlemin ... tarih ve... sayılı disiplin amirliği yazısına istinaden tesis edildiği, davacı hakkında atamaya yetkili amirin herhangi bir isteği/teklifi bulunmaksızın tesis edilen dava konusu Yüksek Disiplin Kurulu Kararında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ve dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava konusu işlem menfi yönde tesis edilmeseydi davacıya yapılması gerekeceği ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun şekilde tesis edildiği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının faiz başlangıç tarihi yönünden düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Erzincan İli Kemah Adliyesinde hizmetli olarak görev yapan davacı hakkında, Kemah Adliyesi yazı işleri müdürünün masasının kilitli çekmecesinde bulunan, Mahkemeler veznesine ait parada 04/01/2018 tarihinde 100,00-TL, 08/01/2018 tarihinde 100,00-TL eksik çıkması üzerine 05/01/2018 - 08/01/2018 tarihlerinde tutanak düzenlenerek Kemah Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve ... Muh. sayılı yazısı ile başlatılan disiplin soruşturması sonucunda, davacının geceleyin bina içerisinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında hırsızlık eyleminin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini oluşturduğundan bahisle getirilen teklif doğrultusunda, Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak'' fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun'un 126. maddesinde; "Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir. Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler. Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un "Cumhuriyet savcısının görevleri" başlıklı 20. maddesinde Cumhuriyet savcısının görevleri;
"1. Adlî göreve ilişkin işlemleri yapmak, duruşmalara katılmak ve kanun yollarına
başvurmak,
2. Cumhuriyet başsavcısı tarafından verilen adlî ve idarî görevleri yerine getirmek,
3. Gerektiğinde Cumhuriyet başsavcısına vekâlet etmek,
4. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Aynı yerde görev yapan Cumhuriyet başsavcıvekili bulunmadığında, Cumhuriyet
başsavcısına vekâlet edecek olanı Cumhuriyet başsavcısı belirler." şeklinde düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları gereği gibi ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar açıkça belirlenmiştir. Her idari işlemde olduğu gibi disiplin cezasının tesisinde de işlemin yetkili makam tarafından yapılması, yetkilerin kanunun çizdiği sınırlar içinde şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarına uygun olarak kullanılması idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak inceleme sonucunda, olayın değerlendirilmesi ile hazırlanacak soruşturma raporunda; adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan kişi hakkında soruşturmacının kanaat ve teklifinin de yer alması, soruşturmacı tarafından soruşturmaya konu eylemin sübut bulup bulmadığı ve mevzuatta düzenlenen hangi disiplin cezasını gerektirdiği yönünde getirilen teklif doğrultusunda disiplin dosyasının disiplin amiri, disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu tarafından değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuz olmakla birlikte, yukarıda açık metnine yer verilen mevzuat hükmünde, Devlet memurluğundan çıkarma cezasına, "amirlerin bu yoldaki isteği" üzerine, memurun bağlı olduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceği öngörülmüş olup; Kanun'da, Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesi konusunda, mutlak surette ve sadece atamaya yetkili amir veya disiplin amirinin teklifte bulunabileceğine yönelik bir sınırlama bulunmadığı görülmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, Cumhuriyet savcısının, hizmetli olarak görev yapan davacının amiri konumunda olduğu açık olup; Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri uyarınca, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması yolundaki teklifin, Kemah Cumhuriyet Savcısı tarafından yapılması üzerine tesis edilen dava konusu Yüksek Disiplin Kurulu Kararında yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu duruma göre, uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, atamaya yetkili amirin teklifi bulunmadığından bahisle davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava konusu işlem menfi yönde tesis edilmeseydi davacıya yapılması gerekeceği ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal haklarının faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 17/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.